Genel Tekrar Testi - 23

1. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu akarsularının yaz debilerinde belirgin azalmalar görülebilir. İklim değişikliğinin yanında hangi beşerî faaliyet bu durumu daha fazla etkiler?

• A) Sanayi atıklarının sulara karışması
• B) Akarsu boylarında turizmin gelişmesi
• C) Tarımsal sulamada aşırı su çekilmesi ✓
• D) Hidroelektrik santrallerinin inşa edilmesi
• E) Yataklarda kum ocaklarının işletilmesi

Kurak‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve yarı kurak bölgelerde yazın sulama ihtiyacı artar. Akarsulardan aşırı su çekilmesi ve verimsiz sulama yöntemleri yatağa ulaşan suyu azaltarak debinin düşmesine neden olur.

2. Aşağıdaki hayvancılık türü ile yaygın olarak yapıldığı il eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

• A) Kümes hayvancılığı - Manisa
• B) İpek böcekçiliği - Diyarbakır
• C) Koyun yetiştiriciliği - Kastamonu ✓
• D) Arıcılık - Ordu
• E) Kıl keçisi - Mersin

Koyun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yetiştiriciliğinde geniş bozkır ve meralara sahip Van, Konya ve Şanlıurfa gibi iller ön plandadır. Kastamonu ise koyun varlığı bakımından önde gelen iller arasında bulunmaz.

3. Tarım ve kimya sanayisinde kullanılan, Türkiye'deki en bilinen yatağı Isparta'nın Keçiborlu ilçesinde bulunan maden hangisidir?

• A) Kükürt ✓
• B) Trona
• C) Cıva
• D) Fosfat
• E) Barit

Keçiborlu,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'deki en bilinen kükürt yatağıdır; buradaki maden işletmesi günümüzde kapalıdır. Kükürt tarım ve kimya sanayisinde kullanılır, ayrıca petrol rafinerilerinde yan ürün olarak da elde edilir.

4. Lav örtüsü platoları, akışkan lavların çukurlukları doldurup daha sonra akarsularca yarılmasıyla oluşur. Türkiye'nin yüksek alanlarını oluşturan bu platolarla ilgili hangisi söylenemez?

• A) Erzurum-Kars ve Ardahan platoları bu oluşum türüne örnektir.
• B) Yaz yağışlarına bağlı olarak gür çayır bitki örtüsü gelişmiştir.
• C) Tarımsal ürün çeşitliliği düşük, olgunlaşma süresi uzundur.
• D) Toprak yapısı kireçli olduğu için tarımsal verim oldukça düşüktür. ✓
• E) Mera tipi büyükbaş hayvancılık temel ekonomik faaliyetlerdendir.

Erzurum,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kars ve Ardahan yüksek lav platolarıdır. Yaz yağışları gür çayırları geliştirerek büyükbaş mera hayvancılığını destekler. Tarımsal çeşitliliğin azlığı toprağın verimsizliğinden değil, yüksekliğe bağlı sert iklimden kaynaklanır. Çernezyomlar mineralce oldukça verimlidir.

5. Kurak ve yarı kurak alanlarda nadasın zararlarını azaltmak amacıyla nöbetleşe tarım uygulanır. İç Anadolu'da buğdaydan sonraki yıl hangi ürünün ekilmesi bu yönteme daha uygundur?

• A) Ayçiçeği
• B) Yulaf
• C) Arpa
• D) Nohut ✓
• E) Şeker pancarı

Nöbetleşe‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarımda aynı besin maddelerini tüketen ürünler art arda ekilmez. Tahıllardan sonra toprağa azot bağlayan nohut, mercimek veya fasulye gibi baklagiller tercih edilir. Bu ürünler toprağın mineral dengesini iyileştirir ve nadas ihtiyacını azaltır.

6. Liflerinden tekstil ve kâğıt üretiminde yararlanılan bu ürün, uyuşturucu madde yapımında da kullanılabildiği için devlet denetiminde yetiştirilir. Üretimde Konya'yı Amasya ve Çorum izler. Bu tarım ürünü hangisidir?

