Genel Tekrar Testi - 59

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' anlamı vardır?

• A) Ders çalışırsan başarırsın. ✓
• B) Ders çalıştığı için başardı.
• C) Başarmak için çalışıyor.
• D) Çalışıp başardı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, -sa/-se ekiyle şart anlamı sağlanmıştır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'türemiş fiil' yoktur?

• A) Yazdı. ✓
• B) Suladı.
• C) Başladı.
• D) Gözledi.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yaz-dı (Basit). B (Su-la), C (Baş-la), D (Göz-le) türemiştir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaynaştırma ünsüzü' (y, ş, s, n) kullanılmamıştır?

• A) Masanın ayağı.
• B) İkişer elma.
• C) Onun evi.
• D) Benim kalemim. ✓

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ masa-n-ın, B'de iki-ş-er, C'de o-n-un kelimelerinde kaynaştırma harfi vardır. D'de 'ben-im' derken 'y, ş, s, n' kaynaştırma harflerinden biri yoktur.

4. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde 'büyük ünlü uyumu'na aykırılık vardır?

• A) Kardeşim
• B) Anne
• C) Elma
• D) Hepsi ✓

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kar-deş (a-e uymaz), An-ne (a-e uymaz), El-ma (e-a uymaz). Hepsi aykırıdır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kurum' sözcüğü terim anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Sobanın üstündeki tencerenin dibi kurum bağlamıştı.
• B) Bu kurum, yıllardır eğitim alanında hizmet vermektedir. ✓
• C) Kendine gereksiz bir kurum yapıyor, çok kibirli davranıyordu.
• D) Motorun egzozundan siyah kurumlar çıkıyordu.

'Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kurum...' ifadesi (Türk Dil Kurumu, okul vb.) 'belirli bir amacı gerçekleştirmek için kurulan yasal organizasyon' anlamında bir terimdir. Diğer seçeneklerde 'is, duman karası' (gerçek anlam) veya 'kibir, çalım' (mecaz anlam) kullanılmıştır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ulama' yoktur?

• A) Kitap okumak ufku genişletir.
• B) Dün akşam bize geldiler.
• C) Sokak, ağaçlar ve evler sessizdi. ✓
• D) Çantasını alıp eve gitti.

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ A şıkkı: Kitap_okumak (p-o ulama var). • B şıkkı: Dün_akşam (n-a ulama var). • D şıkkı: Alıp_eve (p-e ulama var). • C şıkkı: 'Sokak, ağaçlar' ifadesinde ünsüzle bitip ünlüyle başlasa da aradaki virgül ulamayı bozar. Noktalama işaretlerinin olduğu yerde ulama yapılmaz.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' sözcüğü ötekilerden farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Bu konuyu sana anlatırım yalnız bir şartım var. ✓
• B) Bu kadar yükü yalnız sen taşıyabilirsin.
• C) Bu zor günlerde yalnız kalmaktan korkuyordu.
• D) Gittiğimiz yerde yalnız insanlar yaşıyordu.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki 'yalnız' sözcüğü, 'ama, fakat' anlamında kullanılarak iki cümleyi birbirine bağlayan bir **bağlaç** görevindedir. Diğer seçeneklerde ise sırasıyla **ilgeç (edat)**, **belirteç (zarf)** ve **sıfat** görevindedir.

8. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, _gerçek bir soru cümlesi_ (cevap bekleyen) değildir?

• A) Bu kitabı nereden aldın?
• B) Dersi anladınız mı?
• C) Eve nasıl döneceğini bilmiyor. ✓
• D) Yarın kiminle buluşacaksın?

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B ve D seçenekleri karşıdan bir cevap bekleyen gerçek soru cümleleridir. C seçeneği ('Eve nasıl döneceğini bilmiyor.') ise bir soru sormaz, bir durumu bildirir (düz cümledir). İçindeki 'nasıl' kelimesi yan cümleciğin (fiilimsinin) bir parçasıdır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yardımcı ses' (koruyucu ünsüz) kullanılmamıştır?

