Genel Tekrar Testi - 45

1. Türkiye'deki ovaların oluşum mekanizmaları ve morfolojik yapıları bölgesel farklılıklar göstermektedir. Buna göre; I. Orta Karadeniz bölümündeki Niksar ve Erbaa ovaları, fay hatlarındaki çöküntülere bağlı gelişmiş tektonik ovalardır. II. Ergene Havzası'ndaki düzlüklerde, akarsuların derinlemesine aşındırmasıyla oluşmuş dik yamaçlı kanyon vadiler geniş yer tutar. III. Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAF) kuşağı üzerinde yer alan Erzincan ve Pasinler ovaları tektonik kökenlidir. Türkiye'deki ovalarla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri _yanlıştır_?

• A) Yalnız II ✓
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Orta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Karadeniz'deki Niksar-Erbaa ovaları ile Doğu Anadolu fay kuşağındaki Erzincan-Pasinler ovaları fay hatlarına bağlı çöküntü alanlarında biriken alüvyonlarla oluşmuş tektonik ovalardır. Ancak Ergene Havzası düz ve düze yakın aşınım düzlüklerinden oluşur ve nehir yatakları derinde olmadığından kanyon vadi barındırmaz. Kanyon vadiler daha çok karstik arazinin yaygın olduğu Akdeniz dağlık kuşağında görülür.

2. Türkiye'de nüfusun dağılışı sanayileşme, ulaşım, yer şekilleri ve iklim koşullarına bağlı olarak bölgeler arasında dengesizdir. Buna göre, aşağıdaki alanlardan hangisi dağlık yer şekilleri ve sert karasal iklim şartları nedeniyle nüfusun en seyrek olduğu yerlerdendir?

• A) Yukarı Kızılırmak Bölümü ✓
• B) Batı Anadolu
• C) Çatalca-Kocaeli Platosu
• D) Çukurova Bölümü
• E) Doğu Karadeniz kıyı şeridi

Yukarı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kızılırmak Bölümü (Sivas ve çevresi), ortalama yükseltinin fazla olduğu, engebeli yer şekillerine ve sert karasal iklim şartlarına sahip olduğu için nüfusu oldukça seyrektir. Çatalca-Kocaeli, Batı Anadolu, Çukurova ve Doğu Karadeniz kıyıları ise nüfusun yoğun olduğu alanlardır.

3. Türkiye Turizm Stratejisi 2023 kapsamında, bölgesel turizm potansiyellerini birleştirmek amacıyla çeşitli turizm gelişim koridorları tanımlanmıştır. Buna göre, aşağıdaki şehir gruplarından hangisi 'İpek Yolu Turizm Gelişim Koridoru' sınırları içerisinde yer almaktadır?

• A) Ankara - Sakarya - Bolu ✓
• B) Tekirdağ - Edirne - Kırklareli
• C) Trabzon - Rize - Artvin
• D) Balıkesir - Çanakkale - Bursa
• E) Mersin - Hatay - Şanlıurfa

İpek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Yolu Turizm Gelişim Koridoru; tarihi İpek Yolu güzergahı boyunca yer alan Adapazarı (Sakarya), Bolu ve Ankara (Sapanca, Göynük, Mudurnu, Nallıhan, Beypazarı kuşağı) güzergahını kapsamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

4. Türkiye'de geniş alanlar kaplayan volkanik araziler ve sönmüş volkan kütleleri hakkında verilen; I. Mineral yönünden son derece zengin, tarımsal verimliliği yüksek topraklara sahip olmaları II. Yer kabuğunun zayıf alanları olan diri fay hatlarının uzanış doğrultusuna paralellik göstermeleri III. Büyük kısmının yakın jeolojik zamanlarda (Tersiyer ve Kuaterner) püskürmelerle oluşmuş olmaları özelliklerinden hangileri Türkiye'deki volkanik alanların tamamı için ortak bir özelliktir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Türkiye'deki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ volkanik arazilerin tamamı mineralce zengin verimli topraklardan oluşur ve bağcılık, patates tarımı vb. için çok elverişlidir (I). Volkanik faaliyetler yer kabuğunun kırıklı yapılarını takip ettiği için fay hatlarına paralel uzanırlar (II). Türkiye'deki volkanların tamamına yakını Senozoik (Tersiyer ve Kuaterner) dönemindeki genç püskürmelerin ürünüdür (III).

