Genel Tekrar Testi - 51
Türkiye'deki demiryolu ağının dağılışı ve özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye'deki demiryolu ağının dağılışı ve özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Hatların uzanış doğrultusu genellikle doğu-batı yönlüdür.
- B) Tüm sınır komşularımızla doğrudan demir yolu bağlantısı bulunmaktadır. ✓
- C) Limanların iç kesimlerle olan ticaret hacmini büyütür.
- D) Yolcu taşımacılığından çok yük taşımacılığında kullanılmaktadır.
- E) Yer şekillerinin engebeli olması yapım maliyetlerini artırmıştır.
Dağların genel olarak doğu-batı uzanması demiryollarının da bu yönde gelişmesini kolaylaştırmış, kuzey-güney hatlarının maliyetini artırmıştır. Demiryolları limanların hinterlandını genişletir ve yük taşımacılığında önemlidir. Ancak Türkiye'nin bütün komşularıyla aktif doğrudan demiryolu bağlantısı yoktur; Irak bağlantısı bulunmaz, Ermenistan hattı ise kapalıdır.
2. Birden fazla oluşum sürecinin etkili olduğu göller karma yapılı kabul edilir. Buna göre; I. Sapanca II. Eğirdir III. Kovada göllerinden hangilerinin oluşumunda tektonik çökme ile karstik erime birlikte etkili olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III ✓
Göller Yöresi hem faylı hem de kalkerli bir araziye sahiptir. Bu nedenle Eğirdir ve Kovada göllerinin oluşumunda tektonik çökme ile karstik çözünme birlikte rol oynamıştır. Sapanca ise Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki tektonik bir göldür.
3. Seyhan ve Ceyhan nehirleri Çukurova'yı oluştururken Doğu Karadeniz kıyılarında büyük delta ovaları gelişmemiştir. Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kıyıda şiddetli gelgit akıntılarının yaşanması
- B) Kıyıda kıta sahanlığının çok dar ve derin olması ✓
- C) Akarsuyun taşıdığı alüvyon miktarının az olması
- D) Akarsuyun rejiminin yıl boyunca düzenli olması
- E) Akarsu havzasında bitki örtüsünün gür olması
Delta oluşması için akarsu alüvyonlarının birikebileceği sığ bir kıyı gerekir. Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya yakın ve paralel uzandığından kıta sahanlığı dardır, deniz kısa mesafede derinleşir. Bu nedenle alüvyonlar büyük delta oluşturamaz.
4. Bir akarsu vadisi boyunca gelişerek çizgisel yerleşme biçimi kazanan şehir hangisidir?
- A) Kastamonu
- B) Yozgat
- C) Muş
- D) Eskişehir ✓
- E) Kırklareli
Eskişehir, Porsuk Çayı vadisiyle ulaşım güzergâhları boyunca büyümüş ve bu gelişim kente çizgisel bir yerleşme dokusu kazandırmıştır.
5. Aşağıdaki sanayi tesisi ve şehir eşleştirmelerinden hangisinde kuruluş yerinin seçiminde enerji kaynağına yakınlık etkili olmuştur?
- A) Karabük - Demir çelik ✓
- B) Bandırma - Boraks
- C) Mazıdağı - Fosfat
- D) Samsun - Bakır
- E) Elazığ - Ferrokrom
Karabük Demir Çelik Fabrikası kurulurken Zonguldak çevresindeki taş kömürü kaynaklarına yakınlık dikkate alınmıştır. Diğer tesislerde ham madde ve ulaşım gibi farklı kuruluş koşulları öne çıkar.
6. Türkiye'nin genç volkanik arazilerinden olan bu yörede çok sayıda kül konisi bulunur ve alan Türkiye'nin ilk jeoparkı olarak kabul edilir. Özellikleri verilen volkanik yöre hangisidir?
