Genel Tekrar Testi - 95
Ben, doğası gereği evine düşkün biriyim ve içsel sorgulamalarımın büyük kısmını kapalı odalarda yaşarım. Dağlar, geniş kırlar, uzun yolculuklar ya da hareketli maceralar bana göre değildir. Çocukluğumdan beri dış dünyada kendimi tam anlamıyla huzurlu ve güvende hissetmedim. Zaten eğer içim rahat olsaydı, oturup yazma ve çizme ihtiyacı hissetmezdim. Yaşadığım toplumda kendimi her zaman bir yabancı, bir sürgün gibi gördüm. Hâlâ da içinde bulunduğum çevreyle mükemmel bağlar kurabilmiş değilim. Yaşamımı sadece kendi yazdıklarımla, kütüphanemdeki kitaplarla ve o kitapların yazarlarıyla paylaşıyorum. Bu parçanın yazarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Ben, doğası gereği evine düşkün biriyim ve içsel sorgulamalarımın büyük kısmını kapalı odalarda yaşarım. Dağlar, geniş kırlar, uzun yolculuklar ya da hareketli maceralar bana göre değildir. Çocukluğumdan beri dış dünyada kendimi tam anlamıyla huzurlu ve güvende hissetmedim. Zaten eğer içim rahat olsaydı, oturup yazma ve çizme ihtiyacı hissetmezdim. Yaşadığım toplumda kendimi her zaman bir yabancı, bir sürgün gibi gördüm. Hâlâ da içinde bulunduğum çevreyle mükemmel bağlar kurabilmiş değilim. Yaşamımı sadece kendi yazdıklarımla, kütüphanemdeki kitaplarla ve o kitapların yazarlarıyla paylaşıyorum. Bu parçanın yazarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
- A) İçinde yaşadığı topluma karşı aidiyet duygusu oldukça zayıftır.
- B) Kendi sınırlarını çizdiği güvenli alanın dışına çıkmaktan kaçınır.
- C) Edebi dünyayı dış dünyanın huzursuzluğuna karşı bir sığınak olarak görür.
- D) İçe dönük, tedirginlikleri ve huzursuzlukları olan bir karakter yapısındadır.
- E) Zihnindeki hayalleri kağıda dökerek nihai bir iç huzura erdiğine inanmaktadır. ✓
Yazar, 'Zaten eğer içim rahat olsaydı, oturup yazma ve çizme ihtiyacı hissetmezdim.' diyerek yazma eyleminin altında yatan asıl sebebin huzursuzluk/tedirginlik olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla yazarak 'nihai bir iç huzura erdiği' iddiası metinden çıkarılamaz, yazarın felsefesiyle çelişir. Doğru cevap E seçeneğidir.
2. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde hem yapım hem çekim eki almış bir sözcük vardır?
- A) Bir lamba yanıyor hafif ve sarı.
- B) Turnalar yuvalarını hemen terk etmez.
- C) Bir ruhun gölgesi saklı göklerde.
- D) Yosun kokusu bile yabancı geliyor bize. ✓
- E) Çimenler, sapsarı papatyalarla dolmuştu.
D seçeneğinde 'yabancı' sözcüğü yapım ekiyle türemiştir ve cümlede yönelme eki alan 'bize' sözcüğüyle birlikte çekimli yapı içinde kullanılmıştır. Doğru seçenek D'dir.
3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ek eylemin şart çekimi kullanılmıştır?
