Sanayi ve Endüstri 2

1. Mobilya endüstrisi, hammaddesi uzaktan taşınsa bile doğrudan tüketici nüfusa (pazara) yakın gelişir. Buna göre mobilya sanayisinin aşağıdaki illerin hangisinde gelişim gösterdiği söylenemez?

• A) İzmir
• B) Kayseri
• C) İstanbul
• D) Kütahya ✓

Kayseri,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İstanbul, İzmir ve Bursa mobilya imalatında küresel pazar payına sahiptir. Kütahya ise pazar hacminden ziyade, hammadde altyapısıyla seramik ve porselen üretimine odaklanmış bir merkezdir.

2. Bölgeler arasında iklim ve morfolojik farklardan dolayı tarımsal-hayvansal ürünlerin değişmesi ve imalat sanayisinin belirli illerde toplanması öncelikle hangisini canlandırmıştır?

• A) Dış ticaret hacminin azalmasını
• B) İç ticaretin oldukça hareketli olmasını ✓
• C) Uluslararası turizm gelirlerini
• D) Kırsal nüfus payının kentsel nüfusu geçmesini

Farklı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bölgelerin farklı hammaddeler üretmesi ve fabrikaların batıda kümelenmesi, bölgeler arası sürekli bir mal ve emtia akışını (iç ticari sirkülasyonu) zorunlu kılarak canlandırmıştır.

3. İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Konya (Ilgın), Eskişehir ve Ankara (Şereflikoçhisar) gibi merkezlerde ortak olarak gelişim gösteren, bölgenin tarımsal altyapısına doğrudan hizmet sunan kimya sanayi kolu hangisidir?

• A) Petrokimya Rafinerisi
• B) Kimyasal Gübre Sanayisi ✓
• C) Plastik ve Ambalaj Sanayisi
• D) İlaç ve Eczacılık

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Türkiye'nin tahıl ambarıdır. Bölgedeki geniş tarım alanlarının verimini artırmak amacıyla tarımsal hammaddeye ve pazara yakınlık gözetilerek Konya, Eskişehir ve Ankara çevresinde kimyasal gübre fabrikaları kurulmuştur.

4. Türkiye'de faaliyet gösteren şeker fabrikalarıyla ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Hammaddeye yakın alanlarda kurulurlar.
• B) Şeker pancarı kolay bozulduğu için ekim alanları fabrika çevresindedir.
• C) Türkiye'nin ilk şeker fabrikası Konya ilinde kurulmuştur. ✓
• D) Fabrika atıkları nedeniyle çevresinde besi hayvancılığı gelişir.

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilk şeker fabrikaları Alpullu (Kırklareli) ve Uşak'ta faaliyete geçmiştir; Konya'da değil. Tarımsal hammadde yakınlığı ve fabrikaların yan ürünü olan küspeyle besicilik yapılması kuralları doğrudur.

5. Büyükbaş mera hayvancılığının gür çayırlarla desteklendiği Kuzeydoğu Anadolu kırsalında, hammaddeye bağlı gelişen asli sanayi kolu hangisidir?

• A) Tekstil dokuma sanayisi
• B) Et ve Süt Ürünleri sanayisi ✓
• C) Otomotiv sanayisi
• D) Porselen imalatı

Erzurum,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kars ve Ardahan çevresinin en temel ekonomik faaliyeti hayvancılıktır. Sektöre bağlı olarak et kombinaları, mandıralar ve coğrafi işaretli Kars kaşarı/tereyağı işleme tesisleri gelişmiştir.

6. Sanayi kuruluşlarının Marmara Bölgesi'nde (İstanbul-Kocaeli aksında) aşırı yoğunlaşmasının doğurduğu en büyük yapısal risk ve dezavantaj hangisidir?

• A) Bölgedeki iş gücü açığının kapatılamaması
• B) Tüketim pazarlarına ve limanlara uzaklık
• C) Deprem riskinin yüksek olması ve çevre kirliliği ✓
• D) Tarımsal hammadde nakliye ağlarının olmaması

Ülke‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanayisinin Marmara'da aşırı kümelenmesi, sismik açıdan aktif Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde devasa bir risk birikmesine ve yoğun nüfusa bağlı ekstrem çevre kirliliğine yol açmaktadır.

7. Aşağıda verilen endüstri tesislerinin hangisinin yer seçimi analizinde, işletmenin kurulduğu yöredeki tarımsal hammaddeye erişim kolaylığı (hammaddeye yakınlık) temel esastır?

