Genel Tekrar Testi - 42

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat (ilgeç) kullanılmamıştır?

• A) Ona güzel görünmek için elinden geleni yapıyordu.
• B) Verdiğimiz siparişler öğleye doğru geldi.
• C) Bu yaptığın bana göre çok yanlış bir davranıştı.
• D) Ne zaman bahar gelse sen gelirsin aklıma. ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde edat (ilgeç) kullanılmamıştır ('Ne' bağlaç, 'sen' zamirdir). (A: için, B: doğru, C: göre ilgeçtir.)

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?

• A) Okulun bahçe kapısı boyandı. ✓
• B) Telefonun şarjı bitmiş.
• C) Ali'nin yeni defteri kaybolmuş.
• D) Masanın mavi örtüsü kirlendi.

'Okulun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bahçe kapısı' üç isimden oluşan (Okulun [bahçe kapısı]) zincirleme isim tamlamasıdır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı zamirle sağlanmıştır?

• A) Çantada ne var? ✓
• B) Hangi evi beğendin?
• C) Nasıl bir araba alacaksın?
• D) Ne zaman geleceksin?

'Ne'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir (Cevap: Kalem, Defter vb.). Diğerlerinde sıfat veya zarftır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _bağlaç_ kullanılmıştır?

• A) Bu kadar çalışmasına rağmen başarılı olamadı.
• B) Onu görmek için buraya kadar geldim.
• C) Hem suçlu hem de güçlü olmaya çalışıyor. ✓
• D) Yolun sonuna doğru bir kulübe gördü.

'Hem‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ suçlu hem de güçlü...' cümlesinde 'hem... hem de...' tekrarlı bir bağlaçtır ve eş görevli sözcükleri bağlamıştır. Diğer seçeneklerde edat grupları kullanılmıştır ('...e rağmen', 'için', '...e doğru').

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _işaret zamiri_ kullanılmıştır?

• A) Şu evi geçen ay kiralamıştık.
• B) O, sınıfın en çalışkan öğrencisidir.
• C) Bunu sana kimin söylediğini merak ediyorum. ✓
• D) Böyle davranman hepimizi üzdü.

'Bunu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sana kimin söylediğini...' cümlesinde 'Bunu' sözcüğü, bir olayın veya sözün yerini işaret yoluyla tutan bir 'işaret zamiri'dir. A ('Şu ev' - işaret sıfatı), B ('O' - kişi zamiri), D ('Böyle davranman' - 'böyle' zarftır).

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _belgisiz sıfat_ kullanılmıştır?

• A) Bu kitapları rafa dizmelisin.
• B) Birkaç öğrenci dışarıda bekliyordu. ✓
• C) Hangi yolu tercih edeceksin?
• D) İkinci katta oturuyoruz.

'Birkaç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öğrenci' ifadesinde 'birkaç' sözcüğü, 'öğrenci' ismini sayıca belirsiz bir şekilde nitelemiştir. Bu nedenle 'belgisiz sıfat'tır. Diğerleri: 'Bu' (işaret sıfatı), 'Hangi' (soru sıfatı), 'İkinci' (sıra sayı sıfatı).

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç' kullanılmamıştır?

• A) Hem çalışıyor hem okuyor.
• B) Sen de benimle gel.
• C) Kitabı okudum ama beğenmedim.
• D) Sabaha kadar uyumadı. ✓

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğindeki 'kadar' edattır. A(hem...hem), B(de), C(ama) bağlaçtır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _sıfat-fiil (ortaç)_ kullanılmıştır?

• A) Konuşan kişiyi herkes dikkatle dinledi. ✓
• B) Gülerek yanımdan uzaklaştı.
• C) Ders çalışmak için odasına çekildi.
• D) Yağmur yağınca planlarımız iptal oldu.

'Konuşan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kişiyi...' ifadesinde 'konuşan' (konuş-an) sözcüğü '-an' sıfat-fiil ekini alarak 'kişi' ismini nitelemiştir. Bu bir sıfat-fiildir. Diğerleri: 'gülerek' (zarf-fiil), 'çalışmak' (isim-fiil), 'yağınca' (zarf-fiil).

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _edat (ilgeç)_ kullanılmıştır?

• A) Sen ve ben bu işi başarabiliriz.
• B) Çok çalıştı ama yine de kazanamadı.
• C) Sabaha karşı şiddetli bir yağmur başladı. ✓
• D) Ne aradı ne de sordu.

