Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi 4
Son Osmanlı Mebusan Meclisinin ilk başkanı Reşat Hikmet Bey'in vefatından sonra Meclis Başkanlığına kim seçilmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Son Osmanlı Mebusan Meclisinin ilk başkanı Reşat Hikmet Bey'in vefatından sonra Meclis Başkanlığına kim seçilmiştir?
- A) Ali Rıza Paşa
- B) Celalettin Arif Bey ✓
- C) Rauf Orbay
- D) Salih Paşa
Son Osmanlı Mebusan Meclisinin ilk başkanı Reşat Hikmet Bey'dir. Reşat Hikmet Bey'in kısa süre sonra vefat etmesi üzerine Meclis Başkanlığına Celalettin Arif Bey seçilmiştir.
2. Mustafa Kemal Paşa ve kurmay heyetini 9. Ordu Müfettişliği görevi için İstanbul'dan alarak sağ salim Samsun'a ulaştıran tarihi Bandırma Vapuru'nun kaptanı kimdir?
- A) Salih Paşa
- B) İsmail Hakkı ✓
- C) Rauf Orbay
- D) Ali Fuat Paşa
16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan ayrılarak zorlu ve tehlikeli şartlarda Karadeniz'i aşıp 19 Mayıs 1919'da Samsun'a varan Bandırma Vapuru'nu komuta eden deneyimli denizci İsmail Hakkı (Durusu) Bey'dir.
3. 16 Mart 1920'de İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilip meclisin basılması üzerine Mustafa Kemal, yayımladığı genelge ile Anadolu halkına hangi gelişmenin müjdesini vermiştir?
- A) Saltanatın kaldırıldığını
- B) Ankara'da 'olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin' toplanacağını ✓
- C) Savaşa son verildiğini
- D) Manda ve himayenin kabul edildiğini
İstanbul'un işgali ve milletvekillerinin tutuklanmasıyla milli iradenin yansıyacağı bir kurum kalmayınca Mustafa Kemal hızla harekete geçerek Ankara'da 'kurucu ve olağanüstü yetkilere sahip' yepyeni bir meclisin (TBMM) toplanacağını duyurmuştur.
4. Misak-ı Milli kararları içerisinde yer alan ekonomik bağımsızlık vurgusu doğrultusunda, ilk kez kesin ve net bir dille kaldırılması talep edilen ve Osmanlı'yı borç batağına sürükleyen kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Manda ve Himaye
- B) Azınlık Hakları
- C) Kapitülasyonlar ✓
- D) Düyun-u Umumiye (Borçlar)
Misak-ı Milli'de 'Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlamalar kabul edilemez' maddesiyle yabancılara verilen ayrıcalıklar olan kapitülasyonların kesin olarak reddedildiği vurgulanmış, tam ekonomik bağımsızlık hedeflenmiştir.
5. Misak-ı Milli beyannamesinde, statüsü tartışmalı olan Batı Trakya ve Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) bölgelerinin siyasi geleceğinin hangi yöntemle ve adil bir şekilde belirlenmesi gerektiği savunulmuştur?
- A) Osmanlı'ya geri verilmeliydi
- B) Bağımsız olmalıydı
- C) Gerekirse _halk oylaması_ yapılmalıydı ✓
- D) İtilaf Devletleri'ne bırakılmalıydı
Misak-ı Milli, bu bölgelerde Türk/Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğuna inandığı için Wilson İlkeleri'ne de uygun düşecek şekilde demokratik bir 'halk oylaması' (referandum) yapılmasını açıkça talep etmiştir.
6. Azınlıklar tarafından kurulan Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Pontus Rum gibi zararlı cemiyetlerin ortak temel hedefi nedir?
- A) Ülke genelinde Amerikan mandasını hakim kılmaktır
- B) Anadolu'da başlayan Millî Mücadele'ye destek vermektir
- C) Osmanlı devlet otoritesini ve saltanatı korumaktır
- D) İşgal edilen topraklarda bağımsız devletler kurmaktır ✓
Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Pontus Rum gibi azınlıklar tarafından kurulan cemiyetler, işgalci devletlerin desteğiyle Anadolu topraklarını parçalamayı ve kendi bağımsız devletlerini kurmayı amaçlamışlardır.
7. Mustafa Kemal'in, İstanbul'da toplanacak olan Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne katılacak milletvekillerinden yerine getirmelerini istediği iki temel talep hangi seçenekte verilmiştir?