• A) Arabası
• B) Kapıyı
• C) İkişer
• D) Evi ✓

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Araba-s-ı), B (Kapı-y-ı), C (İki-ş-er). D şıkkında 'Evi' kelimesinde kaynaştırma yoktur (Ev-i).

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _bağlı_ bir cümledir?

• A) Dışarı çıktı ve kapıyı kapattı. ✓
• B) Ders bitti, öğrenciler dağıldı.
• C) Gülen yüzüyle etrafa neşe saçıyordu.
• D) Hava güzelse yürüyüş yaparız.

Bağlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümle, en az iki yüklemi (yargı) olan ve bu yüklemlerin birbirine 've, ama, fakat, lakin, çünkü' gibi bağlaçlarla bağlandığı cümledir. 'Dışarı çıktı' (1. yüklem) ve 'kapıyı kapattı' (2. yüklem) 've' bağlacı ile bağlanmıştır. B (sıralı cümle), C ve D (birleşik cümle).

11. '(I) Roman, yazarın gerçekçi bir bakış açısıyla yazdığı bir eser. (II) Olaylar, küçük bir kasabada geçiyor ve karakterler çok canlı. (III) Yazarın dili oldukça sade, bu da okumayı kolaylaştırıyor. (IV) Kitabın kapağı da çok ilgi çekici bir tasarıma sahip. (V) Eser, toplumsal eleştiri konusunda da önemli mesajlar veriyor.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın konusuyla (eserin edebi içeriği) ilgisizdir?

• A) II
• B) III
• C) IV ✓
• D) V

Paragraf,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ romanın içeriği (I), konusu (II), dili (III) ve mesajı (V) gibi edebi yönlerini ele almaktadır. (IV) numaralı cümle ise romanın içeriğinden bağımsız, fiziksel bir özelliği olan 'kitap kapağı'ndan bahsettiği için akışı bozmaktadır.

12. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi _anlatımın akışını bozmaktadır_? (I) Kış turizmi, Türkiye için önemli bir potansiyele sahiptir. (II) Uludağ, Kartalkaya ve Palandöken bu alandaki en popüler merkezlerdir. (III) Bu merkezlerdeki otel fiyatları sezonluk olarak değişiklik göstermektedir. (IV) Özellikle kar kalitesi ve pist uzunluğu bakımından bu bölgeler, Avrupalı turistlerin de ilgisini çekmektedir. (V) Devlet desteğiyle bu potansiyelin daha da geliştirilmesi mümkündür.

• A) II
• B) III ✓
• C) IV
• D) V

Parçada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ genel olarak Türkiye'nin kış turizmi potansiyeli (I), popüler merkezleri (II), bu merkezlerin özellikleri (IV) ve geleceği (V) anlatılmaktadır. (III) numaralı cümle ise 'otel fiyatları' gibi çok özel ve parçanın genel bağlamından kopuk bir konuya değinerek anlatımın akışını bozmaktadır.

13. (I) Hepimiz sanatın bir mesajının olması gerektiğini biliriz. (II) Bu mesajın nasıl iletileceği konusu ise tartışmalıdır. (III) Acaba yazar mesajı üslubun içinde eritip sezdirme yoluyla mı vermeli, yoksa direk etkili bir biçimde okuyucuya mı ulaştırmalı? (IV) Sanatta üslup kadar konunun da önemi vardır. (V) Ama, ibre mesajı biçim içinde eritelim, diyenlerden yana döndü. (VI) Sonuç olarak yazarın kendisini üslup yönünden geliştirmesi, mesajın etkili bir biçimde iletilmesini sağlayacaktır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi, düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II.
• B) III.
• C) IV. ✓
• D) V.

