Genel Tekrar Testi - 3
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'isim cümlesi' kullanılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'isim cümlesi' kullanılmıştır?
- A) En sevdiğim mevsim sonbahardır. ✓
- B) Yarın sinemaya gideceğiz.
- C) Dersi dikkatle dinledi.
- D) Her gün yürüyüş yapar.
Yüklemi 'sonbahar' ismidir. Ek eylem (-dır) alarak yüklem olmuştur. Diğerleri fiil cümlesidir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üslup' cümlesi vardır?
- A) Sanatçı, eserlerinde devrik cümlelere sıkça yer verir. ✓
- B) Roman, köyden kente göçü anlatıyor.
- C) Yazarın son kitabı çok satıldı.
- D) Şair, çocukluk yıllarını özlemle anıyor.
Dilin kullanımı (devrik cümle) üslupla ilgilidir. Diğerleri içerik veya durumdur.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _birleşik fiil_ (yardımcı eylemle, deyimle veya kurallı) kullanılmıştır?
- A) Çocuk annesini görünce hemen koştu.
- B) Soruları çözemeyince bizden yardım istedi. ✓
- C) Hafta sonu evi temizledi.
- D) Bahçedeki çiçekler susuzluktan solmuş.
Birleşik fiiller birden fazla kelimeden oluşur. 'Yardım istedi' (isim + yardımcı fiil) ve 'çözemeyince' (çöz-ebilmek fiilinin olumsuzu - kurallı birleşik fiil) birleşik fiillerdir. Bu cümlede iki adet birleşik fiil vardır. Diğer seçeneklerdeki fiiller (koştu, temizledi, solmuş) türemiş veya basittir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'devrik cümle' kullanılmıştır?
- A) Yarın Ankara'ya gideceğim.
- B) Çok özledim güzel günleri. ✓
- C) Herkes derse girdi.
- D) Hava bugün çok sıcaktı.
Yüklemi sonda olmayan cümlelere devrik cümle denir. 'Çok özledim güzel günleri' cümlesinde yüklem (özledim) ortadadır.
5. Aşağıdaki cümlelerden hangisi öğe dizilişine göre kurallı (düz) bir cümledir?
- A) Gördüm bahçede oynayan çocukları.
- B) Yemyeşil bir ormanın içindeydik. ✓
- C) Anlatamam o an neler hissettiğimi.
- D) Geldi sonunda beklediğimiz haber.
Kurallı cümlede yüklem sonda bulunur. B seçeneğinde yüklem olan 'yemyeşil bir ormanın içindeydik' söz grubu cümlenin sonundadır. Diğer seçeneklerde yüklemler sonda değildir, bu yüzden devrik cümlelerdir.
6. Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlamca olumlu bir isim cümlesidir?
- A) Bu sokaklar hiç de tekin değil.
- B) Aradığı kitap bu kütüphanede yoktu.
- C) Hava bugün oldukça kapalı. ✓
- D) Yeni aldığı ayakkabı rahatsızdı.
C seçeneğinin yüklemi 'kapalı' (kapalı idi) bir isimdir. Eylemin gerçekleştiğini veya durumun var olduğunu bildirdiği için anlamca olumludur. A ve B seçenekleri olumsuz, D seçeneği ise anlamca olumsuz bir durumu ifade etse de biçimce olumludur.
7. Aşağıdaki cümlelerden hangisi basit, kurallı, olumlu bir fiil cümlesidir?
- A) Dün akşamki filmi çok beğendim. ✓
- B) Sınıfın penceresi açık değildi.
- C) Anlattıklarını dinlemedi kimse.
- D) Gülmek, bazı insanlara çok yakışıyor.
'beğendim' yüklemi bir fiildir (fiil cümlesi), eylem gerçekleştiği için olumludur, yüklem sonda olduğu için kurallıdır ve içinde fiilimsi olmadığı için yapısı basittir.
8. 'Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden' dizesindeki söz sanatı ve anlatım özelliği hangisidir?
