Noktalama İşaretleri 1

1. Hangi cümlede soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?

• A) Sen dün geldin mi?. ✓
• B) Beni gerçekten seviyor musun?
• C) Bu kitabı okudun mu?
• D) Bugün hava nasıl?

Soru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işaretinden sonra nokta veya başka bir noktalama işareti konulmaz. 'Sen dün geldin mi?.' kullanımı yanlıştır.

2. Hangi cümlede üç nokta (...) doğru kullanılmıştır?

• A) Bilirsiniz ki... her şey bir anda değişebilir. ✓
• B) Kitapçıdan kitap, defter,... aldım.
• C) Bugün çok yoruldum....
• D) Bu konuyu daha ...sonra... konuşuruz.

Üç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nokta, cümlede duraksama, es verme veya eksik bırakılan düşünceler için kullanılır. 'Bilirsiniz ki... her şey bir anda değişebilir.' cümlesinde duraksama anlamıyla doğru şekilde kullanılmıştır. C'de 4 nokta var, B ve D'de kullanımı gereksizdir.

3. Hangi cümlede üç nokta (...) doğru bir şekilde kullanılmamıştır?

• A) Her şey... bir anda değişebilir.
• B) Evet... bu konuyu daha sonra konuşuruz.
• C) Bugün çok iyiyim... ✓
• D) Arkadaşlar, hemen... dışarı çıkalım.

Üç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nokta, cümlede eksik bırakılan veya duraksama olan yerlerde (A, B, D) kullanılır. Ancak 'Bugün çok iyiyim...' cümlesi tamamlanmış bir yargıdır ve sonuna nokta (.) konulmalıdır.

4. Hangi cümlede ünlem işareti yanlış kullanılmıştır?

• A) Koşun, yardım edin!
• B) Bugün hava çok güzel!
• C) Ne güzel bir manzara!
• D) Bu filmi beğendin mi! ✓

Ünlem‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işareti duygu, heyecan, seslenme (A, B, C) veya beğeni bildiren cümlelerin sonuna konur. Ancak 'Bu filmi beğendin mi!' cümlesi bir soru cümlesidir ve sonuna soru işareti (?) konulmalıdır.

5. Tırnak işareti (“ ”) ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Cümlede geçen kitap ve dergi isimleri için kullanılır.
• B) Alıntılar tırnak içine alınarak verilir.
• C) Cümle içinde başkasına ait olan sözlerin aktarılmasında kullanılır.
• D) Yabancı kelimelerin okunuşu tırnak içinde gösterilir. ✓

Yabancı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kelimelerin okunuşu tırnak içinde değil, yay ayraç (parantez) içinde gösterilir.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) doğru kullanılmıştır?

• A) Sabah kalktım, kahvaltı yaptım ve, işe gittim.
• B) Kitapçıdan kitap, ve defter aldım.
• C) Ali, Ahmet, Mehmet ve Zeynep parka gittiler. ✓
• D) Bugün hava çok güzel, ve dışarı çıkmak istiyorum.

Virgül,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eş görevli sözcükleri (Ali, Ahmet, Mehmet) ayırmak için kullanılır. 've' bağlacından önce veya sonra virgül kullanılmaz (A ve D yanlış). B seçeneğinde virgül gerekmez.

7. Hangi cümlede noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?

• A) Kitapları aldım; defterleri de aldım.
• B) Pazara gittim; domates, biber, patlıcan aldım. ✓
• C) Bu iş çok zor oldu; ama başardık.
• D) Ali, Ayşe, Mehmet; ve Zeynep dışarı çıktı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap B seçeneğidir. • Kural: Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur. • Analiz: 'Pazara gittim' (1. Cümle) ve 'domates, biber, patlıcan aldım' (2. Cümle). İkinci cümlenin içinde virgüller olduğu için, iki ana cümleyi ayırmak adına virgül yetersiz kalır ve noktalı virgül kullanılır.

8. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kesme işareti (') yanlış kullanılmıştır?

• A) Kitapçı'dan yeni kitaplar aldım. ✓
• B) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• C) Ankara'nın sokakları çok güzel.
• D) Mustafa Kemal Atatürk'ten bir söz okudum.

Kesme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işareti, özel isimlere gelen ekleri ayırır. Ancak 'Kitapçı'dan' kelimesinde 'kitapçı' özel isim olmadığı için gereksiz yere kullanılmıştır.

9. Hangi cümlede noktalama işaretleri doğru kullanılmıştır?

• A) Bu kitabı çok "beğendim" dedi.
• B) Ahmet, "Bu kitabı çok sevdim." dedi. ✓
• C) Ali dedi ki: "Bu kitabı çok sevdim.
• D) "Bugün hava çok güzel." dedi öğretmen

Doğrudan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ alıntılar tırnak içinde verilir ve alıntı cümlenin sonuna uygun noktalama işareti konur. B seçeneğinde hem alıntının hem de ana cümlenin noktalama işaretleri eksiksizdir. D seçeneğinde alıntı kısmı doğru yazılmış olsa da, cümlenin en sonuna (öğretmen kelimesinden sonra) nokta konulmadığı için noktalama hatası yapılmıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde parantez () doğru bir şekilde kullanılmıştır?

