Genel Tekrar Testi - 153

1. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi Türkçe sözcüklerde ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) kuralına uygundur?

• A) Aldı
• B) Yaptı ✓
• C) Gitdi
• D) Geldi
• E) Bakdı

Sert‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ünsüzlerden (ç, f, h, k, p, s, ş, t) sonra gelen '-di' geçmiş zaman eki '-ti' biçimine dönüşür (ünsüz benzeşmesi/sertleşmesi). 'Yap-' fiili 'p' ile bittiğinden ek '-tı' biçimini alır: 'yaptı'. Bu kural doğru uygulanmıştır. A'da 'git-' fiili 't' ile bitmesine karşın doğru yazılış 'gitti'dir (ünsüz benzeşmesi + ünsüz türemesi). B'de 'bak-' → 'baktı' olmalıdır, 'bakdı' yanlış. C ve E'de 'gel-' ve 'al-' yumuşak ünsüzle bittiğinden ek '-di' olarak kalır ve yazım zaten doğrudur.

2. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcük ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır?

• A) kabak çiçeği ✓
• B) Pazar günü
• C) sivrisinek
• D) gecekondu
• E) hanımeli

Bitki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adı olan 'kabakçiçeği' birleşik sözcük olduğundan tek yazılmalıdır. Bitki ve hayvan adlarında kalıplaşmış birleşik sözcükler bitişik yazılır.

3. Aşağıdakilerin hangisinde sayıların yazımı doğrudur?

• A) Toplantıya iki yüzelli kişi katıldı.
• B) Toplantıya ikiyüz elli kişi katıldı.
• C) Toplantıya iki yüz elli kişi katıldı. ✓
• D) Toplantıya 2 yüz 50 kişi katıldı.
• E) Toplantıya ikiyüzelli kişi katıldı.

Sayılar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yazıyla ifade edildiğinde ayrı yazılır: iki yüz elli. Rakamla yazıldığında ise '250' şeklinde bitişik rakamla gösterilir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de/-da' eki doğru yazılmıştır?

• A) Duvardaki tablo çok güzeldi. ✓
• B) Masada ki kitapları kaldırdım.
• C) Bahçede ki çiçekler solmuş.
• D) Okulda ki öğrenciler bahçeye çıktı.
• E) Evde ki eşyaları topladı.

'-daki/-deki'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eki, yer bildiren sözcüklere doğrudan eklenir ve bitişik yazılır: duvardaki. Seçeneklerin diğerlerinde bu ek yanlış biçimde ayrı yazılmıştır.

5. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi ünlü düşmesi kuralına uygun yazılmıştır?

• A) yüzü (yüz + ü)
• B) boyunu (boyun + u)
• C) gözü (göz + ü)
• D) ağzı (ağız + ı) ✓
• E) işi (iş + i)

Ünlü‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşmesi: iki heceli olup ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında iç ses düşer. 'ağız + ı = ağzı' bu kurala örnektir. Diğer seçeneklerde ünlü düşmesi gerçekleşmez çünkü sözcükler ünsüzle biter, dar ünlü koşulu sağlanmaz.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da' doğru yazılmıştır?

• A) Oda bilmiyor muydu?
• B) Sen de gittin, o'da gitti.
• C) Hem o hemde ben gideceğiz.
• D) Herkes biliyor, sende biliyorsun.
• E) O da bilmiyor muydu? ✓

'De/da'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bağlacı her zaman ayrı yazılır ve üzerine vurgu gelmez. 'O da bilmiyor muydu?' cümlesinde 'da' bağlaç olup doğru biçimde ayrı yazılmıştır. Diğer seçeneklerde 'de/da' ya bitişik yazılmış ya da yanlış kullanılmıştır.

7. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralına aykırı bir yazım vardır?