- A) Benzetme - Devrik Cümle
- B) Yineleme - Kurallı Cümle
- C) Kişileştirme - Basit Cümle
- D) Yineleme - Devrik Cümle ✓
'Ağır ağır' bir ikileme yani yinelemedir. Yüklem ('çıkacaksın') sonda olmadığı için cümle devriktir.
9. 'Bu soğukta dışarı çıkarsan hasta olursun.' cümlesinin özellikleri hangisidir?
- A) Basit, Kurallı, Olumlu, Fiil Cümlesi
- B) Birleşik, Kurallı, Olumlu, Fiil Cümlesi ✓
- C) Sıralı, Devrik, Olumsuz, İsim Cümlesi
- D) Bağlı, Kurallı, Olumlu, Fiil Cümlesi
Cümle, yan cümlesi şart kipiyle ('çıkarsan') kurulduğu için birleşik bir cümledir. Yüklemi ('olursun') sonda olduğu için kurallıdır. Eylem gerçekleşebileceği için olumludur. Yüklemi fiil olduğu için fiil cümlesidir.
10. 'Arkadaşını aradı ama ulaşamadı.' cümlesinin özellikleri hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Sıralı, Kurallı, Olumlu, Fiil Cümlesi
- B) Bağlı, Kurallı, Olumlu-Olumsuz, Fiil Cümlesi ✓
- C) Birleşik, Devrik, Olumlu, İsim Cümlesi
- D) Basit, Kurallı, Olumsuz, Fiil Cümlesi
İki cümle ('aradı' ve 'ulaşamadı') 'ama' bağlacıyla bağlandığı için bağlı cümledir. Yüklemler sonda olduğu için kurallıdır. İlk yüklem olumlu, ikinci yüklem olumsuz olduğu için olumlu-olumsuz bir yapıdadır. Yüklemler fiil olduğu için fiil cümlesidir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, anlamca olumlu, kurallı bir fiil cümlesidir?
- A) Bu konuda sana katılmıyor değilim.
- B) Sınıfta hiç kimse yoktu.
- C) Bütün gün durmadan bize yardım etti. ✓
- D) Ne kadar da güzeldi o günler.
C cümlesinin yüklemi 'yardım etti' bir fiildir, eylem gerçekleştiği için olumludur ve yüklem sonda olduğu için kurallıdır.
12. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, biçimce olumlu olduğu hâlde anlamca olumsuz bir isim cümlesidir?
- A) Bu konuda hiç de haksız sayılmazsın.
- B) Sınıfta ne sıra ne de masa vardı. ✓
- C) Hava bugün pek iç açıcı değil.
- D) Bu yaptığın doğru bir davranış değildi.
B seçeneğindeki 'Sınıfta ne sıra ne de masa vardı' cümlesinin yüklemi 'vardı' (isim) olup biçimsel olarak olumsuzluk eki veya sözcüğü (yok, değil) barındırmaz. Ancak 'ne... ne...' bağlacı cümleye 'yoktu' anlamı katarak cümleyi anlamca olumsuz yapmıştır. A seçeneği fiil cümlesidir; C ve D seçenekleri ise hem biçimce hem de anlamca olumsuz isim cümleleridir.
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi devrik cümledir?
- A) Bu konuyu yarın detaylıca konuşacağız.
- B) Geldim ben bugün erkenden. ✓
- C) Toplantı birazdan başlayacak.
- D) Kütüphanede ders çalışıyordu.
Türkçede kurallı diziliş özne–tümleç–yüklem şeklindedir ve yüklem sonda yer alır. B’de yüklem (“geldim”) baştadır; bu yüzden devriktir. A, C ve D’de yüklem sondadır.