5. Yayla turizmi; doğal güzellikleri görmek, temiz dağ havası almak ve yaz sıcağından korunmak amacıyla dağlık, engebeli ve yüksek sahalarda yapılan bir turizm çeşididir. Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Akdeniz dağ kuşağında çok gelişmiştir. Buna göre, yer şekilleri ve iklim özellikleri düşünüldüğünde aşağıdaki yöre çiftlerinin hangilerinde yayla turizmi faaliyetlerinin gelişmesi daha zordur ve yayla alanları daha azdır?

• A) Ergene Havzası - Güneydoğu Anadolu düzlükleri ✓
• B) Menteşe Yöresi - Doğu Anadolu dağlık alanları
• C) Batı Karadeniz - Doğu Karadeniz
• D) Taşeli Platosu - Erzurum-Kars Platosu
• E) Doğu Karadeniz - Teke Yarımadası

Yayla‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ turizmi dağlık ve engebeli yerlerde gelişir. Ergene Havzası ve Güneydoğu Anadolu ise yeryüzü şekillerinin sade, düz ve yükseltisi az olan bölgeler içerdiğinden yayla turizmine uygun sahalar barındırmaz ve bu turizm dalı buralarda gelişmemiştir.

6. Kolay çözünebilen kayaç yapılarının bulunduğu sahalarda lapya, dolin, uvala ve obruk gibi karstik şekiller meydana gelir. Buna göre, Türkiye'nin jeolojik ve litolojik yapısı düşünüldüğünde, aşağıdaki alanlardan hangisinde karstik yer şekillerinin oluşması ve karstik arazinin görülmesi _beklenmez_?

• A) Muğla Yöresi
• B) Taşeli Platosu
• C) Ergene Havzası ✓
• D) Teke Yarımadası
• E) Sivas Çevresi

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ karstik araziler kalker (kireç taşı) yapısına bağlı olarak Teke, Taşeli ve Muğla çevresinde çok yaygındır. Sivas ve çevresinde ise jips (alçı taşı) karstı gelişmiştir. Ancak Ergene Havzası gölsel ve akarsu dolgulu kil, kum depolarından oluşup karstik çözünmeye uygun kayaç yapısına sahip değildir.

7. Türkiye'deki ovalar oluşum kökenlerine göre tektonik, karstik ve delta ovaları gibi gruplara ayrılır. Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi oluşum kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır (karstik oluşumludur)?

• A) Malatya Ovası
• B) Konya Ovası
• C) Elmalı Ovası ✓
• D) Iğdır Ovası
• E) Ergene Ovası

Iğdır,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Konya, Malatya ve Ergene ovaları fay hatlarındaki çökmelerle oluşmuş tektonik ovalardır. Ancak Antalya'nın batısında yer alan Elmalı Ovası, kireç taşlarının erimesiyle oluşan karstik (polye) kökenli bir ovadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

8. Karadeniz Bölgesi, Türkiye'de orman varlığının en yoğun olduğu bölgedir. Ancak bölge içindeki bazı alanlar, özel yeryüzü şekilleri ve yoğun tarım alanı kullanımı nedeniyle orman örtüsü bakımından oldukça fakirdir. Buna göre, Karadeniz Bölgesi sınırlarında bulunmasına rağmen, aşağıdaki alanların hangisinde orman varlığı en az paya sahiptir?

• A) Bafra Delta Ovası ✓
• B) Kaçkar Dağları'nın kuzey yamaçları
• C) Küre Dağları'nın kıyıya bakan tarafları
• D) Giresun Dağları'nın kuzey etekleri
• E) Bolu Dağları çevresi

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyısındaki dağ yamaçları gür ormanlarla kaplıyken, Kızılırmak'ın oluşturduğu Bafra Ovası alüvyal dolgulu verimli bir delta sahası olduğundan orman örtüsünden yoksun olup tamamen tarımsal faaliyetlere ayrılmıştır.