- A) Aksaray - Hasan Dağı çevresi
- B) Nevşehir - Ürgüp yöresi
- C) Bitlis - Nemrut kalderası
- D) Manisa - Kula yöresi ✓
- E) Erzurum - Kars platosu
Manisa'nın Kula yöresi genç volkanik şekilleri, lav akıntıları ve çok sayıdaki kül konisiyle tanınır. Kula-Salihli Jeoparkı Türkiye'nin ilk jeopark alanıdır. Diğer seçenekler volkanik özellik taşısa da bu unvana sahip değildir.
7. Çivril Ovası ile Kestel Ovası'nın ortak oluşum özelliği hangisidir?
- A) Delta özelliği göstermeleri
- B) Tamamının kalın alüvyonlarla kaplı olması
- C) Deprem risklerinin çok yüksek olması
- D) Aynı tarım ürünlerinin yetiştirilmesi
- E) Karstik ova olmaları ✓
Çivril ve Kestel ovaları, kalkerli arazilerde çözünme sonucunda gelişmiş geniş karstik çanaklardır. Bu oluşumlara polye adı verilir.
8. Benzer enlemlerde yer alan Birecik Ovası ile Yüksekova'da farklı tarım ürünlerinin yetiştirilmesi hangi özellikle açıklanabilir?
- A) Yükseltilerinin farklı olması ✓
- B) Yüzölçümlerinin farklı olması
- C) Boylam derecelerinin farklı olması
- D) Doğal bitki örtülerinin farklı olması
- E) Eğim değerlerinin farklı olması
Birecik Ovası daha alçak ve sıcak, Yüksekova ise oldukça yüksek ve serindir. Enlemleri yakın olsa da yükselti sıcaklık şartlarını değiştirdiği için yetiştirilen ürünler farklılaşır.
9. 1936 yılında üretime başlayan Türkiye'nin ilk modern kâğıt fabrikası hangi kentte kurulmuştur?
- A) Taşköprü
- B) İzmit ✓
- C) Yalova
- D) Taşucu
- E) Çaycuma
İlk modern kâğıt tesisi, Sümerbank Kâğıt ve Karton Fabrikası adıyla 1936'da İzmit'te faaliyete geçmiştir. Fabrika sonraki yıllarda SEKA adıyla tanınmıştır.
10. Türkiye kıyılarında fiyort ve skyer tipi kıyıların bulunmaması, ülkenin mutlak (matematik) konumuyla doğrudan ilişkilidir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
- A) Kıyılarda güçlü gelgit akıntılarının etkili olmaması
- B) Üçüncü Jeolojik Zaman'da toptan yükselmeye uğraması
- C) Dağların kıyı çizgisine paralel uzanması
- D) Kıyı derinliğinin kısa mesafelerde aniden artması
- E) Orta kuşakta buzulların deniz seviyesine inememesi ✓
Fiyort ve skyer kıyıları, buzul vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşur ve daha çok kutuplara yakın enlemlerde görülür. Türkiye, matematik konumu nedeniyle orta kuşakta bulunduğundan buzullar deniz seviyesine kadar inemez. Bu yüzden ülkemiz kıyılarında fiyort ve skyer oluşmamıştır. Dağların kıyıya paralel uzanması boyuna kıyıları, gelgit genliğinin düşük olması ise haliçli kıyıların görülmemesini açıklayan farklı durumlardır.
11. Yükselti arttıkça sıcaklık düştüğü için ormanlar belirli bir seviyeden sonra alpin çayırlara dönüşür. Aşağıdaki dağlardan hangisinde orman üst sınırı daha yüksek rakıma ulaşır?
- A) Küre Dağları
- B) Bolkar Dağları ✓
- C) Yıldız Dağları
- D) Kaz Dağları
- E) Canik Dağları
Orman üst sınırını büyük ölçüde yaz sıcaklıkları belirler. Güneyde yer alan Bolkar Dağları enlem etkisiyle kuzeydeki dağlardan daha sıcaktır; ağaçlar daha yüksek seviyelere çıkabilir. Küre, Canik, Yıldız ve Kaz dağlarında kuzeyde bulunmanın etkisiyle üst sınır daha alçaktır.
