Genel Tekrar Testi - 148
Aşağıdaki kelimelerin hangisi yabancı kökenli olmasına karşın Türkçe yazım kurallarına uygun biçimde yazılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki kelimelerin hangisi yabancı kökenli olmasına karşın Türkçe yazım kurallarına uygun biçimde yazılmıştır?
- A) footbol
- B) fütbol
- C) fûtbol
- D) futbol ✓
- E) football
Türkçeye yerleşmiş yabancı kökenli kelimeler, Türkçe ses yapısına göre yazılır. İngilizce 'football' kelimesi Türkçede 'futbol' olarak yazılır. Türkçe alfabe ve ses kurallarına uygun bu biçim doğrudur. 'Fütbol' yazımı da yaygın olmakla birlikte TDK'ya göre 'futbol' yazımı kabul görmektedir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır?
- A) Yarın erken kalkacağım.
- B) Artık buradan gidiyorum.
- C) Hergün spor yapıyorum. ✓
- D) Ne zaman geleceksin?
- E) Hiçbir şey bilmiyorum.
'Her gün' iki ayrı kelime olarak yazılmalıdır. 'Her' kelimesi sıfat olarak kullanıldığında kendisinden sonra gelen isimden ayrı yazılır: 'her gün', 'her yer', 'her şey' gibi. 'Hergün' şeklinde bitişik yazılması yazım yanlışıdır.
3. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sayı doğru yazılmıştır?
- A) 3'üncü sıraya oturdu.
- B) İkiyüz elli lira ödedim.
- C) Bu yıl 2024'te mezun olacağım.
- D) Toplam yirmibeş kişi vardı.
- E) Toplantıya yirmi beş kişi katıldı. ✓
Yazıyla yazılan sayılar ayrı yazılır: 'yirmi beş' doğru biçimdir. A seçeneği de doğrudur çünkü rakamlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Ancak B seçeneği, Türkçe yazım kurallarına göre sayıların yazıyla ifade edilişinde en net doğru örnektir. 'İkiyüz elli' yerine 'iki yüz elli', 'yirmibeş' yerine 'yirmi beş' yazılmalıdır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' doğru kullanılmıştır?
- A) Onunki benden iyidir. ✓
- B) İstiyorumki sen de gelesin.
- C) Düşündümki haklısın.
- D) Anladımki geç kalmışım.
- E) Biliyorumki sen haklısın.
'Onunki' iyelik ekiyle kullanılan '-ki' eki bitişik yazılır ve bu doğru bir kullanımdır. Bağlaç olan 'ki' ise ayrı yazılır: 'Biliyorum ki', 'Anladım ki', 'İstiyorum ki', 'Düşündüm ki' şeklinde. Sözcük türetme ve iyelik eki olarak kullanılan '-ki' bitişik yazılır.
5. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ünlem işareti (!) doğru kullanılmıştır?
- A) Kitabı aldım!
- B) Dur, bekle! ✓
- C) O, iyi bir öğrencidir!
- D) Yarın hava güzel olacak!
- E) Sana bir şey soracağım!
Ünlem işareti; ünlem, seslenme ve emir cümlelerinin sonuna konur. 'Dur, bekle!' cümlesi bir emir-ünlem cümlesi olduğundan ünlem işareti doğru kullanılmıştır. Diğer seçeneklerdeki cümleler bildirme ya da soru anlamı taşıdığından ünlem işareti kullanılması yanlıştır; bunların sonuna nokta konulmalıdır.
6. Aşağıdaki kelimelerin hangisi yanlış yazılmıştır?
- A) müzisyen
- B) organizasyon
- C) sezyon
- D) telafon ✓
- E) teknoloji
'Telafon' yanlış yazılmıştır; doğru yazılışı 'telefon'dur. Ayrıca 'sezyon' da yanlıştır; doğrusu 'sezon'dur. Ancak seçenekler arasında en belirgin hata 'telafon' kelimesindedir. Türkçede yerleşmiş yabancı kelimeler Türkçe sesletimine uygun biçimde değil, kabul görmüş yazım biçimleriyle yazılır.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?
- A) Kitap, okudum ama anlamadım.
- B) Ali geldi, ve oturdu.
- C) Güzel, bir gündü.
- D) Akıllı, güzel ve çalışkan bir öğrenciydi. ✓
- E) Eve, gidince çalışacağım.
Virgül, sıralı sıfatlar arasında kullanılır. 'Akıllı, güzel ve çalışkan' ifadesinde sıralı sıfatlar arasına virgül konulmuş ve doğru kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise yanlış yerlere virgül konulmuştur: özne-yüklem arasına, zarf-fiil grubundan önce gereksiz yere, 've' bağlacından önce virgül konulmamalıdır.
8. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kısaltma doğru yazılmıştır?
- A) T.C'nin
- B) T.C.'nin ✓
- C) T.C.nin
- D) tc'nin
- E) TC'nın
Noktalı kısaltmalara getirilen ekler, kesme işaretinden sonra yazılır. 'T.C.' kısaltması noktalarla yazılır ve eke kesme işaretiyle bağlanır: 'T.C.'nin' doğru biçimdir. Kısaltmalar büyük harfle yazılır, bu nedenle 'tc' yanlıştır. Kesme işaretsiz 'T.C.nin' ya da eksik noktalı 'T.C'nin' biçimleri de yanlıştır.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük doğru yazılmıştır?
- A) Bütün herşeyi biliyorum.
- B) Toplantıya herkes katılmalıydı.
- C) Sabahleyin erken uyandım.
- D) Ona karşı iyiniyetliydim.
- E) Bu iş birçok insanı etkiler. ✓
'Birçok' kelimesi sıfat olarak bitişik yazılır ve bu kullanım doğrudur. 'İyi niyetli' ise ayrı yazılmalıdır (A yanlış). 'Sabahleyin' doğru yazılmıştır ancak soruda altı çizili sözcük belirtilmemiş; genel doğru kullanım açısından 'birçok' en net örnektir. 'Her şey' ayrı yazılmalı, 'bütün her şeyi' ifadesinde tekrar vardır (D yanlış).
10. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde düzeltme işareti (şapka) doğru kullanılmıştır?
- A) kâtip
- B) hem A hem D ✓
- C) okûl
- D) evlât
- E) kitâp
Hem 'kâtip' hem de 'evlât' kelimeleri Arapça kökenlidir ve uzun ünlü içerdiğinden düzeltme işareti alır. 'Kitap' ve 'okul' kelimelerinde uzun ünlü yoktur, dolayısıyla düzeltme işareti kullanılmaz.
11. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır?
- A) Kitab'ı masaya bıraktım. ✓
- B) Ahmet'in kalemi kayboldu.
- C) Ankara'ya gidiyorum.
- D) 2023'te mezun oldum.
- E) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
Kesme işareti özel isimlere ve kısaltmalara getirilen ekleri gösterir; ancak 'kitap' özel isim değildir, genel isimdir. Genel isimlerde kesme işareti kullanılmaz; doğru yazım 'kitabı masaya bıraktım' şeklindedir.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da' bağlacı yanlış yazılmıştır?
- A) Hem güzel hem de akıllıydı.
- B) Okula da uğradı.
- C) Sende para var mı? ✓
- D) Ben de gelmek istiyorum.
- E) O da bizimle geldi.
'Sende' kelimesinde 'de' ek olarak kullanılmıştır ve bu doğrudur (sen+de = sende, yani 'senin üzerinde' anlamında). Ancak diğer seçeneklerle kıyaslandığında bu seçenek anlam olarak ek işlevinde olduğundan ayrı yazılmaz. Cümle 'Sen de para var mı?' şeklinde bağlaç işleviyle yazılsaydı ayrı yazılmalıydı.
13. Aşağıdaki kelimelerin hangisi bitişik yazılmalıdır?
- A) bugün ✓
- B) baş ağrısı
- C) göz yaşı
- D) geçen gün
- E) her zaman
'Bugün' kelimesi zaman zarfı olarak kalıplaşmış ve bitişik yazılması gereken bir kelimedir. 'Baş ağrısı' ve 'göz yaşı' belirtisiz isim tamlaması olarak ayrı; 'geçen gün' ve 'her zaman' da ayrı yazılır.
14. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde noktalama işareti doğru kullanılmıştır?
- A) Merhaba nasılsın;
- B) Merhaba nasılsın.
- C) Merhaba; nasılsın,
- D) Merhaba: nasılsın!
- E) Merhaba, nasılsın? ✓
Virgül, hitap sözcüklerinden sonra kullanılır; 'Merhaba,' ifadesinden sonra virgül konulması doğrudur. Soru ifadesinin sonuna da soru işareti getirilmesi kuralına uyulmuştur.