• A) Keten
• B) Haşhaş
• C) Tütün
• D) Anason
• E) Kenevir ✓

Kenevir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ lifleri tekstil ve kâğıt sanayisinde kullanılır. Uyuşturucu üretiminde kullanılabilmesi nedeniyle ekimi denetim altındadır. Verilen üretim sıralaması da keneviri işaret eder; haşhaş üretiminde ise Afyonkarahisar öne çıkar.

7. Türkiye'de tarım sektörünün dış ticaret ve ülke ekonomisindeki yeriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Buğday, iç tüketimi tam olarak karşılayamadığı bazı dönemlerde ihtiyaç sebebiyle dışarıdan da ithal edilmektedir.
• B) Çay üretiminin tamamına yakını iç piyasadaki yüksek tüketimi karşılamak için kullanılır.
• C) Tarım ürünlerinin toplam ihracat içindeki oransal payı sanayi ürünlerinden daha fazladır. ✓
• D) Cumhuriyetin ilk yıllarına göre tarım sektörünün milli gelir içindeki oransal payı azalmıştır.
• E) Kuru kayısı, fındık ve kuru incir ihracatında Türkiye dünyada söz sahibidir.

Cumhuriyetin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilk yıllarında tarım ağırlıklı olan Türkiye ekonomisinde zamanla sanayinin payı artmıştır. Günümüzde ihracat gelirlerinin büyük bölümü sanayi ürünlerinden elde edilir. Fındık, kuru incir ve kayısı önemli döviz girdisi sağlasa da tarım ürünlerinin toplam ihracattaki payı sanayi ürünlerinden düşüktür. Buğday üretimi ise bazı yıllarda iç talebi karşılamadığından ithalat yapılabilmektedir.

8. Türkiye'nin dış ticaret yapısıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

• A) İhracat gelirlerinin yarıdan fazlasını tarım, hayvancılık ve maden ürünleri oluşturur. ✓
• B) Türkiye birçok yılda dış ticaret açığı vermiştir.
• C) Türkiye'nin ihracatında imalat sanayisi ürünleri önemli paya sahiptir.
• D) Türkiye'nin dış ticaretinde Avrupa ülkeleri önemli bir pazardır.
• E) Enerji ham maddeleri ithalatta önemli yer tutar.

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ihracat gelirlerinde imalat sanayisi ürünlerinin payı oldukça yüksektir. Tarım, hayvancılık ve madencilik ürünleri birlikte değerlendirildiğinde ihracat gelirlerinin yarıdan fazlasını oluşturmaz.

9. Tarımsal nüfus yoğunluğu, tarımla geçinen nüfusun tarım alanlarına bölünmesiyle hesaplanır. Engebeli yerlerde tarım alanlarının dar olması yoğunluğu yükseltir. Buna göre aşağıdaki bölümlerin hangisinde tarımsal nüfus yoğunluğu daha fazladır?

• A) Konya Bölümü
• B) Ergene Bölümü
• C) Çukurova Bölümü
• D) Hakkâri Bölümü ✓
• E) Çatalca-Kocaeli Bölümü

Hakkâri‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölümü'nde engebeli arazi tarım alanlarını daraltır ve makineleşmeyi güçleştirir. Tarımla uğraşan nüfus sınırlı araziye oranlandığında yoğunluk yüksek çıkar. Ergene, Konya ve Çukurova'da tarım alanları geniş; Çatalca-Kocaeli'de ise tarımla çalışan nüfus az olduğundan yoğunluk daha düşüktür.

10. Soğuğa ve don olaylarına karşı hassas bir tarım ürününün hangi ilde yetiştirilmesi daha uygundur?

• A) Sivas
• B) Ankara
• C) Rize ✓
• D) Kars
• E) Erzurum

Karadeniz'in‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ılımanlaştırıcı etkisi Rize'de kış sıcaklıklarının fazla düşmesini ve şiddetli donların oluşmasını sınırlar. İç kesimlerde bulunan yüksek illerde ise don tehlikesi daha büyüktür.

