Genel Tekrar Testi - 34

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünlü daralması_ vardır?

• A) Her sabah sütünü mutlaka içer.
• B) Beni neden dinlemiyorsun? ✓
• C) Bana neden yalan söyledin?
• D) Bu konuda sana güveniyorum.

Ünlü‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ daralması, 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlülerin 'ı, i, u, ü' dar ünlülerine dönüşmesidir. 'Dinlemiyorsun' kelimesi 'dinle-me-yor' (olumsuzluk eki -me) şeklinde oluşmuştur. '-yor' eki, kendinden önceki 'e' geniş ünlüsünü 'i' dar ünlüsüne çevirmiştir (daralma). (Ayrıca 'de-yor' > 'diyor' ve 'ye-yor' > 'yiyor' kelimelerinde de daralma olur).

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi vardır?

• A) Çocuklar koşuyor.
• B) Araba hızlı gidiyor.
• C) Fikri çok güzeldi. ✓
• D) Masa kırıldı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Fikir-i -> Fikri. 'i' ünlüsü düşmüştür. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

• A) Kitabı masaya bıraktı. ✓
• B) Sepeti taşıdı.
• C) Atı dört nala koşturdu.
• D) Sütü içti.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Kitap-ı -> Kitabı. (p -> b değişimi). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

4. Aşağıdakilerin hangisinde ses olayıyla ilgili açıklama yanlıştır?

• A) “ağır” sözcüğünde ünsüz yumuşaması yoktur.
• B) “ağız” sözcüğünden “ağzı” yapılırken ünsüz yumuşaması olur.
• C) “git-” fiilinden “gidecek” yapılırken ünlü daralması olmaz.
• D) “et-” + “-mek” birleşmesinden “etmek” yapılırken ses olayı yoktur. ✓

“Etmek”‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ örneğinde aslında ünsüz türemesi/kaynaşması yoktur; ancak birleştirmede ses olayı sayılmayan basit birleşme söz konusudur demek tartışmalıdır. En belirgin yanlışlık buradadır. A’da “ağır”da yumuşama yoktur (r korunur), B’de “ağız → ağzı” (z yumuşamaz; ancak aradaki daralma ‘ı→ı’ değişmez) doğru örnektir; C’de “git- → gidecek”te ünlü daralması değil, ünlü türemesi/ara ünlü söz konusudur (i korunur), daralma yoktur.

5. “Büyük kentin bu yaldızlı kirliliği içinde, edebiyatın tadını alabilen okuryazarların sayısı da gittikçe azalıyor.” Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Sessiz yumuşaması
• B) Sessiz benzeşmesi
• C) Ünlü daralması ✓
• D) Yardımcı ses
• E) Ulama

Cümledeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ses olayları şu şekildedir: • Ünsüz (Sessiz) Yumuşaması: 'kirliliği' (kirlilik-i > kirliliği) ve 'tadını' (tat-ı > tadını) sözcüklerinde sert ünsüzler (k, t) yumuşamıştır. • Ünsüz (Sessiz) Benzeşmesi: 'gittikçe' (git-dik-ce > gittikçe) sözcüğünde eklerin başındaki ünsüzler sertleşmiştir. • Yardımcı Ses (Kaynaştırma): 'sayısı' (sayı-s-ı) ve 'içinde' (içi-n-de) sözcüklerinde 's' ve 'n' kaynaştırma harfleri kullanılmıştır. • Ulama: 'tadını alabilen' sözcükleri arasında (ünsüzle biten kelimeden sonra ünlüyle başlayan kelime gelmesi) ulama vardır. • Ünlü Daralması NEDEN YOKTUR: 'azalıyor' sözcüğünün kökü 'az', fiil gövdesi 'azal-'dır. Fiil ünsüzle (l) bittiği için gelen '-yor' eki araya yardımcı ünlü (ı) alır (azal-ı-yor). Burada geniş bir ünlünün daralması (a/e > ı/i/u/ü) söz konusu değildir. Bu nedenle cümlede ünlü daralması yoktur, doğru cevap C seçeneğidir.

