Genel Tekrar Testi - 48
Yıllar önce kaybettiğimiz dostumuzu, ormandaki derin vadilerden gürleyerek akan ve dağların eteklerinde sessiz bir nehir gibi süzülen suyun kenarındaki ahşap kulübede aradık. Bu cümlenin yer tamlayıcısında (dolaylı tümlecinde) aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Yıllar önce kaybettiğimiz dostumuzu, ormandaki derin vadilerden gürleyerek akan ve dağların eteklerinde sessiz bir nehir gibi süzülen suyun kenarındaki ahşap kulübede aradık. Bu cümlenin yer tamlayıcısında (dolaylı tümlecinde) aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?
- A) İsim-fiil ✓
- B) Sıfat-fiil
- C) Edat
- D) Bağlaç
- E) Zarf-fiil
Cümlenin yer tamlayıcısı 'ormandaki derin vadilerden gürleyerek akan ve dağların eteklerinde sessiz bir nehir gibi süzülen suyun kenarındaki ahşap kulübede' bölümüdür. Bu grupta zarf-fiil ('gürleyerek'), sıfat-fiil ('akan, süzülen'), bağlaç ('ve') ve edat ('gibi') yer almaktadır. Ancak yer tamlayıcısında isim-fiil eki almış herhangi bir kelime yoktur. Doğru cevap A seçeneğidir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim tamlaması vardır?
- A) Bahçede çocuklar oynuyor.
- B) Okulun kapısı erken açıldı. ✓
- C) Hızlıca dışarı çıktı.
- D) Dün seni gördüm.
- E) Sessizce bekledi.
Okulun kapısı belirtili isim tamlamasıdır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtilisiz isim tamlaması vardır?
- A) Okulun kapısı kapandı.
- B) Bahçe kapısı açık kaldı. ✓
- C) Öğrencinin kitabı kayboldu.
- D) Evin penceresi kırıldı.
- E) Şehrin sokakları kalabalıktı.
Bahçe kapısı belirtilisiz isim tamlamasıdır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil kullanılmıştır?
- A) Kitabı dikkatle okudu.
- B) Gülerek içeri girdi. ✓
- C) Soruları çözdü.
- D) Eve erken geldi.
- E) Kapıyı kapattı.
Gülerek sözcüğü zarf-fiildir.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmıştır?
- A) Gülerek yanımıza geldi.
- B) Koşan çocuk düştü. ✓
- C) Eve erken döndü.
- D) Soruyu dikkatle çözdü.
- E) Kitabı masaya koydu.
Koşan sözcüğü sıfat-fiildir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat kullanılmıştır?
- A) Seninle konuşmak istiyorum.
- B) Eve doğru yürüdü. ✓
- C) Kitabı dikkatle okudu.
- D) Soruları hemen çözdü.
- E) Sabah erkenden geldi.
Doğru sözcüğü edattır.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat vardır?
- A) Seninle konuşacağım.
- B) Eve doğru yürüdü. ✓
- C) Sabah erken geldi.
- D) Kitabı dikkatle okudu.
- E) Soruları çözdü.
Doğru sözcüğü edat görevindedir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' edatı farklı görevde kullanılmıştır?
- A) Ali ile Ayşe okula gitti.
- B) Kalem ile yazdı.
- C) Sevinç ile koştu.
- D) Arabayla geldi.
- E) Saat ile randevulaştı. ✓
'Saat ile randevulaştı' cümlesinde 'ile' **araç** (vasıta) değil, **birliktelik** anlamı taşır (onunla birlikte randevulaştı). Diğer seçeneklerde 'ile' birliktelik (Ali ile Ayşe), araç (kalem ile) veya durum (sevinç ile) bildirir.
9. Türkiye Türkçesinde 'zarf-fiil' (ulaç) eklerinden hangisi 'zaman' anlamı katarken aynı zamanda 'neden' veya 'şart' anlamı da katabilir?
- A) -ken
- B) -ince ✓
- C) -arak
- D) -dıkça
- E) -e... -e
'-ince' eki, temelde zaman anlamı katar ('gelince gördüm'), ancak bağlama göre 'neden' ('çok çalışınca başardı') veya 'şart' ('erken gelince görürsün') anlamı da kazanabilir. Diğer ekler daha belirli ve tek işlevlidir.
10. Türkiye Türkçesinde 'fiilimsi' (eylemsi) türlerinden hangisi, isimleri nitelerken aynı zamanda zaman anlamı taşıyabilir?
- A) İsim-fiil (mastar)
- B) Sıfat-fiil (ortaç) ✓
- C) Zarf-fiil (ulaç)
- D) Yalın fiil
- E) Birleşik fiil
Sıfat-fiiller (ortaçlar), fiillere '-en/-an, -esi, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş' gibi ekler getirilerek oluşturulur ve isimleri nitelerken aynı zamanda **zaman** (geniş, geçmiş, gelecek) anlamı da taşırlar (ör. 'gelen çocuk', 'okunacak kitap').
11. Türkiye Türkçesinde 'sıfat-fiil' (ortaç) eklerinden hangisi 'gelecek zaman' anlamı taşır?
- A) -en/-an
- B) -ecek/-acak ✓
- C) -miş
- D) -dik/-dık
- E) -er/-ar
Sıfat-fiil (ortaç) eklerinden '-ecek/-acak', gelecek zaman anlamı taşır (ör. 'gelecek hafta', 'okunacak kitap'). '-en/-an' geniş zaman, '-miş' öğrenilen geçmiş zaman, '-dik' belirli geçmiş zaman, '-er/-ar' geniş zaman ve alışkanlık anlamı verir.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf-fiil' (ulaç) kullanılmıştır?