9. Türkiye'de ortalama yükseltinin fazla olduğu bazı dağlık kütlelerin zirve kesimlerinde Pleistosen buzullaşmasına ait buzul gölleri (sirk), buzul vadileri ve morfolojik buzul aşınım şekilleri görülmektedir. Buna göre, aşağıdaki dağ kütlelerinin hangisinde buzul aşınım ve birikim şekillerine (sirk gölleri, morenler) rastlanması beklenir?

• A) Kaz Dağları
• B) Yıldız Dağları
• C) Samanlı Dağları
• D) Uludağ ✓
• E) Aydın Dağları

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Pleistosen buzullaşmasından etkilenmiş batıdaki tek dağ kütlesi Uludağ'dır (2543 m). Uludağ'ın zirve düzlüklerinde sirk gölleri (Aynalıgöl, Kilimgöl vb.) ve buzul izleri bulunur. Kaz, Yıldız, Aydın ve Samanlı dağları yükseltileri yetersiz olduğu için buzullaşmaya uğramamışlardır.

10. Karbon ayak izi; fosil yakıt tüketimi, sanayi tesisleri, yoğun ulaşım ve nüfus gibi faktörlere bağlı olarak salınan sera gazı miktarını ve çevreye verilen zararı ifade eder. Buna göre, Türkiye'nin endüstriyel gelişim ve nüfus yoğunluğu özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki alanların hangilerinde karbon ayak izinin en büyük olması beklenir?

• A) Yıldız Dağları - Taşeli Platosu
• B) Ergene Havzası - Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
• C) Teke Yarımadası - Hakkâri Yöresi
• D) Çukurova çevresi - Tuz Gölü havzası
• E) Kocaeli-İstanbul endüstri kuşağı - İzmir-Manisa sanayi havzası ✓

Karbon‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ayak izi sanayinin, nüfusun ve enerji tüketiminin en yoğun olduğu alanlarda en büyüktür. Türkiye'de bu kriterlere en uygun yerler Kocaeli-İstanbul sanayi bölgesi ile İzmir-Manisa sanayi alanlarıdır (E seçeneği). Hakkâri, Teke, Taşeli gibi yerlerde sanayi az olduğundan karbon ayak izi küçüktür.

11. Ulaşım ağlarının kurulması, gelişmesi ve güzergahlarının belirlenmesinde hem doğal (fiziki) hem de beşeri faktörler etkili olmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de karayolu ve demiryolu ulaşımını etkileyen doğal (fiziki) unsurlar arasında yer alır?

• A) Büyük üretim merkezleri ve sanayi tesislerinin konumu
• B) Bölgelerin sahip olduğu nüfus yoğunluğu ve iş gücü potansiyeli
• C) Kentlerin ve kırsal yerleşmelerin coğrafi dağılışı
• D) Dağ sıralarının uzanış doğrultusu ve engebeli yer şekilleri ✓
• E) Ticaret, turizm ve tarım gibi ekonomik faaliyet alanları

Ulaşım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ faaliyetlerini etkileyen unsurlar doğal (fiziki) ve beşeri (ekonomik/sosyal) olarak ikiye ayrılır. Şehir ve kırsal yerleşmelerin konumu (C), sanayi tesisleri (A), genel ekonomik faaliyet alanları (E) ve nüfus yoğunluğu (B) insanların yerleşim ve üretim kararlarına bağlı olarak şekillenen beşeri etkenlerdir. Ancak dağ sıralarının uzanış doğrultusu, engebelilik derecesi, geçitlerin konumu ve yükselti (D) yer kabuğu hareketleriyle oluşan doğal (fiziki) unsurlardır. Türkiye'de dağların doğu-batı doğrultusunda uzanması, kuzey-güney yönlü ulaşımı zorlaştıran en önemli doğal etkendir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

12. Epirojenez (kıta oluşumu), yer kabuğunun geniş alanlarında meydana gelen yavaş tempolu dikey yükselme ve alçalma hareketleridir. Türkiye arazisi özellikle III. Jeolojik Zaman'ın sonları ile IV. Jeolojik Zaman'ın başlarında bu hareketlerden yoğun şekilde etkilenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de yaşanan epirojenik hareketlerin doğrudan bir sonucu olarak gösterilebilir?