• A) sütçü
• B) saatçi
• C) gitçi ✓
• D) içten
• E) taşçı

Ünsüz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ benzeşmesi kuralına göre sert ünsüzle (p, ç, t, k, s, ş, h, f) biten sözcüklere gelen ekler sertleşerek gelir. 'git' sözcüğü 't' ile bittiğinden ek 'çi' değil 'çi' olarak kalır; ancak sözcüğün doğru yazımı 'gitçi' değil 'gitçi' değil — aslında 'gitçi' yazımı yanlıştır, doğrusu 'gitçi' değil 'gidici' ya da mesleki anlamda böyle bir sözcük kullanılmaz. Burada asıl hata 'gitçi' yazımının Türkçe ünsüz benzeşmesi açısından yanlış kurulmuş bir örnek olmasıdır; standart yapıda 't' ünsüzünden sonra gelen ek yumuşamaz, dolayısıyla 'gitçi' biçimi kurala aykırıdır.

8. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcük doğru yazılmıştır?

• A) <u>Herşey</u> yolunda gidiyordu.
• B) Dün akşam <u>birbirine</u> sarılan iki kardeş izledik. ✓
• C) Çocuklar <u>hiçbirşey</u> anlamadı.
• D) <u>Birçok</u>şey değişti artık.
• E) Sabah erkenden kalkıp <u>herbiri</u> ayrı ayrı uyarıldı.

'birbirine'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü Türkçede bitişik yazılır ve bu hâliyle doğrudur. 'herbiri' → 'her biri', 'herşey' → 'her şey', 'hiçbirşey' → 'hiçbir şey', 'birçokşey' → 'birçok şey' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

9. '-de/-da' ekinin yazımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlışlık vardır?

• A) Hem yorgun hem de aç kalmıştım.
• B) Okul da, ev de çok uzaktı bizden.
• C) Masada kitaplar duruyordu.
• D) Bahçe'de oynayan çocuklar eve girdi. ✓
• E) Arkadaşım da bu konudan habersizdi.

'Bahçe'de'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yazımı yanlıştır. Özel isim olmayan sıradan bir isim olan 'bahçe' sözcüğüne gelen bulunma hâli eki kesme işareti ile ayrılmaz: 'bahçede' şeklinde yazılmalıdır. Kesme işareti yalnızca özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullanılır.

10. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yanlış yazılmıştır?

• A) müttefik
• B) müteşekkir
• C) mahsus
• D) hırçın
• E) afiyyet ✓

'afiyyet'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlış yazılmıştır; doğru yazımı 'afiyet'tir. Arapça kökenli bu sözcük Türkçeye tek 'y' ile geçmiştir. Diğer seçeneklerin tamamı doğru yazılmıştır.

11. Kesme işaretinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?

• A) Cumhuriyet'in ilanı büyük sevinç yarattı.
• B) Antalya'lı turistler plajı doldurmuştu. ✓
• C) İstiklal Marşı'nın güftesi Mehmet Akif'e aittir.
• D) Türk Dil Kurumu'nun kararı bağlayıcıdır.
• E) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.

'Antalya'lı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlıştır. Özel adlara getirilen yapım ekleri kesme işareti ile ayrılmaz: 'Antalyalı' şeklinde yazılmalıdır. Kesme işareti yalnızca özel adlara getirilen çekim eklerini (hâl, iyelik, çoğul) ayırır, yapım eklerini ayırmaz. Diğer seçeneklerin tamamı doğrudur.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Kuzukulağı salatası çok lezzetli olur.
• B) Devedikeni yolun kenarında büyümüştü.
• C) Geçen hafta başkent'e gittik. ✓
• D) Aslanağzı çiçekleri bahçeyi süslüyordu.
• E) Hanımeli kokusunu çok severim.

'başkent'e'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlıştır. 'Başkent' özel isim değil, sıradan bir isimdir (şehrin adı değil, kavramın adı). Bu nedenle 'başkente' şeklinde, kesme işareti olmadan yazılmalıdır. Kesme işareti yalnızca özel isimlere gelen eklerde kullanılır.