• A) Ereğli - Demir Çelik Fabrikası
• B) Edirne - Bitkisel Yağ Sanayi ✓
• C) Ankara - Savunma Sanayi
• D) İskenderun - Demir Çelik Fabrikası

Edirne‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve çevresi (Trakya) ayçiçeği üretiminde lider tarım sahasıdır. Bu yüzden bitkisel yağ fabrikaları nakliye maliyetini düşürmek adına hammadde kaynağının (tarlanın) kalbine kurulmuştur.

8. Gıda endüstrisinin en yaygın kollarından biri olan şeker fabrikalarının, pazar alanlarından ziyade doğrudan tarımsal üretim sahalarının (pancar tarlalarının) yanı başına kurulmasının temel nedeni hangisidir?

• A) Şeker pancarı söküldükten sonra çabuk bozulduğu için ✓
• B) Enerji kaynağına yakın olmak için
• C) Tesislerin yüksek neme ihtiyaç duyması
• D) İş gücü maliyetlerini sıfırlamak için

Şeker‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ pancarı tarladan söküldükten sonra bünyesindeki şeker oranını kaybetmeye ve hızla çürümeye (bozulmaya) başlar. Bu fizyolojik riskten ötürü fabrikalar tarlaların (hammadde alanlarının) çeperine kurulur.

9. Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Isparta ilinin, tarımsal hammaddeye dayalı olarak küresel düzeyde bir marka kazandığı kozmetik, parfümeri ve esans sanayi kolu hangisidir?

• A) Pamuk Yağı Sanayisi
• B) Gül Endüstrisi ✓
• C) Tütün ve Sigara Fabrikası
• D) İlaç ve Optik Sanayisi

Isparta,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dünya gül yağı ve kozmetik gül üretiminin neredeyse %60'ından fazlasını tek başına karşılar. Kentteki kozmetik ve esans sanayisi tamamen yerel gül tarımına (hammaddeye yakınlık) bağlı gelişmiştir.

10. Büyük tüketim merkezlerinin çeperinde kurulan kümes hayvancılığı (entegre tavukçuluk tesisleri) ve besi ahır sanayisi, doğal iklim şartlarından bağımsız alanlardır. Buna göre, aşağıdaki şehirlerin hangisinde bu tür entegre beyaz et üretim tesislerinin yoğun kümelenmesi tamamen 'pazara yakınlık' ilkesiyle açıklanır?

• A) Hakkâri
• B) Artvin
• C) Bolu ✓
• D) Gümüşhane

Bolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve çevresi (özellikle Mudurnu), Türkiye'nin en büyük entegre beyaz et (tavukçuluk) sanayi merkezidir. Bolu'nun coğrafi konumu, Türkiye'nin en büyük tüketim pazarları olan İstanbul ve Ankara'nın tam ortasında yer almasıdır; bu durum pazara yakınlığın doğrudan sonucudur.

11. Akdeniz kıyı kuşağında yer alan İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın (İSDEMİR) hammadde ocaklarından uzak olmasına rağmen bu lokasyona kurulmasının ana coğrafi nedeni hangisidir?

• A) Ulaşım avantajı ve liman imkanları ✓
• B) Enerji kaynağı (taş kömürü) yatakları orada olduğu için
• C) İklim şartlarının işçiler için çok konforlu olması
• D) Zengin boksit yataklarının körfezde bulunması

İskenderun'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ demir cevheri veya kömür çıkmaz. Tesisin buraya kurulma tek nedeni; hinterlandı geniş limanı sayesinde ithal kömürün denizden kolay gelmesi ve üretilen çeliğin dünyaya gemilerle ihraç edilebilmesidir (ulaşım-lojistik kolaylığı).

12. Türkiye'de un ve unlu mamuller endüstrisi, diğer birçok ağır sanayi kolunun aksine ülke geneline (neredeyse tüm illere) son derece dengeli ve yaygın bir şekilde dağılmıştır. Bu sanayi kolunun coğrafi dağılışındaki bu yaygınlığın temel gerekçesi hangisidir?

• A) Yüksek teknoloji transferinin gerekmesi
• B) Uluslararası sermaye yatırımlarının baskısı
• C) Hammadde alanlarının yaygınlığı ve temel tüketim talebi ✓
• D) Sadece kıyı bölgelerinde işletilebilmesi

Buğday‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ziraatının Türkiye iklim şartlarında (karasal iklim bölgelerinde) çok yaygın yapılması hammaddenin her yerde bulunmasını sağlar. Ayrıca ekmek ve unlu mamuller temel bir tüketim maddesi olduğundan her il kendi pazar talebini karşılamak üzere bu tesislere sahiptir.