- A) Gövdeler , varsa gönüllerden alır cevherini Yürek olmazsa bilekler çekemez hançerini ✓
- B) Ben her akşam dolaşırdım bu yeşil sahilde Aşinalar gibi karşımda gülümserdi sular
- C) Kayalıklarda gördüm seni, bir sisli günde Fırtınadan saçların çözülmüş bir demetti
- D) Uzanıverse gövdem, taşlara boydan boya Alsa buz gibi taşlar alnımdan bu ateşi
- E) Anlattı erenler: Bir bahar değil Âşığın ömründe bin bahar varmış
A seçeneğinde “varsa” ve “olmazsa” sözcüklerinde ek eylemin şart çekimi kullanılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
4. Son yıllarda gerçekleştirilen bir çalışmada, beynin motivasyon ve haz süreçlerinde rol oynayan striyatum adlı bölgesinin aynı zamanda uyku hâlini ---- kanıtlandı. Bu bulgu, rutin işler yapmak veya monoton ortamlarda bulunmak gibi dışsal uyarıcı yoğunluğunun ---- seyrettiği, yani monotonluğun hâkim olduğu anlarda niçin uykumuzun geldiğini anlamamızı kolaylaştırıyor. Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
- A) tetiklediği - düşük ✓
- B) geciktirdiği - yüksek
- C) engellediği - dengesiz
- D) böldüğü - fazla
- E) durdurduğu - değişken
Parçadaki anlam akışına göre, beynin motivasyonla ilgili bölgesinin aynı zamanda uyku durumunu 'tetiklediği' (uyardığı) bulunmuştur. Bu sayede dış uyaranların 'düşük' (yetersiz) olduğu sıkıcı durumlarda uykumuzun gelmesi açıklanabilmektedir. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla 'tetiklediği - düşük' kelimeleri getirilmelidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
5. Psikoloji literatüründe 'nomofobi' olarak adlandırılan cep telefonu yoksunluğu korkusunda; saplantılı ve dürtüsel bir davranış modeli hakimdir. Genellikle gereksiz yere ve kontrol dışı bir biçimde sürekli telefonu kontrol etme arzusu, telefondan uzak kalma endişesi ve cihazla aşırı zaman geçirme şeklinde kendini gösterir. Birey genellikle yalnız, sıkılmış veya kaygılı hissettiğinde telefonuna sarılır; sosyal medyada gezinirken geçici bir rahatlama ve keyif yaşarken, telefondan uzak kaldığında ise yoğun bir panik ve gerginlik hissetmeye başlar. Bir süre sonra bu aşırı teknoloji kullanımı, kişinin iş ve sosyal yaşamında ciddi aksamalara yol açarak kurtulması zor, kronik bir kısır döngüye dönüşür. Bu parçada “nomofobi” rahatsızlığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?
- A) Fiziksel sağlık üzerinde kalıcı hasarlar bıraktığına
- B) Toplumda diğer psikolojik rahatsızlıklardan daha yaygın olduğuna
- C) Tedavisi için mutlaka klinik bir terapi sürecinin şart olduğuna
- D) Bireyin iradesini yitirerek yaşamını olumsuz etkileyen davranışlara yöneldiğine ✓
- E) İnternet altyapısının gelişmesiyle birlikte her yaş grubunda görüldüğüne
Parçada nomofobinin bireyde dürtüsel ve 'kontrol dışı' (otokontrolünü kaybetmiş) cep telefonu kullanma arzusu yarattığı, telefondan uzak kalamadığı ve bu durumun zamanla kişinin hayatında problemlere/kısır döngülere yol açtığı açıklanmıştır. Bu da D seçeneğinde verilen yargıyı doğrudan karşılamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna ünlem işareti getirilemez?
- A) Bizi diğer durakta indirirsiniz ✓
- B) Ne güzel bir kitap bu böyle
- C) Artık aklını başına al
- D) Sözlerine dikkat et benimle konuşurken
- E) Haddini aşmaya başladın
A seçeneği sıradan bir rica/bildirme cümlesidir; belirgin bir duygu, uyarı ya da seslenme yoktur. Diğer seçenekler ünlem işareti alabilecek vurgu taşır. Doğru cevap A seçeneğidir.
7. Anadolu’da dolaşan gezginler, karşılaştıkları doğal, kültürel ve tarihî zenginliklerden etkilenir. Türkiye’yi ve Türk-İslam kültürünü tanımak isteyenlerin yolu mutlaka Selçuklu eserlerine de düşer. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, Konya’daki Karatay Medresesi, Ahlat’taki Selçuklu Mezarlığı, Alanya’daki tersane ve Aksaray’daki Sultanhanı gibi birçok yapı, Anadolu’da inşa edilmiş mimari şaheserler olarak hayranlık uyandırır. Selçuklular, matematikle statiği; mimarlıkla estetiği buluşturan bu eserlerin ayrıntılarında taş ustalığının ve çinilerdeki mavinin güzelliğinin sırrına ermişlerdir. Konya’daki Karatay Medresesi, İnce Minareli Medrese, Erzurum’daki Çifte Minareli Medrese ve Sivas’taki Gök Medrese gibi yapıların taç kapıları, içeri girildiğinde karşılaşılacak görkemli güzelliğin habercisi gibidir. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?
- A) Örneklemeye
- B) Açıklamaya
- C) Karşılaştırmaya ✓
- D) Betimlemeye
- E) Deyimlere
Parçada Selçuklu eserleri örneklerle açıklanmış ve yapılar betimlenmiştir. “Sırrına ermek” gibi deyimsel kullanımlar da vardır. Ancak iki varlık ya da durum arasında belirgin bir karşılaştırma yapılmamıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.