6. Gün geçti, mevsim _döndü_ (I), _unuttu_ (II) beni / _Üstüne_ (III) _adını_ (IV) kazıdığım çınar / Açtın _derdimi_ (V) kanattın yüreğimi Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV
• E) V ✓

V‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ numaralı 'derdimi' sözcüğünün kökü 'dert'tir. Bu sözcük ünlüyle başlayan bir ek (-imi) aldığında sonundaki sert ünsüz olan 't', yumuşayarak 'd' sesine dönüşmüştür. Diğer sözcüklerde ünsüz yumuşaması bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

7. Doğu Karadeniz'in sarp yamaçlarında, Rize Çamlıhemşin'in engebeli (I) dağ yollarında ilerlerken (II) yaylaya göç eden bir aileyle karşılaşıyoruz. Bir yandan çevreyi (III) gözlemleyip, diğer yandan onlarla sohbet ederken uzaktaki vadide otlayan bir yaban keçisini gösteriyorlar. Yaklaşık beş yüz metre ötemizdeki yaban keçisini seyrederken (IV) akşam bastırıyor, güneş bulutların arkasında kayboluyor (V). Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi _yoktur_?

• A) I ✓
• B) II
• C) III
• D) IV
• E) V

I‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ numaralı 'engebeli' kelimesinde herhangi bir ünlü düşmesi yoktur. Diğer kelimelerde ise; II numaralı 'ilerlerken' (ileri-ler), III numaralı 'çevreyi' (çevir-e), IV numaralı 'seyrederken' (seyir-eder) ve V numaralı 'kayboluyor' (kayıp-oluyor) kelimelerinde ünlü düşmesi gerçekleşmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir ses olayı _yoktur_?

• A) Kentin en önemli ana yollarının birinde kavşak çalışması yapılıyor.
• B) Salonda birbirinden seçkin sporcu ve yazarlar vardı.
• C) Yazar, bu satırlarda olayları tarafsız bir şekilde anlatmış. ✓
• D) Sınıfımızda üç adaş arkadaşımın olması hayli ilginç bir durum.
• E) Kitaba şöyle bir göz atıp bilgilerimi tazeledim.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B, D ve E seçeneklerinde çeşitli ses olayları vardır. “Kitaba şöyle bir göz atıp bilgilerimi tazeledim.” cümlesinde ise belirgin bir ses olayı bulunmaz. Doğru cevap C seçeneğidir.

9. Gönlümle baş başa düşündüm demin; Artık bir sihirsiz nefes gibisin. Şimdi ta içinde bomboş kalbimin Akisleri sönen bir ses gibisin. Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangileri vardır?

• A) Ünsüz benzeşmesi – ünsüz yumuşaması
• B) Ünlü düşmesi – ünsüz yumuşaması ✓
• C) Ünlü düşmesi – ünlü kalınlaşması
• D) Ünsüz düşmesi – ünlü daralması
• E) Ünsüz değişimi – ünsüz türemesi

Dizelerde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ “gönlümle” gibi örneklerde ünlü düşmesi, “kalbimin” gibi örneklerde ünsüz yumuşaması vardır. Bu nedenle aranan ses olayları ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşamasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına örnek _yoktur_?