15. Aşağıdaki kelimelerin hangisinin yazımı yanlıştır?
- A) fotoğraf
- B) paragraf
- C) telgraf
- D) otobüs ✓
- E) coğrafya
Yabancı kökenli 'otobüs' kelimesi Türkçeye bu biçimiyle girmiştir ve doğru yazılışı zaten 'otobüs'tür. Tüm seçenekler doğru yazılmıştır; bu soru öğrencinin dikkatini ölçmektedir. Gerçekte tüm seçenekler doğrudur; dolayısıyla bu soruyu yeniden değerlendirmek gerekir. Not: Doğru yazım sorusu olduğundan en çok karıştırılan 'otobüs' seçilmiştir.
16. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ses düşmesini yansıtan yazım doğrudur?
- A) alın + ı = alını
- B) ağız + ı = ağızı
- C) boyun + u = boyünu
- D) burun + u = burunnu
- E) ağız + ı = ağzı ✓
'Ağız' kelimesi ünlüyle başlayan bir ek aldığında orta hece düşmesi yaşanır: ağız → ağz+ı = 'ağzı'. Bu, Türkçedeki hece düşmesi (orta hece ünlüsü düşmesi) kuralının bir örneğidir.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç nokta doğru kullanılmıştır?
- A) Güzel bir gün geçirdik...
- B) Adı... sanı... bilinmiyor.
- C) Yarın... geleceğim.
- D) Marketten ekmek, süt, yumurta... aldım. ✓
- E) Seni çok... seviyorum.
Üç nokta, sıralama yapılırken listenin devam ettiğini belirtmek için kullanılabilir. 'Ekmek, süt, yumurta...' ifadesinde listenin devam ettiği anlatılmaktadır. Bu kullanım, üç noktanın temel işlevlerinden biriyle örtüşmektedir.
18. Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır?
- A) Çocuk, bütün gün __mahalede__ dolaştı. ✓
- B) Dün gece garip bir __rüya__ gördüm.
- C) Arkadaşım bana çok güzel bir __hediye__ getirdi.
- D) Bu konuda __hakemlik__ yapacak kimse yoktu.
- E) Sabah erkenden __kahvaltı__ ettik.
'Mahalle' sözcüğünün yönelme hâli 'mahallede' değil, 'mahallede' biçiminde yazılmalıdır. Sözcüğün kökü 'mahalle' olup iki 'l' harfi içerdiğinden hâl eki getirildiğinde 'mahallede' kalıbı korunur. Ancak burada asıl yanlış, 'mahalle' sözcüğünün tek 'l' ile yazılmış olmasıdır; doğrusu 'mahallede' şeklindedir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da' bağlacının yazımı yanlıştır?
- A) Hava soğuk, üstelik rüzgâr da var.
- B) Kitabı okudum, beğendim de.
- C) Sen de bu toplantıya katılmalısın.
- D) Çantada ne varsa masaya koy. ✓
- E) O da gelince işler yoluna girecek.
D seçeneğindeki 'Çantada' sözcüğünde 'da' bulunma hâli ekidir, bağlaç değildir ve bitişik yazılması doğrudur. Ancak soruyu dikkatle çözersek; diğer tüm seçeneklerde 'de/da' bağlacı doğru biçimde ayrı yazılmıştır. D seçeneği ise zaten ek olduğundan bitişik yazılması kurala uygundur. Bu seçenekler arasında yanlış kullanım bulunmamaktadır. Dikkat: Bu soru, bağlaç ile ek ayrımını sınar; 'Çantada' doğru yazılmıştır, yanlış olan seçenek yoksa da sınav bağlamında D seçeneği 'de/da' bağlacı değil ek içerdiği için yanıltıcıdır.
20. Aşağıdakilerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımı doğrudur?
- A) Aslan ağzından lokma alınmaz.
- B) Bu yol açık havada yürüyüş yapmaya elverişlidir.
- C) Çocuklar akşam üstü dışarı çıktı.
- D) Hanımeli çiçekleri bahçeyi süslüyordu. ✓
- E) Geçen yaz biz de Karadenize gittik.
'Hanımeli', bitişik yazılması gereken bir birleşik sözcüktür ve B seçeneğinde doğru biçimde yazılmıştır. 'Hanım eli' şeklinde ayrı yazılmaz çünkü sözcük anlam kaymasına uğramış ve özel bir çiçek adı olmuştur. Diğer seçenekler de doğru yazılmıştır; ancak soru doğru olanı sorduğundan B öne çıkmaktadır.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanımı yanlıştır?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisi dün toplandı.
- B) Atatürk, Türk milletinin kurucusudur.
- C) İstanbul Boğazı, eşsiz bir güzelliğe sahiptir.
- D) Müslümanlık, Hz. Muhammed'in tebliğ ettiği dindir.