14. Ülkemizde sanat eleştirisinde gelenekselleşmiş kalıplar ve yaklaşımlar hâlâ etkindir. Klasik Türk şiiri söz konusu edildiğinde konuyu bunun köklü bir geçmişi olmasından başlatıp Tanzimat ve modern döneme kadar uzatmak yaygın bir eğilimdir. Bu yaygın yaklaşıma paralel olarak tek tek şairler üzerinden ilerleyen, eserleri belirli tarihsel bağlamlara yerleştiren incelemeler sunan edebiyat araştırmacılarımız da yok değildir elbet. Bu parçada aşağıdaki cümle türlerinden hangisinin _örneği yoktur_?
- A) Birleşik cümle
- B) Biçimce olumsuz, anlamca olumlu cümle
- C) İsim cümlesi
- D) Devrik cümle
- E) Sıralı cümle ✓
Parçada yer alan tüm cümleler tek yüklemlidir ve içinde fiilimsiler barındırdığı için birleşik cümledir. Cümleler arasında virgül veya noktalı virgülle ayrılmış iki bağımsız yüklemli 'sıralı cümle' bulunmamaktadır. 'yok değildir elbet' biçimce olumsuz anlamca olumludur (vardır) ve devriktir. 'etkindir' ve 'eğilimdir' yüklemleriyle isim cümleleri kurulmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.
15. Yazarın son romanındaki en dikkat çekici yön, toplumsal yozlaşmayı mizahi bir bakış açısıyla ele almasıdır. Bu cümlenin nitelikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Olumsuz – kurallı – basit – fiil
- B) Olumlu – devrik – birleşik – isim
- C) Olumlu – kurallı – birleşik – isim ✓
- D) Olumlu – kurallı – sıralı – isim
- E) Olumsuz – devrik – birleşik – isim
Cümlenin yüklemi olan 'ele almasıdır' sözcüğü bir isim-fiildir, dolayısıyla yüklemin türüne göre bu bir isim cümlesidir. Yüklem sonda olduğu için kurallıdır. Cümle içinde eylem gerçekleştiği için olumludur. Ayrıca içinde fiilimsi ('yozlaşmayı', 'ele almasıdır') barındırdığı için yapıca girişik birleşik bir cümledir. Doğru cevap C seçeneğidir.
16. Sıcak yaz günlerinde serin esintisiyle bilinen o yayla; yemyeşil çayırları, ahşap kulübelerle süslü yamaçları, birdenbire önümüze çıkan berrak pınarları ve misafirperver insanlarıyla, doğallığını koruyan huzurlu bir Karadeniz cenneti. Bu cümlenin özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) Olumlu - kurallı - isim - sıralı
- B) Olumsuz - kurallı - fiil - bağlı
- C) Olumlu - kurallı - isim - birleşik ✓
- D) Olumlu - devrik - fiil - birleşik
- E) Olumsuz - devrik - isim - basit
Cümlenin yüklemi 'huzurlu bir Karadeniz cennetidir' söz öbeğidir (isim cümlesidir). Yüklem sonda olduğu için kurallıdır. Anlamca eylemin/durumun gerçekleştiğini bildirdiği için olumludur. Cümle içinde 'bilinen', 'süslü', 'çıkan', 'koruyan' gibi fiilimsiler yer aldığı için yapıca girişik birleşik bir cümledir. Doğru cevap C seçeneğidir.
17. "Büyük hedeflere sabırla yürüyerek ulaşılır." derdi dedem. Çalıştıkça kısalır en uzun yollar. Başarıya giden yolun ilk adımı kararlılıkla atılır. Bir an gelir, karşılaşılır hayatın sürprizleriyle. Mutluluk küçük bir adımla… Bu parçada aşağıdakilerden hangisinin _örneği yoktur_?
- A) Devrik cümle
- B) İç içe birleşik cümle
- C) Eksiltili cümle
- D) Basit cümle
- E) Sıralı cümle ✓
Parçada iki cümlenin birbirine virgül veya noktalı virgülle bağlandığı 'sıralı cümle' yapısına yer verilmemiştir. 'Çalıştıkça kısalır...' devrik cümledir; '"Büyük hedeflere..." derdi dedem' iç içe birleşik cümledir; 'Mutluluk küçük bir adımla…' eksiltili cümledir; 'Başarıya giden...' fiilimsi barındırmayan basit cümledir. Doğru cevap E seçeneğidir.