12. Eski jeolojik dönemlerden kalan sert ve aşınmaya dirençli kütleler masif olarak adlandırılır. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki masiflere örnek gösterilemez?
- A) Toros Dağları ✓
- B) Kaz Dağları
- C) Uludağ
- D) Yıldız Dağları
- E) Sultan Dağları
Sultan, Kaz ve Yıldız dağlarıyla Uludağ eski masif kütleler arasında değerlendirilir. Toroslar ise Alp-Himalaya dağ oluşumu sırasında meydana gelmiş genç kıvrım dağlarıdır.
13. Türkiye'nin önemli tarım alanlarından Çukurova, Bafra ve Çarşamba ovalarının oluşumları ve özellikleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Mineral yönünden zengin alüvyal topraklara sahiptirler.
- B) Bulundukları kıyılarda deniz derinliği oldukça fazladır. ✓
- C) Akarsu biriktirmesi sonucu meydana gelmişlerdir.
- D) Oluşumlarında gelgit genliğinin düşük olması etkilidir.
- E) Tarımsal üretim potansiyelleri oldukça yüksektir.
Çukurova, Bafra ve Çarşamba Türkiye'nin büyük delta ovalarındandır. Delta oluşabilmesi için kıyının sığ, kıta sahanlığının geniş ve gelgit etkisinin zayıf olması gerekir. Derin kıyılarda alüvyonlar tabanda kalır ve yüzeye ulaşamaz. Bu ovalar alüvyal toprakları sayesinde tarımsal açıdan oldukça verimlidir.
14. Aşağıdaki doğrultulardan hangisine ait yükselti profilinde kısa bir mesafe içinde daha büyük yükselti farkı görülür?
- A) Edirne Ovası - Meriç Nehri kıyısı
- B) Ergene Havzası - Marmara Denizi kıyısı
- C) Şanlıurfa Platosu - Harran Ovası
- D) Rize kıyıları - Kaçkar Dağları'nın zirveleri ✓
- E) Konya Ovası - Tuz Gölü kıyısı
Kaçkar Dağları Rize kıyılarının hemen arkasında hızla yükselerek 3.900 metreyi aşan zirvelere ulaşır. Bu yüzden kıyı ile dağların zirvesi arasında kısa mesafede büyük yükselti farkı oluşur.
15. Turunçgiller kış ılıklığı ister ve dona karşı hassastır. Buna göre; I. Çukurova, II. Rize ve çevresi, III. Ergene Havzası, IV. Şanlıurfa ve çevresi yörelerinden hangileri turunçgil tarımına uygundur?
- A) I ve II ✓
- B) I ve III
- C) II ve III
- D) II ve IV
- E) III ve IV
Çukurova'da Akdeniz iklimi kışları ılık tutar. Rize çevresindeki korunaklı mikroklima koşulları da turunçgil yetişmesine imkân verir. Ergene ile Şanlıurfa'da kış donları görülebildiğinden doğal koşullar uygun değildir. I ve II doğrudur.
16. Sulu ve bataklık alanlara uyum sağlayan, yağlı sütü nedeniyle yoğurt ve kaymak üretiminde tercih edilen büyükbaş hayvan türü hangi yörede yaygındır?
- A) Gelibolu Yarımadası ve Kapadokya Yöresi
- B) Erzurum Platosu ve Menteşe Yöresi
- C) Çukurova ve Teke Yarımadası
- D) Konya Havzası ve Şanlıurfa Platosu
- E) Samsun ve Diyarbakır çevresi ✓
Manda sulak ve bataklık çevrelere uyumludur; yağ oranı yüksek sütü kaymak ve yoğurt yapımında kullanılır. Samsun ve Diyarbakır, Türkiye'de manda yetiştiriciliğinin öne çıktığı illerdendir.