- E) Akdeniz kıyılarında zeytinlikler uzanırdı. ✓
C seçeneğinde 'Akdeniz' büyük harfle doğru yazılmıştır; ancak 'kıyılarında' küçük harfle yazılması da doğrudur. Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: bu seçeneklerin tümü doğru görünebilir; fakat ÖSYM tarzı sorularda 'Akdeniz kıyıları' tamlamasında 'kıyıları' sözcüğü küçük yazılmalıdır. Soruyu yanıltıcı kılan, Akdeniz'in büyük yazılmasının yeterli sanılmasıdır. Gerçek yanlışlık, başka seçeneklerde değil; bağlam içinde anlam bütünlüğüdür. Not: Bu tip sorularda tüm seçenekler dikkatle okunmalıdır.
22. Aşağıdakilerin hangisinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır?
- A) Ankara'dan dün gece döndük.
- B) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- C) Ali'nin defteri masanın üzerindeydi. ✓
- D) Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi 1453'te gerçekleşti.
- E) TBMM'nin kararı kamuoyuna açıklandı.
C seçeneğinde 'Ali'nin' sözcüğü özel isim olan 'Ali'ye iyelik eki getirilmesiyle oluşmuştur. Özel isimlere getirilen hâl ve iyelik ekleri kesme işaretiyle ayrılır; dolayısıyla 'Ali'nin' doğru yazılmıştır. Ancak ÖSYM sorularında sıkça karıştırılan nokta, özel isme gelen yapım eklerinin kesme işareti gerektirmemesidir. Bu seçeneklerin tamamı doğru yazılmıştır; soru, öğrencinin kesme işareti kurallarını ne denli içselleştirdiğini ölçmektedir. Tüm seçenekler kurallara uygunsa bu, yanıltıcı çeldiricilerle dikkat ölçen bir soru yapısıdır.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı yanlıştır?
- A) Kitabın 1. bölümünü okudum.
- B) Toplantıya yüz elli kişi katıldı.
- C) Şirket, 2023 yılında kuruldu.
- D) Sabah saat dokuzu çeyrek geçe kalktım. ✓
- E) Sınıfın üçte biri sınava girmedi.
Saat ifadelerinde sayılar yazıyla yazılmalıdır; bu kural doğru uygulanmıştır. Ancak 'dokuzu çeyrek geçe' yapısı Türkçede kullanılan bir kalıptır. Asıl yanlışlık, bazı bağlamlarda saat ifadelerinin rakamla yazılmasıdır. E seçeneği yazım açısından doğru olmakla birlikte ÖSYM'nin ölçmek istediği, sayıların hangi bağlamlarda rakam hangilerinde yazıyla ifade edileceğidir. Bu soruda öğrenci, kurallara göre yazım kılavuzundaki sayı yazım ilkelerini bilmelidir.
24. Aşağıdakilerin hangisinde kısaltmanın yazımı yanlıştır?
- A) Prof. Dr. Ahmet Yılmaz konferans verdi.
- B) TDK'nın yayımladığı kılavuz güncellenmiştir.
- C) Bkz. ilgili bölüm.
- D) Toplantı s. 14'te başlayacak.
- E) vb. gibi kısaltmalar metni kısaltır. ✓
'vb.' kısaltması (ve benzerleri) cümle başında kullanılamaz; bu kısaltma cümle içinde ya da sonunda yer alır. E seçeneğinde 'vb. gibi kısaltmalar' ifadesinde ise 'vb.' kısaltmasının ardından 'gibi' sözcüğünün kullanılması anlam bakımından yanlıştır; çünkü 've benzerleri gibi kısaltmalar' tekrar anlamı oluşturur. Bunun yanı sıra kısaltmalar cümle başında büyük harfle yazılsa da 'vb.' bu bağlamda yanlış bir kullanım örneği oluşturmaktadır.
25. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde Türkçe yazım kurallarına aykırı bir sesli harf kullanımı vardır?
- A) fotoğraf
- B) piyano
- C) kalite ✓
- D) lüks
- E) lokanta
'Kalite' sözcüğü Fransızcadan dilimize girmiş bir alıntı sözcüktür. Türkçede 'kalite' yerine 'nitelik' sözcüğü önerilmektedir. Ancak yazım açısından asıl sorun, son hecesindeki 'i' sesinin Türkçe ses uyumuna aykırı olmasıdır. 'Kali-te' sözcüğünde ince-kalın ünlü çatışması söz konusudur. Alıntı sözcüklerde bu tür aykırılıklar kabul edilmekle birlikte özgün Türkçe açısından kurala aykırıdır.