11. Tarımda makine kullanımının Türkiye genelinde yaygınlaşması aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurmaz?

• A) Kırsal alanda iş gücü ihtiyacının azalmasına
• B) Kırdan kente göçün hızlanmasına
• C) Birim zamanda yapılan iş miktarının artmasına
• D) Tarımsal üretimde iklime bağlı dalgalanmaların artmasına ✓
• E) İşlenebilen tarım alanlarının genişlemesine

Makineleşme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarımsal işleri hızlandırır, iş gücü ihtiyacını azaltır ve bazı yeni alanların tarıma açılmasını kolaylaştırır. İklime bağlı üretim dalgalanmalarının artması ise makine kullanımının bir sonucu değildir.

12. Kapalı alanlarda modern yöntemlerle yapılan besi ve ahır hayvancılığı doğal bitki örtüsüne bağlı değildir; tesislerde pazara yakınlık önem taşır. Aşağıdaki yörelerin hangisinde besi hayvancılığının gelişmesi güçlü pazar olanaklarıyla açıklanır?

• A) Hakkâri Yöresi
• B) Erzurum-Kars Yöresi
• C) Güney Marmara Bölümü ✓
• D) Doğu Karadeniz Bölümü
• E) Teke Yöresi

Besi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı hazır yeme dayalı, pazar bağlantısı güçlü bir faaliyettir. Güney Marmara, yoğun nüfuslu sanayi ve hizmet merkezlerine yakın olduğundan büyük bir tüketici pazarına sahiptir. Bu durum besi çiftliklerinin burada gelişmesini destekler. Erzurum-Kars'taki büyükbaş hayvancılık ise pazardan çok gür çayırlara bağlıdır.

13. Tarımsal ve aritmetik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın büyük olduğu yörelerde arazi genellikle engebeli, tarım alanları ise dardır. Aşağıdaki yörelerden hangisinde bu farkın en fazla olması beklenir?

• A) Menteşe Yöresi
• B) Hakkari Çevresi ✓
• C) Şanlıurfa Çevresi
• D) Ergene Havzası
• E) Tuz Gölü Çevresi

Aritmetik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yoğunluk toplam nüfusun yüzölçümüne, tarımsal yoğunluk tarım nüfusunun tarım alanına oranıdır. Hakkâri'de tarım alanları çok dar olduğu için tarımsal yoğunluk yüksek, toplam nüfus seyrek olduğu için aritmetik yoğunluk düşüktür. Ergene, Tuz Gölü ve Şanlıurfa'da tarım alanları daha geniş olduğundan fark küçülür.

14. Türkiye'de tahıl üretimi bazı yıllarda bir önceki yıla göre belirgin biçimde artıp azalabilmektedir. Ekim alanları fazla değişmediği hâlde oluşan bu dalgalanmanın temel nedeni nedir?

• A) Nadasa bırakılan tarım arazilerinin oranında yıllar içinde yaşanan değişimler
• B) Çiftçilerin tahıl yerine ekonomik getirisi yüksek sanayi bitkilerine yönelmesi
• C) İlkbahar yağışlarının yıllara göre mevsim normallerinin altında veya üstünde gerçekleşmesi ✓
• D) Tarımda makineleşme oranının bölgeler arasında farklılık göstermesi
• E) Gübre ve kaliteli tohum kullanımının devlet teşvikleriyle desteklenmesi

Tahıllarda‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ verim, yağışın miktarı ve zamanına bağlı olarak yıldan yıla değişir. Özellikle ilkbahar yağışlarının normalin altında veya üstünde gerçekleşmesi buğday ve arpa üretiminde belirgin dalgalanmalara yol açar. Bu nedenle temel etken ilkbahar yağışlarıdır.

15. Aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisi şiddetli kış soğuklarına karşı daha dayanıklıdır?

• A) Zeytin
• B) İncir
• C) Çay
• D) Elma ✓
• E) Mandalina

Elma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşük sıcaklıklara dayanabilen ve karasal iklim bölgelerinde yetiştirilebilen bir meyvedir. Zeytin, incir, çay ve mandalina ise sert soğuklarla don olaylarından daha çok zarar görür.