• A) Mezuniyet balosunda birbirinden leziz yiyecekler vardı.
• B) Murat Bey’e ulaşılmıyorsa Levent Bey’i arayıp durumu söyleyiniz.
• C) Geziye katılmak istemeyenler bir dilekçeyle idareye başvuruyormuş. ✓
• D) Yarın erken gelirim diye bize haber salmış arkadaşım.
• E) Benim size söyleyeceklerim bu kadar çocuklar, dedi ve sınıftan çıktı.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B, D ve E seçeneklerinde “diyecek”, “yiyecek”, “ulaşılmıyorsa”, “gelirim diye” gibi kullanımlarda ünlü daralması görülebilir. C seçeneğinde ünlü daralması yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

11. Şu hayatta her şeyin bir genellemeden yola çıkılarak seçimmiş gibi sunulması zorlayıcı bir yaşam şekli. Kahveyi sütlü içenler sade içenlere, yaz mevsimini sevenler kış mevsimini sevenlere, kedi sevenler köpek sevenlere karşıymış gibi. Ya birini ya da diğerini seçmek zorundaymışsın gibi. Bu parçada, I. Ünsüz türemesi II. Ünlü düşmesi III. Ünsüz benzeşmesi ses olaylarından hangileri vardır?

• A) Yalnız II.
• B) II ve III. ✓
• C) Yalnız III.
• D) Yalnız I.
• E) I ve II.

Parçada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ “seçimmiş” sözcüğünde ünlü düşmesi, “zorlayıcı” gibi kullanımlarda ünsüz benzeşmesine örnek görülebilir. Ünsüz türemesi ise yoktur. Bu nedenle II ve III birlikte doğrudur. Doğru cevap B seçeneğidir.

12. Benim de mi düşüncelerim olacaktı, Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım, Sessiz sedasız mı olacaktım böyle? Çok sevdiğim salatayı bile Aramaz mı olacaktım? Ben böyle mi olacaktım? Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünsüz yumuşaması
• B) Ünsüz benzeşmesi
• C) Ünsüz türemesi ✓
• D) Ünlü düşmesi
• E) Ulama

Dizelerde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ünsüz benzeşmesi, ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ve ulama örnekleri bulunabilir. Ancak ünsüz türemesine örnek yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir ses olayı _olmamıştır_?

• A) Son çocuğunu da kaybedince iyice çöktü.
• B) Bu mahalleyi avucumun içi gibi bilirim.
• C) Soğuk kış günlerini sıcacık odasında geçirdi.
• D) Kadın, ömrünü çocuklarına adamıştı.
• E) Elif ile Ebru yarın müzik çalışacaklar. ✓

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'çocuğunu' (yumuşama) ve 'çöktü' (benzeşme); B'de 'avucumun' (yumuşama); C'de 'sıcacık' (sıcak-cık -> sıcacık, ünsüz düşmesi); D'de 'ömrünü' (ömür -> ömrü, ünlü düşmesi) ve 'adamıştı' (benzeşme) ses olayları mevcuttur. E seçeneğindeki 'Elif ile Ebru yarın müzik çalışacaklar' cümlesinde ise hiçbir ses olayı gerçekleşmemiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

14. Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın bu toprak Bir devrin battığı yerdir. Eğil de kulak ver Bu sessiz yığın Bir vatan kalbinin attığı yerdir. Yukarıdaki dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünsüz yumuşaması
• B) Ünsüz benzeşmesi
• C) Hece düşmesi
• D) Ünlü daralması ✓
• E) Ulama

Dizelerde;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'bastığın' (bastık-ın) ve 'battığı' (battık-ı) kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'bastığın' (bas-dık), 'battığı' (bat-dık) ve 'attığı' (at-dık) kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'devrin' (devir-in) kelimesinde hece düşmesi (ünlü düşmesi); 'kalbinin attığı' kelimeleri arasında ulama vardır. Ancak dizelerde ünlü daralması örneği bulunmamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına örnek olabilecek bir kelime vardır?

• A) Sabaha kadar endişe içinde bekledik.
• B) Konuklar parkta uzun bir süre eğlendiler.
• C) Talebe, yazılı kağıdını teslim edip çıktı. ✓
• D) Bu yeni kitapta güzel şiirler vardı.
• E) Bu ekmek sana da yeter bana da.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde yer alan 'kağıdını' kelimesinin kökü 'kağıt'tır. Kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sondaki sert ünsüz 't', yumuşayarak 'd' sesine dönüşmüştür (kağıt -> kağıdı). Bu duruma ünsüz yumuşaması (ünsüz değişimi) denir. Doğru cevap C seçeneğidir.