13. Aşağıdakilerin hangisinde 'de' sözcüğünün yazımı yanlıştır?

• A) Kitabı da, defteri de aldım.
• B) Kardeşim de eve erken geldi.
• C) Bu iş hem zor hemde yorucu. ✓
• D) Gözleri dede kadar şefkatliydi.
• E) Sen de mi bunu düşünüyorsun?

'hemde'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlıştır. 'Hem...hem de' bağlacında 'de' her zaman ayrı yazılır: 'hem de yorucu' şeklinde olmalıdır. Bağlaç olan 'de/da' daima ayrı yazılır ve büyük ünlü uyumuna uymaz.

14. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin yazımı Türkçe yazım kurallarına aykırıdır?

• A) cuma
• B) çarşamba
• C) salı
• D) cumartesi
• E) Perşembe ✓

Gün‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adları özel isim olmadığından küçük harfle yazılır: 'perşembe' şeklinde olmalıdır. Ay adları ve gün adları Türkçede büyük harfle başlamaz; yalnızca cümle başında ya da özel bağlamlarda büyük harf alır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım kurallarına uyulmuştur?

• A) Doktor'a gitmek zorunda kaldım.
• B) Annem hasta, bu yüzden ona bakıyorum.
• C) Arkadaşım ile birlikte sinemaya gittik.
• D) Bu kitab'ı sana dün vermiştim.
• E) Sabahleyin erkenden kalktım ve işe gittim. ✓

'Sabahleyin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ erkenden kalktım ve işe gittim.' cümlesi yazım kurallarına tam uygun biçimde yazılmıştır. A'da 'Doktor'a' yanlış, kesme işareti gerekmez; C'de 'kitab'ı' yanlış, 'kitabı' olmalı; D doğru yazılmıştır ancak soru açısından B ile karşılaştırıldığında ikisi de doğrudur — bu soruda B ve D arasında dikkatli seçim yapılmalıdır; E'de 'arkadaşımla' bitişik yazılması daha doğru kabul edilmekle birlikte 'arkadaşım ile' de kullanılabilir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirmeli sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Yüzü mosmor olmuş, ağlamış gibiydi.
• B) Saçları simsiyah, gözleri ela.
• C) Çocuk annesini görünce sevinçle koştu.
• D) Odada mis gibi temizdi her yer. ✓
• E) Gömleği bem beyaz, çok şık görünüyordu.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'mis gibi' pekiştirme işlevi görmekle birlikte bu cümlede asıl sorun yoktur. Pekiştirmeli sözcük sorularında asıl kural şudur: 'bem beyaz, simsiyah, mosmor' gibi pekiştirmeler bitişik yazılır ve bu seçenekler doğrudur. A seçeneğindeki 'mis gibi' ise ayrı yazılan bir pekiştirmedir ve bu hâliyle doğrudur. Bu soru, çeldiricilerin tamamının doğru göründüğü durumlarda dikkat gerektiren bir yapıdadır; standart sınav anlayışında C, D, E doğru pekiştirme örnekleridir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı kesinlikle yanlıştır?

• A) Bu sabah <u>kahvaltıda</u> çok güzel şeyler yedik.
• B) Çocuklar <u>birbirleriyle</u> iyi geçiniyordu.
• C) <u>Nasılsa</u> o da bunu anlayacak.
• D) <u>Hâlâ</u> o günleri düşünüyorum.
• E) <u>Neden'se</u> bu konuyu hiç konuşmadık. ✓

'Neden'se'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yanlıştır. 'Nedense' sözcüğü kalıplaşmış bir sözcük olup bitişik ve kesme işareti olmadan yazılır. Kesme işareti burada gereksiz ve yanlış bir kullanımdır. Diğer seçeneklerin tamamı doğru yazılmıştır: 'hâlâ' düzeltme işaretleriyle, 'birbirleriyle' bitişik, 'nasılsa' bitişik yazımları kurallara uygundur.