Parçanın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ana konusu mesajın 'nasıl iletileceği' (üslup/biçim) iken, IV. cümle 'konunun da önemi' diyerek akışın dışına çıkmıştır. Cevap Anahtarı: C

14. Bazı kimseler, bana ok atmak küstahlığında bile bulundular. Bunun üzerine kıtanın albayı, elebaşılardan altısını yakalattı ve bunları elime teslim etmenin en uygun ceza olduğuna karar verdi. Askerler mızraklarının kör uçlarıyla onları bana doğru ittiler; hepsini sağ elimle yakaladım; beşini ceketimin cebine koydum; altıncıya gelince, bunu diri diri yiyecekmişim gibi yaptım: Adamcağız ciyak ciyak bağırmaya başladı. Kendisini yavaşça yere bıraktım, o da kaçıp gitti. Ötekileri de birer birer cebimden çıkardım, aynı biçimde serbest bıraktım. Acıma duygumu gösteren bu davranışım, askerleri de halkı da son derece memnun etmişti. Bu paragrafla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Düşsel anlatımdan yararlanıldığı
• B) Olayların oluş sırasına göre verildiği
• C) Bir metnin giriş paragrafı olduğu ✓
• D) Okurun düş gücünü harekete geçirdiği

Metin,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Bunun üzerine...', '...bile bulundular' gibi ifadelerle başladığı için kendinden önce gelişen olayların olduğunu düşündürür ve bir giriş paragrafı olamaz. Cevap Anahtarı: C

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sesteş' (eş sesli) kök kullanılmıştır?

• A) Yazın tatile gideceğiz. ✓
• B) Okulun kapısı.
• C) Masa örtüsü.
• D) Kalem kutusu.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Yaz' (mevsim ve yazmak fiili) sesteştir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

16. Bu parçada hangi anlatım tekniği kullanılmıştır? 'Odanın ortasında eski bir soba vardı. Duvarlarda soluk renkli tablolar asılıydı. Yerdeki halı ise yılların yorgunluğunu taşıyordu.'

• A) Öyküleme
• B) Tartışma
• C) Açıklama
• D) Betimleme ✓

Mekanın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görsel özellikleri, okuyucunun zihninde resim oluşturacak şekilde (betimleme) anlatılmıştır.

17. Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı hangisidir? 'Kitap okumak, sadece bilgi edinmek değildir. İnsan, kitaplar sayesinde farklı dünyaları tanır, empati yeteneğini geliştirir ve olaylara farklı pencerelerden bakmayı öğrenir.'

• A) Kitaplar bilgi kaynağıdır.
• B) Empati kurmak için kitap okumalıyız.
• C) Kitap okumak insanın kişisel gelişimine çok yönlü katkı sağlar. ✓
• D) Farklı dünyaları tanımak eğlencelidir.

Parçada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kitabın sadece bilgi değil; empati, bakış açısı gibi birçok yönden insanı geliştirdiği anlatılmaktadır.

18. Romancı, kişilerini önce tespit eden, sonra tasarlayan ve onları istediği gibi yöneten ve yaşatan adamdır. Yani romanda kişiler, romancının buyruğundan kurtulmuş değillerdir. Aksine romancının buyruğuna tam bir itaatle boyun eğmiş, böylece her yerde gezip dolaşmış, konuşup şarkı söylemişlerdir. Hiç şüphe yok ki kişiler hayatta olduğu gibi romanlarda da kendi kaderlerini yaşarlar. Ama bu, onların arzuladıkları gibi yaşadıkları anlamına gelmez. Çünkü onların yaşamlarının nasıl gelişeceğini belirleyen romancıdır, kendileri değil. Bu sözleri söyleyen kişi, roman kişileriyle ilgili olarak özellikle aşağıdakilerin hangisini belirtmek istemektedir?

• A) Gerçek yaşamdan seçilmeleri gerektiğini
• B) Bütünüyle romancının kontrolünde olduğunu ✓
• C) İnandırıcılıktan yoksun olduğunu
• D) Yaşamlarının yazarlarının yaşamıyla örtüştüğünü

Parçada,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ roman kişilerinin 'romancının buyruğundan kurtulmuş değillerdir' ve 'yaşamlarının nasıl gelişeceğini belirleyen romancıdır' ifadeleriyle, karakterlerin yazarın mutlak kontrolünde olduğu vurgulanmıştır.