'Sabaha‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ karşı' ifadesindeki 'karşı' sözcüğü, '-e karşı' şeklinde zaman ilgisi kuran bir edattır. Diğer seçeneklerdeki 've', 'ama', 'ne... ne de...' bağlaçtır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _isimden fiil yapan bir ek_ kullanılmıştır?

• A) Yazının başlığı çok ilgi çekiciydi.
• B) Evi boyatmaya karar vermiş. ✓
• C) Çocuklar bahçede oynuyordu.
• D) Kitaplar raflarda yerini aldı.

_'Boyatmaya'_‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kelimesi _boya_ (isim) kökünden _boya-mak_ (fiil) türetilmiştir. Burada fiil yapan ek _-a_'dır. _Boyat-_ fiilindeki _-t_ ise fiilden fiil yapım ekidir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmıştır?

• A) Koşarak yanıma geldi.
• B) Okunacak çok kitabım var.
• C) Onunla konuşmayı çok istiyorum. ✓
• D) Yaralanan yolcular hastaneye kaldırıldı.

'Konuşmayı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, 'konuş-' fiiline getirilen '-ma' isim-fiil ekiyle türetilmiştir. Cümlede bir eylemin adını bildirmektedir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil (bağ-fiil), cümleye 'zaman' anlamı katmıştır?

• A) Ağlaya ağlaya gözleri şişmişti.
• B) Ödevini bitirmeden dışarı çıkamazsın.
• C) Okula gidince arkadaşlarını göreceksin. ✓
• D) Hiç düşünmeksizin karar verdi.

'Okula‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gidince' ifadesi, 'arkadaşlarını ne zaman göreceksin?' sorusuna cevap vermektedir. '-ince' zarf-fiil eki cümleye zaman anlamı katmıştır.

13. 'Danışmadaki görevliye adını sordu.' cümlesindeki 'danışma' sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) İsim-fiildir.
• B) Sıfat-fiildir.
• C) Zarf-fiildir.
• D) Kalıcı isimdir. ✓

'Danışma'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, isim-fiil ekini almış olmasına rağmen artık bir eylemin adını değil, kalıcı olarak bir yerin (mekânın) adını bildirmektedir. Bu nedenle fiilimsi özelliğini yitirmiş, kalıcı isim olmuştur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil, bir isim tamlaması içinde yer almıştır?

• A) Tanıdık bir yüz aradı gözleri.
• B) Onun okuduğu kitapları ben de okurum. ✓
• C) Yolun görünmeyen bir virajı vardı.
• D) Kırılmış bardakları çöpe attı.

'Onun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ okuduğu' bir sıfat-fiil grubudur ve 'kitapları' ismini nitelemektedir. 'Onun kitapları' bir isim tamlamasıdır. Sıfat-fiil, bu tamlamanın tamlananını nitelemiştir. Daha doğrusu 'okuduğu kitaplar' ifadesi sıfat tamlamasıdır. Sorunun kurgusu 'sıfat-fiil bir sıfat tamlaması kurmuştur' şeklinde olmalıydı. Verilen seçenekler içinde en uygunu budur.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil, cümleye 'durum' (nasıl?) anlamı katmıştır?

• A) Yağmur dinince yola çıktık.
• B) Sen gideli buraların tadı kalmadı.
• C) Çocuk, ağlayarak annesine koştu. ✓
• D) Ders çalışırken müzik dinlemez.

'Annesine‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nasıl koştu?' sorusunun cevabı 'ağlayarak'tır. '-arak' zarf-fiil eki, eylemin nasıl yapıldığını, yani durumunu bildirmektedir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmıştır?

• A) Çalışan insanlar her zaman kazanır.
• B) Yarışmaya katılanları tebrik etti. ✓
• C) Kırılacak eşyaları ayrı bir koliye koydu.
• D) Söyleyecek başka sözüm kalmadı.

'Yarışmaya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ katılanları' ifadesi, aslında 'yarışmaya katılan insanları' demektir. 'İnsan' ismi düşmüş ve sıfat-fiil olan 'katılan' sözcüğü, ismin yerine geçerek adlaşmıştır.

17. 'Çalışmanın önemini sonunda anladı.' cümlesindeki fiilimsinin türü nedir?

• A) İsim-fiil ✓
• B) Sıfat-fiil
• C) Zarf-fiil
• D) Kalıcı isim

'Çalışmanın'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, 'çalış-' fiiline '-ma' isim-fiil ekinin getirilmesiyle oluşmuştur ve bir eylemin adını bildirmektedir.

18. 'Sen gülünce güller açar Gülpembe.' dizesindeki fiilimsinin türü ve kattığı anlam hangisidir?