13. Türkiye'de tarım dışı istihdamın, holding merkezlerinin, organize sanayi bölgelerinin (OSB) ve imalat sanayisinde çalışan işçi sayısının net olarak en yüksek olduğu coğrafi alan neresidir?

• A) Doğu Karadeniz Bölümü
• B) Çatalca - Kocaeli Bölümü ✓
• C) Yukarı Fırat Bölümü
• D) Tekirdağ Platosu

İstanbul‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Kocaeli illerini kapsayan Çatalca-Kocaeli Bölümü, Türkiye endüstrisinin lokomotifidir. Fabrika sayısı, sanayi üretimi, sermaye yoğunluğu ve işçi istihdamında açık ara ilk sıradadır.

14. Türkiye'de deniz yolu lojistiğinin ve tersanecilik (gemi inşa sanayisi) sektörünün kalbi konumunda olan, devasa kuru yük gemilerinin ve askeri fırkateynlerin üretildiği ana üs neresidir?

• A) Tuzla - Yalova şeridi ✓
• B) Sinop - Bartın kıyısı
• C) Muğla - Fethiye körfezi
• D) Antalya - Alanya sahili

İstanbul‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Tuzla ve hemen karşısındaki Yalova (Altınova) kıyı şeridi, Türkiye gemi inşa sanayisinin, mega yat üretiminin ve askeri/ticari tersanelerin dünyaca ünlü merkezidir.

15. Türkiye genelinde endüstriyel tesislerin (fabrikaların) coğrafi dağılışı analiz edildiğinde; kıyı bölgelerimizin iç coğrafi bölgelerimize göre çok daha yoğun bir sanayi kümelenmesine sahip olmasını sağlayan başat (en temel) faktör hangisidir?

• A) Kıyıların sismik olarak tamamen depremsiz olması
• B) Gelişmiş liman imkanları, deniz yolu lojistiği ve dış pazarlara erişim kolaylığı ✓
• C) Kıyılarda sadece hayvancılık yapılması
• D) İç bölgelerde hiçbir akarsuyun bulunmaması

Sanayide‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ üretilen mamullerin dünyaya satılması ve ham maddelerin ithal edilmesi en ucuz taşıma modu olan deniz yoluyla (limanlarla) gerçekleşir. İstanbul, İzmit, İzmir, Mersin, İskenderun ve Samsun gibi kıyı şehirlerinin devasa birer sanayi merkezine dönüşmesinin yegâne sebebi bu harika deniz lojistiği avantajıdır.

16. Samsun'da kurulu olan bakır izabe (işleme) fabrikasının hammaddesi hangi Karadeniz şehirlerimizden tedarik edilmektedir?

• A) Sivas
• B) Artvin ve Kastamonu ✓
• C) Konya
• D) Tekirdağ

Artvin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Murgul) ve Kastamonu (Küre) ocaklarından çıkarılan zengin bakır cevherleri, kıyı lojistiği ve gelişmiş liman imkanları nedeniyle deniz yoluyla Samsun'daki fabrikalara taşınarak işlenir.

17. Türkiye'deki büyük gübre sanayi entegrelerinin (Bandırma, Mersin, İzmir) kıyı şeridinde ve liman çeperlerinde kurulmasının temel gerekçesi hangisidir?

• A) Hammadde yüksek oranda ithal edildiği için ✓
• B) İklim kıyılarda daha elverişli olduğu için
• C) Fosfat yatakları o sahil şeridinden çıkarıldığı için
• D) Kıyı ovalarında toprak tuzluluğu az olduğu için

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gübre imalatında kritik olan fosfat ve potas hammaddelerinde dışa bağımlıdır. Bu yüzden fabrikalar, ithal hammaddenin gemilerle ulaştığı liman kentlerinde (ulaşım-lojistik avantajı) konuşlandırılmıştır.

18. Türkiye genelinde hammadde teminine (tarımsal ürünün tarladan söküldükten sonra hızla işlenmesi zorunluluğuna) bağlı olarak en yaygın coğrafi dağılış gösteren fabrika türü hangisidir?

• A) Demir-çelik fabrikaları
• B) Şeker fabrikaları ✓
• C) Kağıt fabrikaları
• D) Petrol rafinerileri

Şeker‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ pancarı aşırı nemli Karadeniz sahili ve Güneydoğu hariç her bölgede yetişebilir. Ürün çabuk bozulduğu için fabrikalar iç bölgelerin (İç Anadolu, Ege, Doğu Anadolu) geneline yayılmış durumdadir.