- A) Okuduğu kitabı çantasına koydu.
- B) Gelirken ekmek almayı unutma. ✓
- C) Gelecek hafta tatile çıkıyoruz.
- D) Yazdığı mektubu postalamadı.
- E) Çalışan öğrenciler başarılı olur.
'Gelirken ekmek almayı unutma' cümlesinde '-ken' zarf-fiil eki (ulaç) kullanılmıştır. Zarf-fiiller, fiillere gelerek onları zarflaştırır ve zaman, sebep, durum, şart gibi anlamlar katar. Diğer seçeneklerde sıfat-fiil (ortaç) kullanımı vardır.
13. Türkiye Türkçesinde 'birleşik isim' aşağıdaki örneklerin hangisinde doğru örneklendirilmiştir?
- A) İki kelimeden oluşan, anlamca kaynaşmış veya bütünleşmiş isimler ✓
- B) Sadece Arapça ve Farsça tamlamalardan oluşan isimler
- C) Yalnızca özel isimlerden oluşan isimler
- D) Sadece fiil köklerine gelen eklerle oluşan isimler
- E) Tek bir kelimeden oluşan isimler
Birleşik isim, iki veya daha fazla kelimenin anlamca kaynaşmasıyla oluşan yeni isimlerdir (ör. 'kuşburnu', 'gelincik', 'imambayıldı'). Anlam bütünlüğü oluşturur ve bazen yapısal olarak kaynaşır (ses düşmesi, ekleşme).
14. Türkiye Türkçesinde 'edat' (ilgeç) aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı görevde kullanılmıştır?
- A) Arabayla okula gitti.
- B) Ali ile Ayşe geldi.
- C) Sevinçle karşılandı.
- D) Kalemle yazdı.
- E) Saatle randevulaştı. ✓
'Saatle randevulaştı' cümlesinde 'ile' edatı, 'birliktelik' anlamı taşır (onunla birlikte randevulaştı). Diğer seçeneklerde 'ile' araç/vasıta (arabayla, kalemle), birliktelik (Ali ile) ve durum (sevinçle) bildirir. 'Saatle' bu bağlamda araç değil, birliktelik bildirir.
15. Türkiye Türkçesinde 'sıfat-fiil' (ortaç) eklerinden hangisi 'geçmiş zaman' anlamı taşır?
- A) -en/-an
- B) -ecek/-acak
- C) -miş
- D) -dik/-dık ✓
- E) -er/-ar
Sıfat-fiil (ortaç) eklerinden '-miş', öğrenilen geçmiş zaman anlamı taşır (ör. 'gelmiş çocuk'). '-dik/-dık' belirli geçmiş zaman, '-ecek/-acak' gelecek zaman, '-en/-an' geniş zaman, '-er/-ar' geniş zaman ve alışkanlık anlamı verir.
16. Bu söz beni çok yaraladı. Cümledeki mecaz anlam nedir?
- A) A) Fiziksel zarar
- B) B) Üzülmek ✓
- C) C) Yorulmak
- D) D) Sevinmek
Yaralamak mecaz olarak üzmek anlamındadır.
17. Onun sözleri beni yıktı. Bu cümlede 'yıktı' sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Gerçek
- B) B) Mecaz ✓
- C) C) Terim
- D) D) Somut
Yıkmak burada mecaz anlamda, 'çok üzmek' anlamında kullanılmıştır.
18. Sözleri içimi ısıttı. Bu cümlede “ısıttı” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Gerçek
- B) B) Terim
- C) C) Mecaz ✓
- D) D) Somut
Fiziksel değil, duygusal anlamda kullanılmıştır.
19. Sözleri kalbimi yaraladı. Bu cümlede “yaraladı” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Gerçek
- B) B) Mecaz ✓
- C) C) Terim
- D) D) Somut
Fiziksel değil, duygusal anlamdadır.
20. Sözleri kalbimi ısıttı. Bu cümlede “ısıttı” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Mecaz ✓
- B) B) Gerçek
- C) C) Terim
- D) D) Somut
Duygusal anlamda kullanılmıştır.
21. Sözleri içimde derin bir iz bıraktı. Bu cümlede “iz” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Gerçek
- B) B) Terim
- C) C) Mecaz ✓
- D) D) Somut
Fiziksel değil, duygusal anlamdadır.
22. Sözleri içimi ısıttı.
- A) A) Gerçek
- B) B) Mecaz ✓
- C) C) Terim
- D) D) Somut
Duygusal anlamda kullanılmıştır.
23. Sözleri kalbimi ısıttı.
- A) A) Gerçek
- B) B) Mecaz ✓
- C) C) Terim
- D) D) Somut
Duygusal anlamdadır.
24. Kara kalemle yazdı. Bu cümlede 'kara' sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Mecaz
- B) B) Terim
- C) C) Gerçek ✓
- D) D) Soyut
Renk anlamında kullanılmıştır.
25. Soğuk su içti. Bu cümlede “soğuk” sözcüğü hangi anlamdadır?
- A) A) Mecaz
- B) B) Gerçek ✓
- C) C) Terim
- D) D) Soyut
Sıcaklık anlamında kullanılmıştır.