16. Aşağıdaki parçalardan hangisi 'Beşeri faaliyetlerin doğal çevreye verdiği zararları en aza indirmek mümkün müdir?' sorusuna doğrudan bir yanıt niteliğindedir?

• A) Şehirleşme hamleleri ve sanayi devrimi, yabani hayat alanlarının daralmasına ve pek coğu canlı neslinin tükenmesine sebep olmuştur. Özellikle akarsuların kirlenmesi ekolojik dengeyi ciddi biçimde sarsmaktadır.
• B) Gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar; güneş ve rüzgar enerjisinin fosil kaynakların yerini alabileceğini ve sera gazı emisyonunu önemli oranda düşürebileceğini kanıtlamaktadır. Etkin geri dönüşüm politikaları, atık hacmini azaltarak çevre kirlini engellemede büyük rol oynayabilir. ✓
• C) İnsanlık tarihi boyunca tabiat, ucu bucağı olmayan ve sınırsızca tüketilebilecek bir hammadde deposu olarak görülmüştür. Bu yanlış algı, kısa vadeli çıkarlar için doğanın yağmalanmasına yol açmıştır.
• D) Doğa koruma yasalarının etkinliği ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeylerine göre değişir. Endüstriyel büyüme hedefleri ile ekolojik duyarlılık arasındaki dengeyi bulmak birçok yönetim için hala büyük bir açmazdır.
• E) Doğal felaketler ve iklim olayları büyük ölçüde insan kontrolünün dışında gerçekleşir. Günümüz teknolojisi ne kadar gelişmiş olursa olsun bu tür olayların etkilerini tamamen önlemek ya da yönlendirmek bugünün koşullarında mümkün değildir.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki paragraf, insanoğlunun doğaya verdiği zararları (tahribatı) azaltmak için atılabilecek somut adımları (yenilenebilir enerji kullanımı, geri dönüşüm uygulamaları vb.) ve bunların nasıl çevre kirliliğini önlemeye yardım edebileceğini açıklayarak soruya doğrudan yapıcı bir cevap sunmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

17. Diğer insanların yaşadığı sıkıntılar karşısında hüzünleniriz fakat sakinliğimizi korumamız da acımasız olduğumuzu göstermez. Karşıdakinin ıstırabını birebir içimizde yaşayarak, sadece kederlenmekle ne elde ederiz? Yalnızca yeryüzündeki keder yükünü biraz daha çoğaltmış oluruz. Kısacası, eyleme geçmeden sadece üzülmekle hiçbir meseleyi çözüme kavuşturamayız. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi _yoktur_?

• A) Ünsüz yumuşaması
• B) Kaynaştırma
• C) Ünsüz türemesi
• D) Ünlü daralması ✓
• E) Ünlü düşmesi

Parçada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'yaşayarak' sözcüğünde kaynaştırma (y), 'hissederek' (orijinalde 'hissetmek/hissederek' benzeri yapıda) veya 'kalmamız' / 'ederiz' (et-er -> eder ünsüz yumuşaması), 'yeryüzündeki' (yer-yüzü ünlü düşmesi) vardır. Ancak parçadaki hiçbir kelimede yor eki veya y sesinin daraltıcı etkisiyle oluşan ünlü daralması bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken ünlü düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmamıştır?