18. Aşağıdakilerin hangisinde büyük harf kullanımı doğrudur?

• A) Doğu Anadolu'da kar yağışı başladı.
• B) Ege Denizi'nde fırtına çıktı. ✓
• C) Türkiye'nin Batı'sı oldukça gelişmiştir.
• D) İstanbul Boğazı kıyısında yürüdük.
• E) Akdeniz iklimi bu bölgede hâkimdir.

'Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Denizi' özel ad olduğundan büyük harfle başlar ve kesme işareti kullanılır, bu seçenek doğrudur. 'Akdeniz iklimi' tamlamasında 'iklimi' küçük yazılır (B doğru). 'Batı' yön bildirdiğinde değil, özel bir bölgeyi kastederken büyük yazılır; ancak D seçeneğinde bu kullanım zorunlu değildir ve tartışmalıdır. E seçeneğinde 'Doğu Anadolu' büyük yazılmalıdır, bu doğrudur. B seçeneği hem büyük harf hem kesme işareti bakımından eksiksiz doğru örnektir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır? (Altı çizili sözcükler parantez içinde gösterilmiştir.)

• A) Yaptığı işten (pişmanlık duydu).
• B) Sabah (namazı) kıldı.
• C) Evi (tamir ettirdi) ama boyatmadı. ✓
• D) Beni (karşıladı) ve içeri aldı.
• E) Aralarında (birkaç) kişi vardı.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ soru doğrudan yazım kuralını test etmez; ancak 'boyatmadı' fiilinin yazımı doğrudur. Soruda aslında tüm seçenekler doğru yazılmış olmakla birlikte yazım kuralları açısından en sık karıştırılan 'birkaç' sözcüğüdür. 'Birkaç' belirsizlik zamiri olarak bitişik yazılır. D seçeneği doğru yazımı gösterir. B seçeneğindeki 'tamir ettirdi' ise ayrı yazılması gereken bir yapı olup doğru yazılmıştır. Bu soruda B seçeneği, 'ettirdi' yardımcı fiilinin ayrı mı bitişik mi yazılacağı konusundaki sık yapılan hatayı örnekler; 'tamir etmek' ayrı yazılır.

20. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüklerin tamamı doğru yazılmıştır?

• A) Başbakan, alt yapı, hanımeli
• B) Başbakan, altyapı, hanımeli ✓
• C) Baş bakan, alt yapı, hanımeli
• D) Baş bakan, altyapı, hanım eli
• E) Başbakan, alt yapı, hanım eli

'Başbakan'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ unvan bildiren birleşik ad olarak bitişik yazılır. 'Altyapı' kalıplaşmış birleşik sözcük olup bitişik yazılır. 'Hanımeli' çiçeği ise bitişik yazılan bitki adlarındandır. Dolayısıyla 'Başbakan, altyapı, hanımeli' yazımı doğrudur.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de/-da' ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Masada kitap var.
• B) Dışarıda hava soğuk.
• C) Çantada ne var diye baktı.
• D) Sende bu kadar sabır varmış.
• E) O da gelecek mi? ✓

'De/da'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bağlacı ayrı yazılır ve bağlaç olarak kullanıldığında büyük-küçük ünlü uyumuna uymak zorunda değildir; yani 'o da' ayrı yazılır ve bu doğrudur. Ancak dikkat: B seçeneğinde 'da' bağlacı ayrı yazılmış, bu doğrudur. '-de/-da' hal eki ise bitişik yazılır. A, C, D, E seçeneklerinde '-de/-da' hal eki olarak kullanılmış ve doğru biçimde bitişik yazılmıştır. Bu soruda tüm seçenekler aslında doğru yazılmıştır; soru öğrencinin bağlaç-ek ayrımını bilip bilmediğini test eder. Çeldirici olarak en çok B şıkkı işaretlenir çünkü 'o da' ayrı yazımı yanlış sanılabilir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüklerin bitişik ya da ayrı yazımı yanlıştır?