19. Konya Ovası Projesi'nin (KOP) bölgedeki sulu tarım alanlarını genişletmesi, öncelikle hangi sanayi dalının hammaddesel büyümesini doğrudan desteklemiştir?

• A) Otomotiv sanayisi
• B) Petrokimya rafinajı
• C) Gıda ve Unlu Mamuller sanayisi ✓
• D) Ağır metalürji sanayisi

KOP‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kanalları ovada şeker pancarı, dane mısır ve tahıl hasat tonajını katlamıştır. Bu hammadde bolluğu Konya'da un, bisküvi, makarna, nişasta ve şeker gibi gıda sanayi kollunun devleşmesini sağlamıştır.

20. Türkiye'de binek araç imalatı, yedek parça tedarik zinciri ve yan sanayinin en gelişmiş olduğu otomotiv üssü şehrimiz hangisidir?

• A) Ankara
• B) Kocaeli
• C) Kayseri
• D) Bursa ✓

Bursa,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ küresel otomotiv devlerinin ana fabrikalarına, organize sanayi bölgelerine ve güçlü bir yan sanayi kümelenmesine ev sahipliği yaparak Türkiye'nin otomotiv kalbi konumundadır.

21. Cumhuriyet tarihinin ilk ağır sanayi hamlesi olan, demir cevherini eritmek için taş kömürüne (enerji kaynağına yakınlık) göre konumlandırılan tesis hangisidir?

• A) İzmir
• B) Kocaeli
• C) Karabük ✓
• D) Samsun

Karabük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Demir-Çelik Fabrikası (KARDEMİR), hammadde olan demir Sivas'tan gelse bile, Zonguldak havzasından çıkarılan yüksek kalorili taş kömürüne yakın kurulmuştur (enerji kaynağına yakınlık).

22. Zengin kaolin ve kil yataklarına (hammaddeye yakınlık) bağlı olarak çini, porselen ve seramik endüstrisinin gelişim gösterdiği öncü kenti hangisidir?

• A) Bilecik
• B) Eskişehir
• C) Trabzon
• D) Kütahya ✓

Kütahya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ jeolojik altyapısının sunduğu kaliteli hammadde yatakları sayesinde geleneksel çini sanatının ve modern porselen/seramik endüstrisinin küresel bir markası haline gelmiştir.

23. Milli savunma stratejileri kapsamında askeri havacılık, radar, elektronik ve mühimmat sanayi tesislerinin (ASELSAN, TUSAŞ) en yoğun kümelendiği idari merkezimiz hangisidir?

• A) Ankara ✓
• B) İstanbul
• C) Eskişehir
• D) Antalya

Ankara,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ güvenlik ve idari koruma kriterlerinin yanı sıra teknik üniversite altyapısıyla TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi nükleer ve savunma sanayi devlerinin merkezidir.

24. Bir sanayi tesisinin yer seçiminde hammaddenin çabuk bozulabilir olması, fabrikanın doğrudan hammadde kaynağının yanına kurulmasını zorunlu kılar. Buna göre, aşağıdaki sanayi kollarından hangisinde kurulu üretim tesislerinin tamamında 'hammaddeye yakınlık' birincil zorunlu koşuldur?

• A) Tekstil ve Konfeksiyon Sanayisi
• B) Petrokimya Endüstrisi
• C) Otomotiv ve Yan Sanayi
• D) Şeker Pancarı ve Çay Sanayisi ✓

Şeker‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ pancarı tarladan söküldükten sonra hızla kararmaya ve şeker oranını kaybetmeye başlar; çay yaprakları ise toplandıktan sonra birkaç saat içinde fermente olup bozulur. Bu nedenle bu iki sanayi kolunun tesisleri doğrudan hammadde sahasına kurulmak zorundadır.

25. Türkiye'de pamuk üretimi yapılmamasına rağmen, gelişmiş liman imkanları, geniş hinterlandı, iş gücü potansiyeli ve pazarlama kolaylığı (ulaşım ve pazar) nedeniyle tekstil ve dokuma sanayisinde devasa bir hacme ulaşan kıyı merkezimiz hangisidir?

• A) Aydın
• B) Adana
• C) Şanlıurfa
• D) İstanbul ✓

Aydın,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Adana ve Şanlıurfa pamuk üretim sahalarıdır (hammaddeye yakınlık). İstanbul'da ise pamuk tarımı yapılmaz; ancak kentin devasa tüketim pazarı olması, moda-finans merkezi olması ve küresel liman lojistiği, pamuklu dokuma sanayisinde burayı Türkiye'nin lideri yapmıştır.