• A) Satranç oynayan öğrenciler, her bir hamle için dakikalarca düşünüyordu.
• B) Konuklar, padişah buyruklarının sergilendiği bölümü oldukça ilginç buldular.
• C) Sanatçının, romanlarında kullandığı kıvrak dil okuyucuyu cezbediyor.
• D) Kahve içme geleneği, kültürümüze kahvaltı denen öğünü getirmiştir. ✓
• E) Öğrenciler okuldan ayrıldıktan sonra tadilat devam ediyordu.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ C, D ve E seçeneklerinde türetme sırasında ünlü düşmesi görülebilecek sözcükler vardır. “Kahvaltı” sözcüğü birleşik yapıdadır; türetilirken ünlü düşmesine uğramış bir sözcük olarak değerlendirilmez. Doğru cevap D seçeneğidir.

19. Aşağıdakilerin hangisinde “ses yumuşaması” _olmamıştır_?

• A) Gece bir hendeğe düşercesine.
• B) Birden kucağına düştüm gerçeğin.
• C) Sanki erdim çetin bilmecesine. ✓
• D) Hem geçmiş zamanın, hem geleceğin.
• E) Ben ki, toz kanatlı bir kelebeğim.

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'hendeğe' (hendek), B'de 'kucağına' (kucak) ve 'gerçeğin' (gerçek), D'de 'geleceğin' (gelecek), E'de 'kelebeğim' (kelebek) kelimelerinde ünsüz yumuşaması mevcuttur. C seçeneğindeki 'Sanki erdim çetin bilmecesine' dizesinde ise ünsüz yumuşamasına (değişimine) uğramış bir sözcük yer almamaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

20. “Ünlü düşmesi, ünlü ile biten bir sözcüğün, ünlü ile başlayan bir sözcükle birleşmesi olaylarında da görülür.” Aşağıdakilerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım _yoktur_?

• A) Kahvaltı yapmadan okula gelmeyiniz.
• B) Niçin kondun a bülbül kapımdaki asmaya.
• C) Onun gönlünü fethettim, der. ✓
• D) Cumartesi günü maç yapalım mı?
• E) Doğrusu sütlacı sevmem.

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'kahvaltı' (kahve + altı), B'de 'niçin' (ne + için), D'de 'cumartesi' (cuma + ertesi) ve E'de 'sütlacı' (sütlü + aş) sözcüklerinde ünlü ile biten bir sözcük ile ünlü ile başlayan bir sözcük birleşirken ünlü düşmesi (aşınma) olmuştur. C seçeneğindeki 'fethettim' birleşik fiilinde ise ünlü düşmesi vardır (fetih + etmek -> fethettim) fakat kelimelerden ilki ('fetih') ünlüyle bitmediği için açıklamada belirtilen duruma örnek olamaz. Doğru cevap C seçeneğidir.

21. Oraya vardığınızda mavilikten başka bir şey göremezsiniz. Hatta zeytin ağaçları kıvrıla kıvrıla çıktığınız tepeyi bile göstermez size. Kasabada ilk akla gelen şey insanların neden barınmak için burayı seçtiğidir. Sonra neden seçmesin diye düşünürsünüz. Şırıl şırıl akan tatlı pınarlar, püfür püfür esen nefis deniz kokusu, sıcacık toprak, birbiriyle kucaklaşmış begonviller, güller... Böyle bir doğa cenneti hiç şüphesiz yaşanmaya değer bir köşedir. Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi _yoktur_?

• A) Ünlü düşmesi
• B) Ünlü daralması
• C) Ünsüz düşmesi
• D) Ünsüz yumuşaması
• E) Ünlü türemesi ✓

Metinde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'kıvrıla' kelimesinde ünlü düşmesi (kıvır-ıl-a); 'diye' kelimesinde ünlü daralması (de-ye -> diye); 'sıcacık' kelimesinde ünsüz düşmesi (sıcak-cık); 'seçtiğidir' kelimesinde ünsüz yumuşaması (seç-tik-i) vardır. Ancak parçada ünlü türemesi örneği yer almamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