• A) Zarf-fiil, Durum
• B) Sıfat-fiil, Niteleme
• C) İsim-fiil, Eylem adı
• D) Zarf-fiil, Zaman ✓

'Gülünce'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, '-ince' zarf-fiil ekini almıştır. 'Güller ne zaman açar?' sorusuna 'sen gülünce' cevabını verdiği için cümleye zaman anlamı katmıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil, sıfat görevinde kullanılmıştır?

• A) Onunla yürüyüş yapmayı seviyorum.
• B) Sarma dolma en sevdiği yemekti.
• C) Babası ona uçurtma almıştı.
• D) Bu asma köprü geçen yıl yapıldı. ✓

'Asma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ köprü' bir sıfat tamlamasıdır. 'Asma' sözcüğü, '-ma' isim-fiil ekini almasına rağmen burada 'köprü' ismini niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır.

20. 'Bakar kör olmak' deyimindeki fiilimsilerin türleri sırasıyla hangisidir?

• A) Sıfat-fiil, İsim-fiil ✓
• B) Zarf-fiil, Sıfat-fiil
• C) Zarf-fiil, İsim-fiil
• D) Sıfat-fiil, Sıfat-fiil

'Bakar'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, '-ar' sıfat-fiil ekini almıştır ('bakar kör' bir sıfat tamlamasıdır). 'Olmak' sözcüğü ise '-mak' isim-fiil ekini almıştır.

21. Aşağıdaki zarf-fiillerden hangisi cümleye diğerlerinden farklı bir anlam katmıştır?

• A) O konuşurken herkes onu dinlerdi.
• B) Hava kararmadan eve dönmeliyiz.
• C) Koşa koşa yanımıza geldi. ✓
• D) Bahar gelince doğa canlanır.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B ve D seçeneklerindeki zarf-fiiller cümleye 'zaman' anlamı katarken ('ne zaman?'), C seçeneğindeki 'koşa koşa' zarf-fiili cümleye 'durum' anlamı katmaktadır ('nasıl?').

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil eki aldığı halde kalıcı isim olmuş bir sözcük vardır?

• A) Gelecek hafta sınav sonuçları açıklanacak.
• B) Bu kış yakacak masrafı çok oldu. ✓
• C) Sınıfta tanıdık kimse yoktu.
• D) Görünmez kaza dedikleri bu olsa gerek.

'Yakacak'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, '-acak' sıfat-fiil ekini almış olmasına rağmen artık bir varlığı (odun, kömür vb.) kalıcı olarak karşıladığı için isimleşmiştir.

23. 'Görmeden sevmek de varmış.' cümlesindeki 'görmeden' sözcüğünün türü ve kattığı anlam nedir?

• A) Sıfat-fiil, Zaman
• B) Zarf-fiil, Durum ✓
• C) İsim-fiil, Olumsuzluk
• D) Zarf-fiil, Zaman

'Görmeden'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü, '-meden' zarf-fiil ekini almıştır. 'Nasıl sevmek?' sorusuna cevap verdiği için eylemin durumunu bildirmektedir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-acak, -ecek' eki sıfat-fiil göreviyle kullanılmamıştır?

• A) Söyleyecek söz bulamadı.
• B) Yakında o da buraya gelecek. ✓
• C) Gidilecek çok yolumuz var.
• D) Kırılacak eşyaları dikkatle taşıdı.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ C ve D seçeneklerinde '-ecek, -acak' ekleri kendisinden sonraki ismi niteleyerek sıfat-fiil görevi üstlenmiştir. B seçeneğinde ise gelecek zaman kipi olarak kullanılmış ve cümlenin çekimli fiilini oluşturmuştur.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gibi' edatı benzetme amacı dışında kullanılmıştır?

• A) Taş gibi sert bir yatakta uyuduk.
• B) Hava birden buz gibi soğudu.
• C) Saat sekiz gibi evden çıkarım. ✓
• D) Bülbül gibi güzel bir sesi vardı.

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anlam (Karşılaştırma) Analizi: • Birden fazla kavram veya durum arasındaki derecelendirme ve üstünlük ilişkisini kuran sözcüklere karşılaştırma edatı/zarfı denir. • 'Okulun en çalışkan öğrencisiydi.' cümlesinde yer alan 'en' üstünlük zarfı, söz konusu öğrenciyi okuldaki diğer tüm öğrencilerle çalışkanlık bakımından karşılaştırmaktadır. 💡 Doğru Cevap: Okulun en çalışkan öğrencisiydi seçeneğidir.