• A) Volkanik tüflerin aşınmasıyla Kula çevresinde Kuladokya peri bacalarının şekillenmesi
• B) Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alan Toros Dağları'nın oluşması
• C) Akdeniz Bölgesi'nde kalker tabakalarının erimesiyle karstik arazilerin oluşması
• D) Yeşilırmak ve Kızılırmak'ın taşıdığı alüvyonlarla Bafra ve Çarşamba delta ovalarının oluşması
• E) Anadolu Kara Kütlesi'nin toptan yükselmesiyle İç Anadolu'da geniş ve yüksek platoların oluşması ✓

Anadolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kara kütlesinin jeolojik olarak yakın zamanda (Tersiyer sonu - Kuaterner başı) toptan yükselmesi (epirojenez), önceden alçak düzlük olan alanların yüksek ova ve platolara (örneğin İç Anadolu platoları) dönüşmesine neden olmuştur. Toroslar orojenezle oluşmuştur.

13. Türkiye'de yer alan ovalar oluşum kökenlerine göre tektonik, karstik ve delta ovaları olarak sınıflandırılır. Bu ovaların bulundukları bölgeler ve oluşum şekilleri hakkında bilgiler verilmiştir: • Doğu Anadolu Bölgesi'nde, fay hatlarındaki çökmeler sonucu oluşmuş tektonik kökenli bir ovadır. • Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimlerinde Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alan önemli bir tektonik ovadır. • Akdeniz Bölgesi'nde, kolay çözünebilen karstik kayaçların erimesiyle oluşmuş geniş bir polye (karstik) ovasıdır. Bu özellikleri taşıyan ovalar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

• A) Tercan - Niksar - Tefenni ✓
• B) Bafra - Alaşehir - Pasinler
• C) Suluova - Erzincan - Elmalı
• D) Pasinler - Suşehri - Kırkağaç
• E) Çubuk - Elbistan - Amik

Tercan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ovası Doğu Anadolu'da (Erzurum-Erzincan yöresi), Niksar Ovası Kuzey Anadolu Fay Hattı (Tokat) üzerinde yer alan tektonik ovalardır. Tefenni Ovası ise karstik oluşumlu ovalardan biridir (Teke yöresindedir). Doğru sıralama Tercan - Niksar - Tefenni şeklindedir.

14. Türkiye'deki kapalı havza göllerinin dağılışı ve sınırları değişiklik göstermektedir. Buna göre, aşağıda verilen göllerden hangileri Van Gölü kapalı havzası içerisinde _yer almaz_? I. Erçek Gölü II. Çıldır Gölü III. Aygır Gölü IV. Yarışlı Gölü

• A) Yalnız I
• B) Yalnız IV
• C) I ve III
• D) II ve IV ✓
• E) III ve IV

Van‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Gölü kapalı havzası içinde Erçek, Nazik, Aygır, Arin ve Nemrut gölleri yer alır. Çıldır Gölü (II) Kura-Aras açık havza sisteminde yer alırken, Yarışlı Gölü (IV) Burdur'da Göller Yöresi kapalı havzasındadır. Bu nedenle II ve IV Van Gölü kapalı havzasında değildir.

15. Hinterland (art bölge), bir limanın kara ve demir yolu ulaşım ağlarıyla olan bağlantı gücünü ve ticaret hacmini ifade eder. Dağların kıyıya paralel uzandığı ve iç kesimlerle ulaşımın geçitlerle dahi zor sağlandığı yerlerde limanların hinterlandı dardır. Buna göre, coğrafi konumları ve yer şekilleri dikkate alındığında, aşağıdaki liman şehirlerimizden hangisinin hinterlandının (art bölgesinin) en dar olması beklenir?