19. Aşağıdakilerden hangisi, bir paragrafın giriş cümlesi olabilir?

• A) Bu sözlerle sanatçının baskı altında tutulması gerektiğini savunmuyorum.
• B) Sanatın bu noktada bilimle bir karşıtlığı olduğunu sanmıyorum.
• C) Söz konusu olan sanatçının geleceğidir, bunu unutmamalıyız.
• D) Şiirin her zaman bir gizlilik olduğunu düşünmüşümdür. ✓

Giriş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümleleri, 'bu sözlerle', 'bu noktada', 'söz konusu olan' gibi kendinden önceki cümleye atıf yapan ifadeler içermemelidir. D seçeneği bağımsız bir yargı ile başlayabilir. Cevap Anahtarı: D

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yansımadan türemiş_ bir sözcük vardır?

• A) Dere kenarında kurbağaların vıraklaması duyuluyordu. ✓
• B) Kuşlar neşeyle ötüşüyordu.
• C) Bebek mışıl mışıl uyuyordu.
• D) Adam sessizce içeri girdi.

Yansıma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcükler, doğadaki seslerin taklididir. 'Vıraklama' kelimesinin kökü 'vırak' (kurbağa sesi) yansıma bir köktür ve 'vırak-la-ma' şeklinde türemiştir. 'Ötüşmek' (öt- yansıma değildir), 'mışıl mışıl' (yansıma değildir, ikilemedir), 'sessizce' (ses- yansıma değildir).

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümlenin ögesi olmayan bir ara söz kullanılmıştır?

• A) İzmir'e, doğduğum kente, gidiyorum.
• B) Arkadaşım, can dostum, beni aradı.
• C) Bu konu, emin ol, seni zorlamaz. ✓
• D) Kitabı, o kalın olanı, okudum.

'Emin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ol' ifadesi cümleden çıkarıldığında cümlenin öge yapısı bozulmaz ve bir ögenin açıklayıcısı değildir (Cümle dışı unsur).

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _birleşik yapılı bir ad_ kullanılmıştır?

• A) Tatilde kuş sesleriyle uyandı.
• B) Ayakkabısını bağlamayı unuttu. ✓
• C) Pek çok sorunu çözdük.
• D) Bugünlerde çok mutlusun.

_'Ayakkabısını'_‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kelimesi _ayak_ ve _kabı_ kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş _birleşik_ bir addır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _soyutlama_ (soyut anlam kazanma) vardır?

• A) Akıl, insana yol gösteren bir ışıktır.
• B) Bu soğuk havada dışarı çıkmak istemiyorum.
• C) Masanın üzerinde duran kitapları topladı.
• D) Bu işi yapacak yürek onda yok. ✓

Soyutlama,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ somut anlamlı bir sözcüğün mecazlaşarak soyut bir anlam kazanmasıdır. 'Yürek' normalde somut bir organdır. Ancak bu cümlede 'cesaret' (soyut) anlamında kullanılarak soyutlama yapılmıştır. A seçeneğinde ise 'akıl' (soyut) 'ışık'a (somut) benzetilerek 'somutlama' yapılmıştır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ki'nin yazımı_ doğru değildir?

• A) Duydumki çok hastaymışsın. ✓
• B) Masadaki kitapları al.
• C) Seninki benden daha eski.
• D) Öyle yorgundum ki hemen uyudum.

Bağlaç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olan _ki_ her zaman ayrı yazılır. _'Duydum ki'_ şeklinde ayrı yazılması gerekirken, bitişik yazıldığı için yanlıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'iyelik eki' kullanılmamıştır?

• A) Kalemim kırıldı.
• B) Evi çok güzel.
• C) Gözleri maviydi.
• D) Evi temizledi. ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şıkkındaki 'Evi' sözcüğündeki '-i' belirtme hal ekidir (Neyi temizledi?). Diğerlerinde sahiplik (benim kalemim, onun evi, onun gözleri) bildirir.