17. Karadeniz ve Akdeniz'de dağların kıyıya paralel uzanması, kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı ve ticareti etkiler. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun sonuçlarından biri değildir?
- A) Limanların iç kesimlerle olan ticaret hacminin daralması
- B) Yol yapımında tünel ve viyadük kullanım oranının artması
- C) Kıyı ile iç kesimler arasında tarımsal ürün farklılığının azalması ✓
- D) Kara yolu güzergahlarının genellikle doğu-batı doğrultusunda uzanması
- E) Ulaşım ağının doğal geçitlere ve vadi boylarına sıkışması
Dağların kıyıya paralel uzanması tünel ve viyadük ihtiyacını artırır, limanların hinterlandını daraltır ve ulaşımı çoğunlukla doğu-batı yönüne zorlar. Deniz etkisinin içeri girememesi kıyı ile iç kesimler arasında iklim farkını büyütür. Bu nedenle tarımsal ürün çeşitliliği arasındaki fark azalmaz, artar.
18. Bir merkezin gerçek sıcaklığı ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı arasındaki fark yükselti arttıkça büyür. Aşağıdaki ovalardan hangisinde bu fark daha fazladır?
- A) Ergene Ovası
- B) Konya Ovası
- C) Gediz Ovası
- D) Pasinler Ovası ✓
- E) Çukurova
İndirgenmiş sıcaklık, yükselti deniz seviyesi kabul edilerek hesaplanır. Yaklaşık her 200 metrede sıcaklık 1 °C değiştiğinden yükselti arttıkça gerçek ve indirgenmiş sıcaklık farkı büyür. Çukurova, Ergene ve Gediz alçak; Konya orta yükseltidedir. Pasinler Ovası en yüksek olan seçenek olduğundan fark burada en fazladır.
19. Akdeniz kıyılarındaki dağların çoğu kıvrılmayla oluşmuştur. Ancak kuşağın doğusundaki bir dağ sırası sert yapısı nedeniyle kırılarak yükselmiştir. Oluşumu Ege'deki kırık dağlara benzeyen bu dağ sırası hangisidir?
- A) Nur Dağları ✓
- B) Bolkar Dağları
- C) Aladağlar
- D) Binboğa Dağları
- E) Tahtalı Dağları
Bolkar, Aladağlar, Tahtalı ve Binboğa dağları kıvrım dağlarıdır. Hatay grabeninin kenarındaki Nur Dağları ise sert kütlenin faylarla kırılıp yükselmesiyle oluşmuştur. Bu yönüyle Ege'deki horstlara benzer.
20. Aşağıdaki göllerden hangisinin oluşumunda tektonik hareketler etkili olmamıştır?
- A) Manyas Gölü
- B) Mogan Gölü ✓
- C) Tuz Gölü
- D) Hazar Gölü
- E) Burdur Gölü
Mogan Gölü, bir akarsu vadisinin alüvyal birikintilerle kapanması sonucu oluşan set gölüdür. Manyas, Tuz, Hazar ve Burdur gölleri ise tektonik çanaklarda bulunur.
21. Türkiye'nin ana fay kuşaklarıyla ilgili; I. Amasya ve Tokat, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindedir. II. Hatay ve Kahramanmaraş, Doğu Anadolu Fay Hattı üzerindedir. III. Karaman ve Mardin, Batı Anadolu Fay Hattı üzerindedir. yargılarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Amasya ve Tokat Kuzey Anadolu Fay Hattı (I), Hatay ve Kahramanmaraş ise Doğu Anadolu Fay Hattı üzerindedir (II). Mardin eski masif arazilerde, Karaman ise ana fay kuşaklarından uzakta bulunur; bu iki il Batı Anadolu Fay Hattı üzerinde değildir (III). Dolayısıyla I ve II doğrudur.