- A) Padişahı tahttan indirmek ve Cumhuriyeti ilan etmek
- B) Kendisini Meclis Başkanı seçtirmek ve Misak-ı Milli'yi kabul ettirmek ✓
- C) Manda ve himayeyi kabul etmek ve borçları ödemek
- D) İstanbul Hükümeti'ni devirmek ve Temsil Heyeti'ni tanımak
Mustafa Kemal, İstanbul'a gidecek milletvekillerinden şu üç isteği yerine getirmelerini istemiştir: 1) Kendisini Meclis Başkanı seçtirmek (meclisi ileride yasal olarak Anadolu'ya taşıyabilmek için), 2) Mecliste 'Müdafaa-i Hukuk' adında bir grup kurmak (ancak vekiller baskılardan dolayı bunun yerine 'Felah-ı Vatan' grubunu kurmuştur), 3) Erzurum ve Sivas Kongresi kararlarını (yani Misak-ı Milli'yi) kabul ettirmek. Bu nedenle seçeneklerde verilen ikili talep tarihî açıdan tamamen doğrudur.
8. 28 Ocak 1920'de Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının onaylanması, aşağıdaki gelişmelerden hangisine doğrudan yol açmıştır?
- A) Damat Ferit Paşa Hükümetinin görevinden alınmasına
- B) İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesine ✓
- C) Halifeliğin kaldırılmasına
- D) Saltanat yanlılarının Millî Mücadele'nin yanında yer almasına
Misak-ı Milli beyannamesi ile tam bağımsızlık kararlarının alınması İtilaf Devletleri'ni büyük bir hayal kırıklığına uğratmış ve bunun faturası olarak 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edilerek meclis dağıtılmıştır.
9. Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı'nın bitiminde İstanbul'a döndükten sonra yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar ile birlikte Kasım-Aralık 1918 tarihleri arasında çıkardığı gazete hangisidir?
- A) Ümit
- B) Aydede
- C) Minber ✓
- D) İrade-i Milliye
Mondros sonrası İstanbul'a gelen Mustafa Kemal, kurtuluş çareleri aramak ve kamuoyunu aydınlatmak amacıyla Ali Fethi Okyar ile ortaklaşa 'Minber' gazetesini yayımlamıştır.
10. Misak-ı Millî belgesinde Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) bölgesi için halk oylaması (referandum) talep edilmesinde; I. bölgenin tamamen güvenli olması, II. Türk ve Müslüman nüfusunun çoğunlukta olduğuna güvenilmesi, III. tarihte hiç işgale uğramaması durumlarından hangileri etkili olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) I ve III
- D) I ve II
Elviye-i Selase'de halk oylaması (plebisit) istenmesinin en temel dayanağı, bu bölgelerde yaşayan Türk ve Müslüman nüfusun ezici bir çoğunlukta olmasına duyulan derin güvendir.
11. Misak-ı Milli kararlarında, sınırlarımız içerisinde yaşayan azınlıkların haklarıyla ilgili olarak hangi temel prensip benimsenmiştir?
- A) Azınlık hakları tamamen kaldırılmalıdır
- B) Azınlıklara toprak verilmelidir
- C) Hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanlara verilen haklar kadar olmalıdır ✓
- D) Tüm azınlıklar sınır dışı edilmelidir
Misak-ı Milli'de azınlık hakları için "Mütekabiliyet" (Karşılıklılık) ilkesi benimsenmiş ve 'Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı haklardan yararlanması şartıyla kabul edilecektir' sınırı konulmuştur.
12. Millî Mücadele yıllarında yayın hayatında olan; I. Hâkimiyet-i Milliye II. Alemdar III. Hukuk-u Beşer IV. Peyam-ı Sabah gazetelerinden hangileri Anadolu hareketine karşıt (zararlı) bir tutum sergilemiştir?
- A) II ve III
- B) Yalnız III
- C) I ve III
- D) II ve IV ✓
Alemdar ve Peyam-ı Sabah gazeteleri, İstanbul Hükümeti'nin politikalarını destekleyerek Milli Mücadele karşıtı yayınlar yapmışlardır. Hâkimiyet-i Milliye Temsil Heyeti'nin/TBMM'nin yayın organı, Hukuk-u Beşer ise Hasan Tahsin'in başyazarı olduğu yararlı bir gazetedir.
13. Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk'ta "Bu grubu teşkil etmeyi vicdan borcu, millet borcu bilmek vaziyet ve kabiliyetinde bulunan efendiler, imansız idiler... korkak idiler... cahil idiler..." şeklinde sert bir dille eleştirdiği Son Osmanlı Mebusan Meclisi grubu hangisidir?