• A) Kocaeli (İzmit) Limanı
• B) Sinop Limanı ✓
• C) Samsun Limanı
• D) İzmir Limanı
• E) Mersin Limanı

Sinop‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Limanı, arkasında Küre Dağları'nın bulunması ve iç kesimlerle demir yolu ile gelişmiş kara yolu bağlantısının olmaması nedeniyle Türkiye'nin en dar hinterlandına sahip limanlarındandır. Doğal bir liman olmasına rağmen bu ulaşım kısıtlılığı yüzünden yeterince gelişememiştir. Samsun, İzmir, Mersin ve İzmit limanları ise geniş ulaşım ağlarına sahip geniş hinterlandlı limanlardır.

16. Yer altı sularının fay hatları (kırık hatları) boyunca yüzeye çıkmasıyla oluşan sıcak su kaynaklarına 'fay kaynağı' (jeotermal kaynak) denir. Fay kaynakları ve bunların Türkiye'deki özellikleri hakkında; I. Sadece aktif volkanik dağların bulunduğu çevrelerde püskürerek (gayzer şeklinde) yeryüzüne ulaşırlar. II. Türkiye'de en fazla Doğu Karadeniz kıyı kuşağında yaygındır. III. Konut ısıtmasında, jeotermal enerji üretiminde ve kaplıca turizmi ile seracılıkta kullanılırlar. ifadelerinden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III ✓
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Fay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaynakları aktif volkanizmayla (gayzer) doğrudan ilgili değildir ve ülkemizde kırıklı yer yapısının (fay hatlarının) en fazla olduğu Ege Bölgesi'nde yoğunlaşır (I ve II yanlış). Sıcak su buharından elektrik üretimi, konutların ve seraların ısıtılmasında bu kaynaklardan faydalanılır (III doğru).

17. Türkiye'de akarsular üzerine inşa edilen baraj gölleri tarımsal sulama ve enerji üretiminde büyük fayda sağlasa da havzada bulunan bazı tarihi ve arkeolojik sit alanlarının sular altında kalmasına neden olmuştur. Buna göre, Gaziantep sınırlarında yer alan ünlü Zeugma (Belkıs) Antik Kenti, aşağıdaki barajlardan hangisinin su tutmaya başlamasıyla kısmen sular altında kalmıştır?

• A) Yusufeli Barajı
• B) Seyhan Barajı
• C) Ilısu Barajı
• D) Birecik Barajı ✓
• E) Yortanlı Barajı

Fırat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Nehri üzerinde kurulan Birecik Barajı suları altında kalan antik kent Gaziantep'teki Zeugma Antik Kenti'dir. Ilısu Barajı Batman'daki Hasankeyf'i; Yortanlı Barajı İzmir'deki Allianoi'yi; Seyhan Barajı ise Adana'daki Augusta antik kentini sular altında bırakmıştır.

18. Türkiye, jeolojik süreçler bakımından genel olarak III. ve IV. jeolojik zamanlarda (Senozoik) şekillenmiş genç oluşumlu bir arazi yapısına sahiptir. Buna göre; I. Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alan Toros Dağları'nın bulunması II. Akarsu biriktirmesiyle oluşan aktif delta ovalarının varlığı III. Sıcak su kaynakları (jeotermal/kaplıcalar) yönünden zengin olması IV. Birinci zaman yaşlı arazilerinde oluşan taş kömürü yataklarının bulunması V. Aktif fay hatlarına bağlı olarak tektonik deprem riskinin yüksek olması gelişmelerinden hangisi, Türkiye arazisinin genç oluşumlu (yakın jeolojik zamanda şekillenmiş) olmasının bir kanıtı olarak _gösterilemez_?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV ✓
• E) V

Taş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kömürü yatakları Paleozoik (I. Jeolojik Zaman) dönemine ait yaşlı karasal arazilerde (masiflerde) oluşur. Bu yatakların bulunması genç oluşuma değil, aksine yaşlı temel arazilerin de ülkede var olduğuna kanıttır. Linyit, jeotermal, deprem ve genç kıvrım dağları ise genç oluşumun kanıtlarıdır.

19. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB); sanayinin planlı alanlarda konumlandırılması, çarpık kentleşmenin önlenmesi ve sanayi kollarının verimli çalışması amacıyla kurulur. Buna göre, Türkiye'de aktif olarak faaliyet gösteren en fazla sayıda Organize Sanayi Bölgesi (OSB) barındıran ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kocaeli
• B) Bursa ✓
• C) İstanbul
• D) İzmir
• E) Tekirdağ

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ genelinde planlı sanayileşmeyi yaygınlaştırmak, altyapıyı tek elden yönetmek ve çevre kirliliğini önlemek amacıyla kurulan Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) sayısal bazda en fazla olduğu şehir Bursa'dır. Bursa, Türkiye'nin ilk OSB'sinin kurulduğu (1961) ve tekstil, otomotiv, makine sanayisiyle gelişen sanayi merkezlerinden biri olup, günümüzde aktif olarak faaliyet gösteren en yüksek OSB sayısına (yaklaşık 17 aktif OSB) sahiptir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

20. Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda iç kuvvetler ile dış kuvvetler birlikte rol oynamıştır. Buna göre, aşağıda verilen yeryüzü şekillerinden hangisinin oluşumunda dış kuvvetlerin herhangi bir etkisi _olmamıştır_?

• A) Bafra Ovası
• B) Terkos Gölü
• C) Karain Mağarası
• D) Kapıdağ Yarımadası
• E) Meke Tuzlası (Maar Gölü) ✓

Kapıdağ‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Yarımadası (tombolo) ve Terkos Gölü (lagün) dalga biriktirmesiyle; Bafra Ovası akarsu biriktirmesiyle; Karain Mağarası ise yeraltı sularının karstik aşındırmasıyla (tamamı dış kuvvet) oluşmuştur. Konya'daki Meke Maar Gölü ise gaz patlaması sonucu oluşmuş volkanik bir şekildir (iç kuvvet/volkanizma) ve dış kuvvetlerin etkisi yoktur.

21. Türkiye'deki çöküntü ovaları (tektonik ovalar), genel olarak aktif fay hatlarının uzanış doğrultusuna paralellik göstermektedir. Buna göre, aşağıda verilen ova ve üzerinde yer aldığı fay sistemi eşleştirmelerinden hangileri _yanlıştır_? I. Nazilli Ovası -> Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) II. Kahramanmaraş Ovası -> Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) III. Akhisar Ovası -> Batı Anadolu Fay Sistemi (BAF) IV. Adapazarı (Sakarya) Ovası -> Batı Anadolu Fay Sistemi (BAF)

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) I ve IV ✓
• D) II ve III
• E) II ve IV

Nazilli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ovası, Ege Bölgesi'ndeki kırıklı yapıda yer alıp Batı Anadolu Fay (BAF) hattındadır (I yanlış). Adapazarı (Sakarya) Ovası ise Kuzey Anadolu Fay (KAF) hattı üzerindedir (IV yanlış). Kahramanmaraş (DAF) ve Akhisar (BAF) eşleştirmeleri ise doğrudur. Dolayısıyla I ve IV. eşleştirmeler yanlıştır.

22. Türkiye'nin fiziki coğrafyası, yer şekilleri çeşitliliği ve jeolojik oluşumlar yönünden oldukça zengindir. Buna göre, Türkiye'deki yer şekillerinin oluşum süreçleri ve özellikleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Karacadağ, yan basınçlarla sıkışıp yükselmiş kıvrımlı dağ kuşağında bulunur. ✓
• B) Uludağ kütlesi, yer kabuğunun derinliklerinde yavaşça soğuyan magmanın oluşturduğu bir iç püskürük batolit örneğidir.
• C) Hatay sınırlarında bulunan Nur (Amanos) Dağları, graben-horst kırılma sisteminin bir parçasını oluşturur.
• D) Taşeli Platosu, kireç taşlarının yaygın olduğu çözünebilen kayaç yapısıyla karstik aşınım şekillerini barındırır.
• E) Hakkâri'deki Cilo Dağları'nda buzul aşındırma ve biriktirmesiyle oluşmuş sirk gölleri ve morenler yer alır.