8. Bir süredir sanat dünyasında sinemanın durağanlığından bahsediliyor. Sinemanın amacının dışına saptığı, bu durumdan ancak kendini tekrarlamaktan vazgeçerek kurtulabileceği dile getiriliyor. Sinemanın uzun zaman önce girdiği bu çıkmaz yoldan, sadece sinemanın geleceğine dair ciddi kaygılar taşıyan sanatçıların çabalarıyla kurtulabileceği belirtiliyor. Bu parçaya göre, yazarın sinema için çıkmaz yol dediği durum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Teknolojik yeniliklere ayak uyduramaması
- B) Toplumsal konulara yer verilmemesi
- C) Diğer sanatlar kadar ilgi görmemesi
- D) Birbirinin kopyası ürünlerin ortaya konması ✓
- E) Ürünlerin izleyici kaygısı güdülmeden üretilmesi
Parçada sinemanın içine girdiği durağanlık durumundan kurtulmasının 'kendini yinelemeyi (tekrarlamayı) bırakmasıyla' mümkün olacağı söylenmiştir. Dolayısıyla sinema için 'çıkmaz yol' olarak ifade edilen durum, özgünlükten uzaklaşılarak birbirinin kopyası olan (kendini tekrarlayan) ürünlerin üretilmesidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
9. Karanlık çöktüğü için aşağıdan akan derenin uğultusu daha çok geliyordu. Kalkıp yürümeye başladık. Güneş batmış, bulunduğumuz yer, yerini aniden artan serin rüzgârlara bırakmıştı. Kazdağı’nın bu yamacında saatlerce sürecek akşam başlamıştı. Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
- A) Tartışmacı anlatıma başvurulmuştur. ✓
- B) Öyküleyici anlatım kullanılmıştır.
- C) Görsel öğelere yer verilmiştir.
- D) İşitme duyusundan yararlanılmıştır.
- E) Dokunma duyusundan yararlanılmıştır.
Parçada bir olay akışı verilmiş ('yürümeye başladık' - öyküleme), karanlığın çökmesi ve güneşin batması görselleştirilmiş (görsel öge), derenin uğultusu işitilmiş (işitsel öge) ve serin rüzgar hissedilmiştir (dokunsal öge). Ancak yazar okuyucuyla bir fikir tartışmasına girmemiş, tartışmacı anlatıma başvurmamıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ek fiil' (ek eylem) kullanılmamıştır?
- A) Hava çok güzeldi.
- B) O, iyi bir insandır.
- C) Dün sinemaya gittik. ✓
- D) Keşke o da gelseydi.
C seçeneğindeki 'gittik' sadece görülen geçmiş zaman kipi almıştır. A (isim+idi), B (isim+dir), D (fiil+se+idi - birleşik zaman).
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişileştirme' sanatı vardır?
- A) Dağlar beyaz şalını omuzlarına attı. ✓
- B) Aslan gibi kükredi.
- C) Gözleri deniz mavisiydi.
- D) Pamuk gibi elleri vardı.
Dağların şal atması (kar yağması) insana ait bir özelliğin doğaya aktarılmasıdır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yadsıma' (inkâr etme) anlamı vardır?
- A) Bu makaleyi ben mi yazmışım? ✓
- B) Keşke ona bu kadar sert davranmasaydım.
- C) Böyle bir teklifi kabul etmem mümkün değil.
- D) Sanırım toplantıya yetişemeyeceğiz.
Yadsıma, bir şeyi inkâr etme, kabul etmeme anlamı taşır. 'Bu makaleyi ben mi yazmışım?' cümlesi, sözde soru yoluyla 'Ben bu makaleyi yazmadım, inkâr ediyorum' anlamı taşıdığı için yadsıma bildirmektedir. Diğer seçeneklerde ise sırasıyla pişmanlık (keşke...), reddetme/kararlılık ve olasılık anlamları vardır.
13. (I) Şiir, sözcüklerin dansıdır. (II) Şair, bu dansı yöneten bir koreograf gibidir. (III) Ancak her şairin ritim duygusu aynı değildir. (IV) İyi bir şiir, okuyucunun ruhunda fırtınalar koparır. (V) Bazı şairler kelimeleri sadece yan yana dizer, dans ettiremez. Parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
- A) II
- B) III
- C) IV ✓
- D) V
Parça, şairin kelimelerle olan ilişkisi (dans metaforu) üzerine kuruludur. IV. cümle ise şiirin okuyucu üzerindeki etkisinden bahsederek konuyu dağıtmaktadır.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik sözcüğün yazımı' ile ilgili yanlışlık yapılmıştır?
- A) Olaylar birdenbire gelişti.
- B) Akşamüzeri size uğrarım.
- C) Bu işi oldubittiye getirdiler.
- D) Yarın akşam üstü buluşalım. ✓
Somut bir yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Akşamüstü' bitişik yazılmalıdır.
15. Sözel Mantık: Bir kütüphanede A, B, C, D, E adlı beş öğrenci yan yana masalarda oturmaktadır. 1. A, uçtaki masalardan birindedir. 2. C, D'nin hemen sağındadır. 3. B, A'nın yanındaki masadadır. 4. E, C'nin hemen yanındaki masadadır. Bu bilgilere göre ortadaki masada kim oturmaktadır?