22. Kuvaterner'deki soğuk dönemlerde Türkiye'nin 3000 metreyi aşan dağlarında buzul şekilleri oluşmuş, sirk çukurluklarının suyla dolmasıyla buzul gölleri meydana gelmiştir. Aşağıdaki dağların hangisinde buzul göllerine rastlanması beklenir?
- A) Canik Dağları
- B) Kaçkar Dağları ✓
- C) Köroğlu Dağları
- D) Yıldız Dağları
- E) Kaz Dağları
Türkiye'de buzul şekilleri yüksek dağların zirvelerinde görülür. Yaklaşık 4000 metreye ulaşan Kaçkar Dağları, sirk gölleri ve buzul aşındırma şekillerinin en belirgin olduğu alanlardandır. Yıldız, Canik, Kaz ve Köroğlu dağları kalıcı kar sınırının altında kaldığı için buzul gölleri barındırmaz.
23. Türkiye kıyılarında mutlak ve göreceli konuma bağlı farklı kıyı tipleri görülür. Kıyıların genel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Dağların kıyıya dik uzandığı alanlarda kıta sahanlığı geniştir.
- B) Doğu Karadeniz kıyılarında buzul aşındırmasıyla fiyortlar görülür. ✓
- C) İstanbul ve Çanakkale boğazları ria kıyı tipine örnektir.
- D) Kaş ile Finike arasında dalmaçya kıyı tipi bulunur.
- E) Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde boyuna kıyılar görülür.
Türkiye Orta Kuşak'ta olduğu için buzullar kıyı seviyesine inmemiş ve fiyort oluşturmamıştır. İstanbul ve Çanakkale boğazları ria, Kaş-Finike arası Dalmaçya, dağların kıyıya paralel uzandığı alanlar ise boyuna kıyı örneğidir.
24. Geçmiş iklim dönemlerinden günümüze korunaklı alanlarda ulaşan bitkilere relikt bitki denir. Aşağıdaki yörelerin hangisinde relikt bitki topluluklarına rastlanması beklenmez?
- A) Bey Dağları'nın yüksek ve serin kesimlerinde
- B) Amanos Dağları'nın denize bakan yamaçlarında
- C) Çoruh Vadisi'nin iklimden korunaklı alanlarında
- D) Kelkit Vadisi'nin korunaklı iç kesimlerinde
- E) Konya Karapınar çevresindeki kurak alanlarda ✓
Relikt türler yüksek dağların serin kesimleriyle korunaklı vadilerde yaşamını sürdürebilir. Amanos, Bey Dağları, Çoruh ve Kelkit vadileri bu tür sığınaklara sahiptir. Karapınar'ın kurak ve açık arazisi ise nemcil kalıntı bitkilerin korunmasına elverişli değildir.
25. Türkiye'deki platolar iklim ve yer şekillerine bağlı olarak farklı ekonomik amaçlarla kullanılır. Aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
- A) İç Anadolu platolarında kuru tarımla tahıl yetiştirilmesi
- B) Erzurum-Kars Platosu'nda yaz çayırlarıyla büyükbaş hayvancılık yapılması
- C) Teke ve Taşeli platolarında ağır sanayi tesislerinin kurulması ✓
- D) Çatalca-Kocaeli Platosu'nda sanayi ve yoğun yerleşmelerin bulunması
- E) Kapadokya Platosu'nda doğal ve kültürel turizm faaliyetlerinin yapılması
Doğu Anadolu platolarında hayvancılık, İç Anadolu'da tahıl tarımı, Kapadokya'da turizm öne çıkar. Alçak ve ulaşımı kolay Çatalca-Kocaeli sanayi ve yerleşme alanıdır. Teke ve Taşeli ise engebeli karstik yapıları, seyrek nüfusu ve ulaşım güçlüğü nedeniyle ağır sanayiye elverişli değildir.