• A) Kitaptan çok etkilendim (gerçekten). ✓
• B) (Bugün hava çok güzel.) dedi.
• C) Bu kitabın yazarı, (Ahmet Ümit).
• D) Ne güzel bir gün (değil mi.

Parantez‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (yay ayraç), cümle içinde ek bilgi veya açıklama yapmak için kullanılır. 'Kitaptan çok etkilendim (gerçekten).' cümlesinde doğru şekilde kullanılmıştır.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özel bir isme yanlış noktalama işareti eklenmiştir?

• A) Ankara'nın yolları çok geniştir.
• B) Kitapçı'da çok sıra vardı. ✓
• C) Atatürk'ten bir hikaye dinledim.
• D) İstanbul'un sokakları ünlüdür.

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlerde kesme işareti ekleri ayırmak için kullanılır (A, C, D doğrudur). 'Kitapçı'da' ifadesinde 'kitapçı' özel isim olmadığı için kesme işareti kullanımı yanlıştır.

12. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde noktalama işareti eksiktir?

• A) Kitapçıdan defter ve kitap aldım.
• B) Ne kadar güzel bir gün!
• C) Saat 09.30'da görüşürüz.
• D) Hemen buraya gel dedi. ✓

'Hemen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ buraya gel dedi.' cümlesinde başkasından alıntılanan sözden sonra virgül (,) eksiktir. Doğru yazımı: 'Hemen buraya gel, dedi.'

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretleri eksiksiz ve doğru kullanılmıştır?

• A) Ali, Ahmet, Mehmet, ve Zeynep dışarı çıktı.
• B) Sabah erkenden kalktım. ✓
• C) Kitabı çok beğendim?
• D) Türk Dil Kurumu'na yeni bir dilekçe yazdı.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneği tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta konmuştur ve kullanımı doğrudur. Diğer şıklardaki hatalar şunlardır: A seçeneğinde 've' bağlacından önce virgül kullanılamaz. C seçeneğinde soru anlamı taşımayan bir cümlenin sonuna soru işareti konmuştur. D seçeneğinde ise kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz kuralı ihlal edilmiştir (Doğrusu 'Kurumuna' şeklinde bitişik yazılmalıdır).

14. Pazardan elma ( ) armut ( ) manavdan ise pırasa, ıspanak aldım. Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) ( , ) ( ; ) ✓
• B) ( , ) ( , )
• C) ( ; ) ( , )
• D) ( . ) ( , )

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1. Boşluk (,): 'Elma' ve 'armut' eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konur. • 2. Boşluk (;): Cümlede meyveler ve sebzeler olmak üzere iki farklı tür grubu vardır. Türleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. Doğru Cümle: 'Pazardan elma, armut; manavdan ise pırasa, ıspanak aldım.'

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) ara sözü ayırmak için kullanılmıştır?

• A) Sessizce odasına girdi, ışığı yaktı.
• B) Ahmet, bu konuyu bildiğini söyledi.
• C) O, en yakın arkadaşım, yarın buradan taşınıyor. ✓
• D) Masada kitap, defter ve kalem vardı.

Ara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözler, cümlenin bir öğesini açıklamak için kullanılan ve iki virgül veya iki kısa çizgi arasına alınan bölümlerdir. Bu cümlede 'en yakın arkadaşım' sözü, 'O' (özne) kişisini açıklayan bir ara sözdür.

16. Yaşasın ( ) sonunda başardık ( )

• A) ( ! ) ( . )
• B) ( , ) ( ! ) ✓
• C) ( ! ) ( ! )
• D) ( , ) ( . )

Sevinç,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ korku, şaşkınlık gibi duyguları belirten ünlem sözcüklerinden (Yaşasın) sonra ünlem işareti (!) konulabilir. Ancak ünlem, cümlenin en sonuna da konulabilir. Eğer ünlem sözcüğünden sonra virgül (,) kullanılırsa, cümlenin bittiği yere ünlem işareti (!) konulur. Bu kullanım daha yaygındır.

17. Atatürk ( ) 'Hayatta en hakiki mürşit ilimdir ( )' demiştir.

• A) ( , ) ( . )
• B) ( : ) ( . ) ✓
• C) ( ; ) ( ! )
• D) ( , ) ( , )

Kendisinden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sonra alıntı yapılacak veya konuşma çizgisi verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur. Alıntı yapılan cümlenin kendi noktalama işareti (burada nokta) tırnak işaretinin içine yazılır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') yanlış kullanılmıştır?