- A) A
- B) B
- C) D ✓
- D) E
Bu bilgilere göre tek olası dizilim: A(1) - B(2) - D(3) - C(4) - E(5) şeklindedir. Ortadaki (3. masa) D kişisidir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemsi (fiilimsi) ekini aldığı halde kalıplaşarak bir varlığın adı olmuş sözcük vardır?
- A) Danışmada kimse yoktu. ✓
- B) Görüşmeye gitmedim.
- C) Çiviyi çakmak için çekiç lazım.
- D) Dondurma yemeyi severim.
'Danışma' sözcüğü burada fiilimsi özelliğini yitirmiş, bir yerin/bölümün adı olmuştur.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'Cümlenin Ögeleri'ne ayırmada bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Bu konuyu / detaylıca / incelemeliyiz.
- B) Yazarın / son kitabını / büyük bir / zevkle / okudum. ✓
- C) Dün akşam / sahilde / yürüyüş yaptık.
- D) Seni / her zaman / destekleyeceğim.
B seçeneği yanlıştır. 'Büyük bir zevkle' bir edat/zarf grubudur ve bölünemez. Doğrusu: Yazarın son kitabını (Nesne) / büyük bir zevkle (Zarf T.) / okudum (Yüklem).
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaynaşmış birleşik fiil' (deyimleşmiş) kullanılmıştır?
- A) Teklifimizi kabul etti.
- B) Sorunları halletti.
- C) Haberi duyunca küplere bindi. ✓
- D) Gidenin arkasından bakakaldı.
'Küplere binmek' bir deyimdir ve anlamca kaynaşmış birleşik fiil grubuna girer. A ve B yardımcı eylem, D kurallı birleşiktir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylama' yapılmamıştır?
- A) Yedi tepeli şehir (İstanbul) bizi büyüledi.
- B) Ulu önder (Atatürk) anıldı.
- C) Vatan borcu (askerlik) bitti.
- D) Kırmızı elma çok tatlıydı. ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, D şıkkında dolaylama yoktur, düz anlatım vardır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'N-M' değişimi (dudak ünsüzlerinin benzeşmesi) kuralına uyulmuştur?
- A) İstanbul
- B) Sümbül ✓
- C) Onbaşı
- D) Binbaşı
Sünbül -> Sümbül. (b'den önce gelen n, m'ye dönüşür). Özel isimlerde (İstanbul) ve birleşik kelimelerde (Onbaşı, Binbaşı) bu kural aranmaz.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yapım eki' almış bir fiil (türemiş fiil) vardır?
- A) Yazdı.
- B) Gördü.
- C) Başladı. ✓
- D) Geldi.
Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Baş (isim) -> Baş-la (fiil). İsimden fiil yapım eki almıştır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik fiil'in yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?
- A) Bu durumu ona arz ettim.
- B) Onu görünce çok mutlu oldum.
- C) Tüm teklifleri red etti. ✓
- D) Buraları terk etti.
Yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerde ses türemesi varsa bitişik yazılır. 'Ret+etmek' -> 'Reddetti' (ünsüz türemesi) olmalıydı.
23. Sözel Mantık: Bir yarışta Ahmet, Burak, Can, Deniz ve Efe yarışmıştır. 1. Ahmet yarışı Burak'tan hemen sonra bitirmiştir. 2. Can yarışı sonuncu bitirmiştir. 3. Deniz ilk 3'te değildir. Buna göre yarışı birinci bitiren kimdir?
- A) Burak
- B) Ahmet
- C) Efe ✓
- D) Deniz
Can 5. (sonuncu). Deniz ilk 3'te değilse ve Can sonuncuysa Deniz 4. olmak zorundadır. Ahmet, Burak'tan hemen sonraysa (Burak-Ahmet) bloğu vardır. Geriye Efe kalır. Sıralama: 1. Efe, 2. Burak, 3. Ahmet, 4. Deniz, 5. Can.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yapım eki' alarak türemiş bir sözcük **yoktur**?
- A) Yolcular
- B) Sözlük
- C) Evimiz ✓
- D) Simitçi
A (Yol-cu), B (Söz-lük), D (Simit-çi) türemiştir. C (Ev-imiz) sadece iyelik (çekim) eki almıştır, basittir.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'işteş çatı' (birlikte veya karşılıklı yapma) vardır?
- A) Kuşlar uçuştu. ✓
- B) Çocuk yıkandı.
- C) Adam vuruldu.
- D) Mektubu yazdı.
'Uçuştu' fiilinde -ş eki vardır ve eylem birlikte yapılmıştır. B (Dönüşlü), C (Edilgen), D (Etken).