16. Konya Havzası'ndaki tarım alanlarında aniden oluşan büyük obrukların sayısı son yıllarda artmıştır. Bu çöküntülerin yaygınlaşmasının temel beşerî nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bölgedeki aktif fay hatlarının sismik hareketliliği
• B) Rüzgâr erozyonunun tarım topraklarını aşındırarak inceltmesi
• C) Küresel ısınmaya bağlı buharlaşma şiddetinin artması
• D) Karstik arazilerde mağara tavanlarının doğal yollarla erimesi
• E) Tarımsal sulama için yeraltı sularının aşırı tüketilmesi ✓

Karstik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ boşlukların tavanı çöktüğünde obruk oluşur. Konya Havzası'nda tarımsal sulama amacıyla yer altı suyunun aşırı çekilmesi su seviyesini düşürür ve zeminin dengesini bozar. Bu beşerî baskı, çökmelerin hızlanmasına yol açar.

17. Türkiye'de köy altı yerleşmelerinin oluşmasına aşağıdakilerden hangisi neden olmamıştır?

• A) Tarım alanlarının parçalı olması
• B) Bağımsız bir konutta yaşama isteği
• C) Devlete yeni tarım arazisi kazandırmak ✓
• D) Hayvancılık ve tarım faaliyetlerini sürdürmek
• E) Aileler arasındaki anlaşmazlıklar

Köy‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ altı yerleşmeleri; ekonomik etkinlikler, parçalı araziler, aileler arasındaki anlaşmazlıklar ve bağımsız yaşama isteği sonucunda gelişebilir. Devlete yeni tarım alanı kazandırmak bunların kuruluş amacı değildir.

18. Sarp ve kayalık arazilere uyumlu kıl keçisinin yetiştiriciliğiyle ilgili; I. Yer şekillerinin engebeli olduğu Toroslar kuşağında yayılış alanı geniştir. II. Orman ekosistemine zarar verdiği gerekçesiyle yetiştiriciliği devlet tarafından sınırlandırılmıştır. III. Et ve süt verimi yüksek olduğu için son yıllarda modern besi çiftliklerinde üretimi teşvik edilmektedir. ifadelerinden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kıl‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ keçisi engebeli Toroslar kuşağına uyumludur. Ağaçların genç sürgünleriyle beslendiği için ormanlara zarar verebilir ve yetiştiriciliği bazı alanlarda sınırlandırılmıştır. Et ve süt verimi modern kültür ırklarına göre yüksek değildir. I ve II doğrudur.

19. Tarla tarımında birim alandan elde edilen ürün miktarını yükseltmek için aşağıdakilerden hangisinin uygulanması etkili olmaz?

• A) Bilinçli gübre kullanımını yaygınlaştırmak
• B) Çiftçi sayısını artırmak ✓
• C) Tohum ıslahı çalışmalarını artırmak
• D) Sulama olanaklarını geliştirmek
• E) Uygun makine kullanımını yaygınlaştırmak

Tarımsal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ verim, birim alandan alınan ürün miktarını ifade eder. Çiftçi sayısının çoğalması verimi kendiliğinden artırmaz; sulama, uygun makine, ıslah edilmiş tohum ve bilinçli gübreleme verimi yükseltebilir.

20. Aşağıdaki durumlardan hangisi kırsal kesimden kentlere yönelen göçü artıran nedenlerden biri değildir?

• A) Daha iyi yaşam koşullarına ulaşma isteği
• B) Toprak erozyonunun artması
• C) Tarımda makineleşme
• D) Sulama olanaklarının gelişmesi ✓
• E) Tarım topraklarının mirasla parçalanması

Erozyon,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarımda makineleşme ve arazilerin mirasla küçülmesi kırsal geçim imkânlarını daraltarak göçü artırabilir. Sulama olanaklarının gelişmesi ise tarımsal verim ve geliri yükselterek nüfusun yerinde kalmasını destekler.