Cilo‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dağları buzul şekillerinin en yaygın olduğu alanlardandır. Taşeli karstik aşınım yüzeyidir. Uludağ iç püskürük batolittir. Amanoslar ise kırıklı dağ sistemine (horst) örnektir. Ancak Güneydoğu Anadolu'daki Karacadağ kıvrım dağı değil, çok akıcı lavların yayılmasıyla oluşmuş kalkan biçimli bir volkanik dağdır.

23. Türkiye'de arıcılık faaliyetlerinin yoğunlaştığı alanların ortak özellikleri; engebeli dağlık yapılar, zengin ve çeşitli doğal bitki örtüsü ile ormanlık varlığıdır. Buna göre, fiziki şartları ve bitki örtüsü (bozkır) düşünüldüğünde, aşağıdaki alanların hangisinde arıcılık faaliyetlerinin diğerlerine göre daha az geliştiği söylenebilir?

• A) Hakkâri Yöresi
• B) Doğu Karadeniz'in yüksek kesimleri
• C) Ardahan Platosu
• D) Konya Ovası ve çevresi ✓
• E) Muğla ve Menteşe Yöresi

Arıcılık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ flora zenginliği ve engebeli dağ yamaçlarında yaygın yapılır. Muğla, Doğu Karadeniz, Hakkâri ve Ardahan zengin kır çiçekleri, ormanlar ve engebeyle arıcılığa uygundur. Ancak Konya Havzası düz yapısı ve cılız, tek düze bozkır örtüsü nedeniyle arıcılığın en az geliştiği yerlerdendir.

24. Türkiye'de yer şekilleri, iklim ve ulaşım koşullarının farklılaşması bölgeler arasındaki baskın ekonomik faaliyetlerin de farklılaşmasına yol açmıştır. Buna göre, aşağıdaki yöre çiftlerinden hangisinde en temel/baskın ekonomik ve sektörel faaliyet kolları birbirine en fazla benzerlik gösterir?

• A) Tuz Gölü Çevresi - Erzurum - Kars Bölümü
• B) Yıldız Dağları Yöresi - Çatalca-Kocaeli Bölümü
• C) Hakkâri Bölümü - Kıyı Ege Yöresi
• D) Taşeli Platosu - Çukurova Bölümü
• E) Çatalca - Kocaeli Bölümü - Kıyı Ege (İzmir-Manisa) Yöresi ✓

Çatalca-Kocaeli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölümü ile Kıyı Ege (İzmir-Manisa) yöresi Türkiye'de sanayinin, ticaretin, liman faaliyetlerinin ve hizmet sektörünün en çok geliştiği, dolayısıyla ekonomik yapısı birbirine en çok benzeyen iki gelişmiş sanayi odağıdır. Diğer çiftlerde ise tarım-sanayi, hayvancılık-sanayi gibi birbirinden oldukça farklı ekonomik yapılar bir araya gelmiştir.

25. Çığ riski; eğim, engebe, kar yağış sıklığı ve biriken kar örtüsü kalınlığına bağlı olarak artış gösterir. Buna göre, fiziki coğrafya özellikleri düşünüldüğünde Türkiye'deki aşağıdaki yerlerin hangisinde çığ afetinin görülme sıklığı diğerlerine kıyasla çok daha yüksektir?

• A) Doğu Karadeniz'in yüksek dağlık kuşağı - Hakkâri Yöresi ✓
• B) Konya ve Tuz Gölü çevresi
• C) Çukurova Deltası - Güneydoğu düzlükleri
• D) Güney Marmara - Batı Karadeniz kıyı şeridi
• E) Ergene Ovası - Kıyı Ege ovaları

Çığ‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ afeti bol kar yağışı ve dik eğim gerektirir. Türkiye'de engebeli dağların ve kar kalınlığının en yüksek olduğu yerler Doğu Karadeniz'in yüksek kesimleri (Kaçkarlar vb.) ile Doğu Anadolu'daki Hakkâri dağlık yöresidir. Düz ovalarda ve ılıman kıyılarda çığ riski bulunmaz.