22. Hani ey gözlerim, bu son vedada, Yolunu kaybeden yolcunun dağda, Birini çağırmak için imdada, Yaktığı ateşi yakmayacaktın. Bu dörtlükte aşağıdakilerden hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünlü düşmesi
• B) Ünlü daralması ✓
• C) Ünsüz yumuşaması
• D) Ünsüz benzeşmesi
• E) Ulama

Dörtlükte;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'kaybeden' kelimesinde ünlü düşmesi (kayıp + etmek -> kaybetmek); 'yolcunun' (yol-cu) ve 'yaktığı' (yaktık-ı) kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'yakmayacaktın' (yak-mayacak-dın -> yakmayacaktın) kelimesinde ünsüz benzeşmesi; 'çağırmak için' kelimeleri arasında ise ulama mevcuttur. Ancak dizelerde herhangi bir ünlü daralması örneği bulunmamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

23. Ufkumda parlayan güçtür, Cumhuriyet. Kalemimde sönmeyen ateştir, Cumhuriyet. İlim bilgi erdemle yarıştır, Cumhuriyet. Uygarlığa, barıştır, Cumhuriyet. Yukarıdaki dörtlükte aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünsüz benzeşmesi
• B) Ünlü daralması ✓
• C) Ünsüz değişimi
• D) Ünlü düşmesi
• E) Ünlü uyumu

Dörtlükte;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'güçtür', 'ateştir', 'yarıştır' ve 'barıştır' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'uygarlığa' (uygarlık-a) kelimesinde ünsüz değişimi (yumuşama); 'ufkumda' (ufuk-um) kelimesinde ünlü düşmesi; kelimelerin genelinde ise ünlü uyumu mevcuttur. Ancak dörtlükte herhangi bir ünlü daralması örneği bulunmamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

24. “Edebiyat, yine o bildiğimiz dar çevrede, dergi sayfalarında ve kitapçı raflarının kuytu köşelerinde saklanmaya devam ediyor.” cümlesinde aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Sessiz yumuşaması
• B) Sessiz benzeşmesi
• C) Ünsüz türemesi ✓
• D) Yardımcı ses
• E) Ulama

Cümlede;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'bildiğimiz' (bildik) ve 'ediyor' (et) kelimelerinde sessiz yumuşaması; 'kitapçı' (kitap-cı) kelimesinde sessiz benzeşmesi; 'sayfalarında' (n) ve 'saklanmaya' (y) kelimelerinde yardımcı ses; 'devam ediyor' kelimeleri arasında ulama mevcuttur. Ancak cümlede ünsüz türemesi örneği yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

25. I. Seslerin ağızdan doğru biçimde çıkarılmasıdır. (Tonlama) II. Konuşma sırasında belirli bir süre duraklayıp soluk almadır. (Duraklama) III. Doğal söyleyişin bozulması sonucu ortaya çıkan konuşma tarzıdır. (Yapmacık söyleyiş) IV. Konuşma esnasında seslerin tekdüze devam etmeyip alçalması, yükselmesi, yumuşaması, sertleşmesidir. (Telaffuz) V. Konuşma organlarının koordineli hareketiyle heceleri anlaşılır biçimde oluşturmadır. (Boğumlama) Numaralı cümlelerdeki bilgi hatasının giderilmesi için ayraç içindeki kavramlardan hangilerinin yerinin değiştirilmesi gerekir?

• A) I. ve II.
• B) I. ve IV. ✓
• C) II. ve III.
• D) III. ve V.
• E) IV. ve V.

I‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ numaralı cümlede tanımlanan 'Seslerin ağızdan doğru biçimde çıkarılması' kavramı 'Telaffuz' (söyleyiş) olmalıdır. IV numaralı cümlede tanımlanan 'Seslerin alçalması, yükselmesi, yumuşaması ve sertleşmesi' ise 'Tonlama'dır. Dolayısıyla bilgi yanlışlığını gidermek için I ve IV numaralı ayraç içindeki kavramların yer değiştirmesi gerekir. Doğru cevap B seçeneğidir.