• A) Geçen gün onu karşı karşıya gördüm. ✓
• B) Ortaya bir şey koymadan tartışıyorlar.
• C) Sabahleyin erken kalktı.
• D) Ne var ne yok, hepsini anlattı.
• E) Bugün okuldan erken çıktı.

'Karşı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ karşıya' zarf olarak kullanıldığında ayrı yazılır; bu doğrudur. Ancak bu soruda D seçeneği değil, yazım kuralları bakımından dikkat edilmesi gereken yer 'geçen gün' ayrı yazımıdır ki bu da doğrudur. Soruda D seçeneği doğru yazılmıştır. Bu soru 'ortaya koymak' deyimindeki ayrı yazımı test eder; C seçeneği de doğrudur. Gerçek yanlış, varsa, öğrencinin en çok yanıldığı 'sabahleyin' (E) sözcüğünün bitişik yazılmasıdır ki bu da doğrudur. Bu soru, öğrencinin dikkatli okumasını gerektiren bir karşılaştırma sorusudur; D seçeneği 'karşı karşıya' çeldiricisiyle öne çıkar.

23. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer alan sözcüklerin tamamı büyük harfle başlamalıdır?

• A) kuran, müslüman, hristiyan
• B) temmuz, pazar günü, karadeniz ✓
• C) anayasa mahkemesi, istanbul, ramazan
• D) cumhuriyet bayramı, türk bayrağı, atatürk
• E) marmara denizi, türkçe, mehmet

'Temmuz'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ay adı olduğundan büyük harfle başlar. 'Pazar günü' gün adları büyük harfle yazılır. 'Karadeniz' özel ad olup büyük harfle yazılır. Dolayısıyla E seçeneğindeki üç sözcüğün tamamı büyük harfle başlamalıdır. Diğer seçeneklerde 'müslüman', 'hristiyan' gibi sözcükler din mensuplarını genel olarak tanımlarken küçük harfle de yazılabildiğinden karışıklık yaratır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin yazımı doğrudur?

• A) Haklıydın, iyi ki söyledin.
• B) Hepsi doğrudur. ✓
• C) Çok yorgundum, evdeydim.
• D) Bizimle gelecekti ama vazgeçti.
• E) O bir öğretmendi.

Ek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiil '-di/-dı' ve '-miş', '-se/-sa' biçimleriyle çekimlenir ve ünsüz harfle biten sözcüklere getirildiğinde 'yorgundum', 'öğretmendi' gibi biçimler alır. A'da 'öğretmendi' (bitişik, doğru), B'de 'yorgundum / evdeydim' (doğru), C'de 'haklıydın' (doğru), D'de 'gelecekti' (doğru) yazılmıştır. Tüm seçenekler kurala uygundur; bu nedenle E doğru yanıttır. Bu soru öğrencinin ek fiilin yazımını içselleştirip içselleştirmediğini yoklar.

25. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yay ayraç (parantez) doğru kullanılmıştır?

• A) Hem A hem C doğrudur. ✓
• B) TDK (Türk Dil Kurumu) bu konuda karar verdi.
• C) Toplantıya katıldım (ancak konuşmadım).
• D) Kitabı okudum (ve çok beğendim).
• E) Ahmet (kardeşim) bugün geldi.

Parantez,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ açıklama ve kısaltmaların açılımı için kullanılır. C seçeneğinde kısaltmanın açılımı parantez içinde verilmiştir; bu doğru kullanımdır. A seçeneğinde de ek açıklama için parantez kullanılmış olup bu da kabul edilebilir bir kullanımdır. B ve D seçeneklerinde ise parantez içine alınan ifadeler cümlenin ayrılmaz parçalarıdır, bu nedenle parantez kullanımı uygun değildir. E seçeneği hem A hem C'yi kapsadığından en doğru yanıttır.