- A) Yeşil Ordu
- B) Müdafaa-i Hukuk
- C) Tesanüd
- D) Felah-ı Vatan ✓
Mustafa Kemal, Meclis'te kendi ilkelerini savunacak olan 'Müdafaa-i Hukuk Grubu'nun kurulmasını istemişti. Ancak padişahın baskısından korkan milletvekilleri bu cesareti gösteremeyip 'Felah-ı Vatan Grubu'nu kurdukları için Mustafa Kemal tarafından Nutuk'ta bu ağır sözlerle eleştirilmişlerdir.
14. Misakımillî kararlarında siyasi geleceklerinin belirlenmesi için referandum (halk oylaması) yapılması kabul edilen bölgeler arasında; I. Doğu Trakya II. Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) III. Vilayet-i Sitte (Altı Doğu İli) yukarıda verilenlerden hangileri yer almaz?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
Misakımillî'de referandum (halk oylaması) yapılması öngörülen üç bölge vardır: Arap memleketleri, Batı Trakya ve Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum). Doğu Trakya ve Vilayet-i Sitte (Altı Doğu İli) ise Misakımillî'nin sınırları belirleyen temel maddesi gereğince (Mondros imzalandığı sırada işgal edilmemiş olan ve Türk çoğunluğunun yaşadığı bölgeler kapsamında) doğrudan 'bölünmez Türk vatanının asli unsuru' kabul edilmiş, bu nedenle buralarda herhangi bir oylamaya gerek duyulmamıştır. Soru kökünde referandum yapılacak yerler arasında 'yer almaz' denildiği için oylama istenmeyen I ve III numaralı öncüller doğru cevaptır.
15. Ermenilerin Doğu Anadolu'daki iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve bölge nüfusunun çoğunluğunun Türklerden oluştuğunu ortaya koyan rapor aşağıdakilerden hangisidir?
- A) General Harbord Raporu ✓
- B) Samsun Raporu
- C) King-Crane Raporu
- D) Amiral Bristol Raporu
General Harbord Raporu, Sivas Kongresi'nden sonra Anadolu'ya gelerek Doğu illerinde inceleme yapmıştır. Harbord, raporunda Doğu'da bir Ermeni devletinin kurulamayacağını, bölgenin Türk çoğunlukta olduğunu ve Amerikan mandasının ABD için çok masraflı olacağını belirtmiştir.
16. 16 Mart 1920 sabahı İstanbul'un işgal edildiğini telgraf aracılığıyla Mustafa Kemal'e ulaştıran ve bu olayla 'Tarihe geçen telgrafçı' unvanını alan kahraman kimdir?
- A) Celalettin Arif Bey
- B) Manastırlı Hamdi Bey ✓
- C) Yusuf Kemal Tengirşenk
- D) Rauf Orbay
Manastırlı Hamdi Bey, İstanbul'daki Postane'de görevli bir telgraf memuruydu. İngilizlerin 16 Mart 1920 sabahı işgale başladığını (Şehzadebaşı Karakolu'nu bastıklarını) hayati tehlikeye rağmen Mustafa Kemal'e (Ankara'ya) bildirmiştir. (Soyadı Kanunu'ndan sonra 'Martonaltı' soyadını almıştır).
17. Misak-ı Milli belgelerinde İstanbul ve Çanakkale Boğazları hakkında kabul edilen hüküm aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tamamen Türk egemenliğinde olmalıdır
- B) Tamamen Rusya'ya bırakılmalıdır
- C) İstanbul ve Marmara'nın güvenliği sağlandığı takdirde dünya ticaretine açılabilir ✓
- D) Uluslararası bir komisyona devredilmelidir
Misak-ı Milli, Boğazlar konusunda şartlı bir karar almıştır. Önce 'İstanbul ve Marmara Denizi'nin güvenliği sağlanmalıdır' şartını koşmuş, bu sağlandıktan sonra 'ticaret gemilerinin geçişinin ilgili devletlerin kararına bağlı olacağını' belirtmiştir.
18. Mustafa Kemal Paşa'nın, Osmanlı Mebusan Meclisi'ne gidecek olan milletvekillerinden kendisini meclis başkanı olarak seçmelerini talep etmesindeki asıl amaç nedir?
- A) Kuvayımilliye'yi kaldırmayı
- B) Meclisi Ankara'ya taşımayı ✓
- C) Silahlı mücadeleyi başlatmayı
- D) Askerlik mesleğine geri dönmeyi
Meclis başkanının meclisi güvenli bir yere taşıma veya toplantıya çağırma yetkisi olduğu için Mustafa Kemal bu yetkiyi kullanarak meclisi Ankara'ya taşımayı hedeflemiştir.
19. Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesinin ardından Mustafa Kemal'in aldığı tedbirlerden biri değildir?
- A) İşgali protesto eden mitingler yapılması
- B) Anadolu'daki İtilaf Devletleri subaylarının tutuklanması
- C) İstanbul ile tüm haberleşmenin kesilmesi
- D) İstanbul Hükümeti'ne destek gönderilmesi ✓
Mustafa Kemal, işgale karşılık olarak İstanbul Hükümeti'ni yok saymıştır. Hükümete destek göndermek yerine, Anadolu'daki İtilaf subaylarını tutuklatmış (Malta'ya sürülenlere karşılık), İstanbul'a giden paraları (vergileri) kesmiş ve Geyve/Ulukışla demiryollarını tahrip ettirmiştir.
20. Mustafa Kemal'in 'Çizdiğimiz bir sınır vardır; bu sınırı yabancıların eline bırakmayacağız! İnancımız pek kuvvetlidir.' ifadesiyle işaret ettiği asıl kavram hangisidir?
- A) Mebusan Meclisine
- B) Elviye-i Selase'ye
- C) Misakımilli'ye ✓
- D) Milne Hattı'na
Mustafa Kemal'in bahsettiği, vatanın bölünmez bütünlüğünü ifade eden sınırlar Misak-ı Milli'dir.
21. Misak-ı Milli kararları kapsamında aşağıda verilen konulardan hangisi hakkında bir hüküm bulunmamaktadır?
- A) Kapitülasyonların kaldırılması
- B) Azınlık hakları
- C) Boğazların açılması
- D) Musul'un İngiltere'ye bırakılması ✓
Misak-ı Milli'de vatan topraklarının bölünmezliği vurgulanmıştır, Musul'un İngiltere'ye bırakılması gibi bir karar yoktur.
22. I. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organıdır. II. Başyazarlığını Hasan Tahsin üstlenmiştir. III. Mustafa Kemal'in imzasız yazılarına yer vermiştir. Yukarıdaki özellikleri sırasıyla taşıyan yayın organları hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- A) İrade-i Milliye - İkdam - Ahali
- B) İleri - Vakit - Albayrak
- C) Hukuk-u Beşer - Albayrak - Vakit
- D) Albayrak - Hukuk-u Beşer - İleri ✓
I- Albayrak (Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk), II- Hukuk-u Beşer (Hasan Tahsin), III- İleri (Atatürk'ün isimsiz yazıları).
23. 16 Mart 1920 sabahı Şehzadebaşı Karakolu'nun basılmasıyla başlayan İstanbul'un işgalini, Ankara'daki Mustafa Kemal'e telgraf çekerek haber veren görevli kimdir?
- A) Manastırlı Hamdi Bey ✓
- B) Rauf Orbay
- C) Ali Fuat Cebesoy
- D) Ruşen Eşref Ünaydın
İstanbul'un işgalini Mustafa Kemal'e telgrafçı Manastırlı Hamdi Bey haber vermiştir.
24. İstanbul'un 16 Mart 1920'deki resmi işgali sonrası Temsil Heyeti'nin uygulamaya koyduğu tedbirler arasında hangisi gösterilemez?
- A) Anadolu halkının İstanbul'a göndereceği vergiye el koyma
- B) İtilaf Devletlerinin Anadolu'da görev yapan subaylarını tutuklama
- C) Asayişi bozanlar hakkında yasal işlemler yapma
- D) Kuvayımilliye teşkilatlarını oluşturma ✓
Kuvayı Milliye birlikleri İstanbul'un işgalinden çok daha önce oluşturulmuştu. Diğer şıklar işgale karşı alınan anlık tepki ve önlemlerdir.
25. Mustafa Kemal Paşa'nın Karadeniz'deki incelemeleri sonrası İstanbul Hükümeti'ne gönderdiği Samsun Raporu'nun ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bölgedeki karışıklığın nedeninin Türk çeteleri olduğu
- B) Bölgedeki karışıklığın nedeninin Rum çeteleri olduğu, Türklerin sadece kendini savunduğu ✓
- C) İzmir'in işgalinin haksız olduğu
- D) Halkın padişaha tam bağlı olduğu
Mustafa Kemal, Samsun'a çıktıktan sonra hazırladığı raporda, kendisine verilen resmi görevin (Türkleri bastır) tam tersini bildirmiştir. Bölgedeki kargaşanın nedeninin işgaller ve Rum çetelerinin saldırıları olduğunu, halkın kendini savunduğunu ve 'İzmir'in işgalinin haksız olduğunu' belirtmiştir. Bu, onun Hükümetle ilk ters düşüşüdür.