18. Ressam, tablosunu geleneksel motiflerin gücü ile modern sanat dünyasında kendine yer bulmaya çalışan genç kuşağın arayışları arasındaki köprü üzerine kurar. Bu cümleyle ilgili olarak, I. Yükleminin yerine ve türüne göre kurallı bir fiil cümlesidir. II. Birden fazla yan cümlecik barındırmaktadır. III. Yapıca sıralı bağımlı bir cümledir. yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) Yalnız I.
- B) Yalnız II.
- C) I ve II. ✓
- D) Yalnız III.
- E) I, II ve III.
Cümlenin yüklemi 'kurar' eylemidir (kurallı fiil cümlesidir, I. yargı doğrudur). Cümlede geçen 'bulmaya', 'çalışan' gibi sözcükler fiilimsi olup yan cümlecik kurmuştur. Birden fazla fiilimsi olduğu için birden fazla yan cümlecik vardır (II. yargı doğrudur). Cümle tek yüklemli girişik birleşik bir cümledir; sıralı cümle değildir (III. yargı yanlıştır). Doğru cevap C seçeneğidir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre basit, söz dizimine göre devrik, yükleminin türüne göre ise isim cümlesidir?
- A) Yeni kararların alınması hepimizi heyecanlandırdı toplantıda.
- B) Huzur içindeydim bu eski bahçede gün boyunca. ✓
- C) Her zaman zordur hayallerin peşinden koşmak.
- D) Kitap okumak en sadık dostudur insanın.
- E) Olayları tüm çıplaklığıyla anlatıyordu dinleyicilere.
B seçeneğindeki 'Huzur içindeydim bu eski bahçede gün boyunca' cümlesinin yüklemi 'Huzur içindeydim' edat/isim grubudur (isim cümlesidir). Yüklem başta olduğu için devriktir. Cümlede herhangi bir fiilimsi yer almadığı için yapısına göre basittir. Doğru cevap B seçeneğidir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisi isim cümlesidir?
- A) Yarın yola çıkacağız.
- B) Seni aradım.
- C) Bu film oldukça etkileyiciydi. ✓
- D) Kapıyı açtı.
- E) Eve gitti.
Etkileyiciydi isim soylu yüklemdir.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisi kurallı bir fiil cümlesidir?
- A) Bugün bize gelecekmiş.
- B) Sessizce dışarı çıktı. ✓
- C) Bahçede oynayan çocuklar.
- D) Ne güzel bir manzara.
- E) Dün akşam gelen misafirler.
Yüklem sonda bulunduğu için kurallı fiil cümlesidir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisi devrik cümledir?
- A) Öğrenciler sessizce sınıfa girdi.
- B) Bahçede oynuyordu çocuklar. ✓
- C) Kitabı dikkatle okudu.
- D) Yarın bize gelecek.
- E) Soruları çözdük.
Yüklem sonda olmadığı için devrik cümledir.
23. Sınavı kazanmak için her gün düzenli tekrar yaptı. Bu cümlede hangi anlam ilişkisi vardır?
- A) A) Neden-sonuç
- B) B) Koşul
- C) C) Amaç-sonuç ✓
- D) D) Karşıtlık
Kazanmak amaç, tekrar yapmak araçtır.
24. Başarılı olmak için düzenli çalıştı. Bu cümlede hangi anlam ilişkisi vardır?
- A) A) Amaç-sonuç ✓
- B) B) Neden-sonuç
- C) C) Koşul
- D) D) Karşıtlık
Başarılı olmak amaç, çalışmak araçtır.
25. Toplumu bilinçlendirmek için konferans düzenledi. Bu cümlede hangi anlam ilişkisi vardır?
- A) A) Amaç-sonuç ✓
- B) B) Neden-sonuç
- C) C) Koşul
- D) D) Karşıtlık
Bilinçlendirmek amaç, konferans düzenlemek araçtır.