• A) Bu kararı 15'inci maddede bulabilirsiniz.
• B) TBMM'nin aldığı kararlar herkesi bağlar.
• C) Ahmet'in dün kaybolan kalemi bulundu.
• D) Türkçe'nin zenginliklerini keşfetmeliyiz. ✓

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlere gelen yapım ekleri ('-ce', '-li', '-siz' vb.) kesme işaretiyle ayrılmaz. Yapım ekinden sonra gelen çekim ekleri de (Türk-çe-nin) ayrılmaz. 'Türkçenin' şeklinde bitişik yazılmalıydı.

19. Mirasa ( ) ( ) Nereye gidiyorsun ( )” demişler. “Esip yağmaya, sürüp savurmaya ( ) ( ) demiş. Yay ayraçlarla belirtilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri gelmelidir?

• A) (:) (“) (!) (.) (”)
• B) (;) (“) (?) (…) (”)
• C) (:) (-) (?) (…) (”)
• D) (:) (“) (?) (…) (”) ✓

Konuşma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çizgisi yerine tırnak işareti kullanıldığında; önce iki nokta, sonra tırnak açılır. Soru cümlesi olduğu için soru işareti konur. Cevap cümlesi eksiltili ('Esip yağmaya gidiyorum' anlamında) olduğu için üç nokta konur ve tırnak kapatılır.

20. – Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. – Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. - Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur. - Kendinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur. Yukarıda bazı noktalama işaretleri ile ilgili bilgiler verilmiştir. Aşağıdakilerden hangisinden bahsedilmemiştir?

• A) İki nokta
• B) Noktalı virgül
• C) Nokta
• D) Üç nokta ✓

Verilen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bilgiler sırasıyla: Nokta (sıra bildirme), Virgül veya Noktalı Virgül (sıralı cümle), Noktalı Virgül (tür takım), İki Nokta (örnek verme). Üç nokta ile ilgili bilgi verilmemiştir.

21. Çok akıllı ( ) biri olduğunu iddia ediyor.

• A) ,
• B) ;
• C) ! ✓
• D) ?

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen 'akıllı' sözcüğünden sonra yay ayraç içinde ünlem işareti (!) getirilmelidir. Soru kökündeki boşluk zaten yay ayraç ( ) şeklinde verildiği için seçeneklere sadece gelecek olan noktalama işaretinin kendisi yazılmalıdır. Bu doğrultuda doğru cevap ünlem işaretinin (!) yer aldığı C seçeneğidir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışlığı yapılmıştır?

• A) Adamın boyu 1.95 cm’yi geçiyordu.
• B) Bu çuval bence 19 kg.dan fazladır. ✓
• C) Bu diziyi RTÜK’e şikayet ettiler.
• D) BOTAŞ’ın mühendis alacağını duydum.

Küçük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ harflerle yapılan uluslararası ölçü birimi kısaltmalarında (m, cm, kg vb.) nokta kullanılmaz ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle 'kg.dan' yazımı yanlıştır, doğrusu 'kg'dan' olmalıdır. Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralı sadece kurumların açık yazılışları için geçerlidir (örneğin Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna). RTÜK ve BOTAŞ gibi büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler ise daima kesme işaretiyle ayrılır.

23. – Gelen yeni filme gittin mi ( ) – Evet ( ) – Nasıldı film ( ) – Bir görseydin ( ) Yukarıdaki parçada yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

• A) (?) (,) (?) (?)
• B) (?) (,) (?) (.)
• C) (?) (.) (?) (?)
• D) (?) (.) (?) (…) ✓

Birinci‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve üçüncü cümleler soru cümlesi olduğu için sonlarına soru işareti (?) konur. İkinci dizedeki 'Evet' sözcüğü onay bildiren tek kelimelik bir cevap cümlesidir ve ardından konuşma sırası karşı tarafa geçtiği için sonuna nokta (.) konmalıdır. (Eğer 'Evet, gittim.' şeklinde devam etseydi virgül kullanılırdı). Dördüncü dizedeki 'Bir görseydin' ifadesi ise anlamca tamamlanmamış (eksiltili) bir duygu cümlesi olduğu için sonuna üç nokta (…) konur.

24. Nerdesin ( ) Toprakta mı ( ) havada mı ( ) suda mı ( ) Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

• A) (-) (,) (,) (!)
• B) (:) (?) (?) (?)
• C) (;) (?) (?) (?)
• D) (?) (,) (,) (?) ✓

İlk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kısım 'Nerdesin' bir soru cümlesidir (?). Devamında gelen 'Toprakta mı, havada mı' kısımları sıralı soru örnekleridir, aralarına virgül konur ve en sona soru işareti getirilir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayraçla ( ) belirtilen yere noktalı virgül ( ; ) getirilmelidir?

• A) Pazardan elma, armut ( ) biber, patlıcan aldım. ✓
• B) Seni soran adam ( ) içeri girdi.
• C) Çocuklar ( ) bahçede top oynuyorlardı.
• D) Yarın bize gelecek misin ( ) diye sordu.

Cümle‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. A seçeneğinde meyveler (elma, armut) ile sebzeler (biber, patlıcan) arasına noktalı virgül gelmelidir.