21. Konya Ovası Projesi (KOP), bölgede sulanabilen tarım alanlarını genişletmiştir. Bu gelişmenin; I. Nadasa ayrılan alanların daralması, II. Şeker pancarı ve mısır gibi ürünlerin ekim alanının artması, III. Kuru tarım yönteminin tamamen terk edilmesi sonuçlarından hangilerine yol açtığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Sulama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olanaklarının gelişmesi nadas alanlarını azaltır ve mısır ile şeker pancarı gibi su isteyen ürünlerin ekimini yaygınlaştırır. Ancak KOP bütün arazileri sulamadığından kuru tarım tamamen ortadan kalkmaz. Bu nedenle I ve II doğrudur.

22. Toprak verimliliğini korumaya yönelik nöbetleşe ekimde buğdaydan sonra hangi ürünün yetiştirilmesi daha uygundur?

• A) Nohut ✓
• B) Arpa
• C) Antep fıstığı
• D) Mısır
• E) Pamuk

Bir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tahıl olan buğdayın ardından, köklerindeki bakterilerle toprağı azot bakımından destekleyen baklagiller ekilebilir. Seçenekler içinde bu özelliğe sahip ürün nohuttur.

23. İç Anadolu'daki Cihanbeyli, Haymana, Bozok ve Uzunyayla; yatay tortul tabakaların akarsularca yarılmasıyla oluşan tabaka düzlüğü platolarıdır. Bu platolarda aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisinin daha yaygın olması beklenir?

• A) Tahıl tarımı ve küçükbaş mera hayvancılığı ✓
• B) Büyükbaş mera hayvancılığı ve arıcılık
• C) Modern yöntemlerle sanayi bitkileri tarımı
• D) Serbest otlatmaya dayalı kıl keçisi yetiştiriciliği
• E) İklimden bağımsız kapalı ahır hayvancılığı

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu platolarında yarı kurak karasal iklim ve bozkır bitki örtüsü hâkimdir. Kısa boylu otlar koyun yetiştiriciliğine elverişlidir. Bu nedenle tahıl tarımının yanında küçükbaş hayvancılık temel ekonomik faaliyettir. Yaz yağışlarıyla gür çayırların geliştiği Erzurum-Kars'ta ise büyükbaş mera hayvancılığı öne çıkar.

24. Çevresinden farklı iklim koşullarına sahip dar alanlarda özel tarım ürünlerinin yetişebilmesine mikroklima etkisi denir. Aşağıdaki yöre-ürün eşleştirmelerinden hangisi mikroklima örneği değildir?

• A) Rize çevresinde turunçgil tarımının yapılması
• B) Alanya ve Anamur çevresinde muz yetiştirilmesi
• C) Edremit Körfezi'nde zeytin tarımının yaygın olması ✓
• D) Iğdır Ovası'nda pamuk yetiştiriciliğinin görülmesi
• E) Artvin Yusufeli'nde zeytin ağaçlarının bulunması

Rize'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ turunçgil, Yusufeli'nde zeytin ve Iğdır Ovası'nda pamuk yetişmesi çevrelerinden farklı yerel iklim koşullarıyla açıklanır. Alanya ve Anamur'daki muz üretiminde de korunaklı ve sıcak kıyı koşulları etkilidir. Edremit Körfezi ise zeytinin Türkiye'deki doğal ve yaygın yetişme alanlarından biridir; bu nedenle mikroklima örneği sayılmaz.

25. Toprak özellikleri tarım ürünlerinin verimini etkiler. Buna göre; I. Volkanik tüflü ve kumlu topraklar - Patates II. Yıkanmış asitli topraklar - Pamuk III. Mineralce zengin alüvyal topraklar - İncir eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Volkanik,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kumlu ve gevşek topraklar patatesin yumrularının gelişmesine uygundur. Mineralce zengin alüvyal ovalar incirde yüksek verim sağlar. Yıkanmış asitli topraklar ise pamuktan çok çay tarımıyla ilişkilidir. I ve III doğrudur.