Genel Tekrar Testi - 46
(I) Uzun bir aradan sonra geçen gün kütüphaneye koştum. (II) Kitabımı alıp çalışma salonuna girerken duraksadım. (III) Genç bir memur masanın sol tarafına sandalyeleri yerleştirmiş; kitapları, dergileri önündeki küçük rafa dizmişti. (IV) Beni görünce sessizce gülümseyip bir sandalye çekti, masayı gösterdi. (V) Merak içinde bir köşeye geçip kibar tavırları, güler yüzüyle hoşuma giden memurun hareketlerini izlemeye koyulmuştum. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde isim tamlamasına yer verilmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. (I) Uzun bir aradan sonra geçen gün kütüphaneye koştum. (II) Kitabımı alıp çalışma salonuna girerken duraksadım. (III) Genç bir memur masanın sol tarafına sandalyeleri yerleştirmiş; kitapları, dergileri önündeki küçük rafa dizmişti. (IV) Beni görünce sessizce gülümseyip bir sandalye çekti, masayı gösterdi. (V) Merak içinde bir köşeye geçip kibar tavırları, güler yüzüyle hoşuma giden memurun hareketlerini izlemeye koyulmuştum. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde isim tamlamasına yer verilmiştir?
- A) I ve III
- B) I ve IV
- C) II ve III
- D) III ve V ✓
- E) IV ve V
III. cümlede 'masanın sol tarafı' (belirtili isim tamlaması) ve V. cümlede 'memurun hareketleri' (belirtili isim tamlaması) kullanılmıştır. Diğer cümlelerde isim tamlaması bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.
2. Ünlemler isim çekim eki aldığında ünlem görevinden çıkıp adlaşabilir. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ünlem adlaşmıştır?
- A) Ahı vahı bırakıp bir an önce toparlanmazsan işler daha kötüye gidecek. ✓
- B) Of of diye diye akşamı buldun ama ortada iş namına bir şey yok.
- C) Uy uşağım, diye başlardı annem her konuşmasına.
- D) Tüh be, diyerek yanımızdan hızla uzaklaştı Erhan Öğretmen.
- E) Vay, on yıldır görüşmediğimiz ilkokul arkadaşım da buradaymış!
A seçeneğinde “ahı vahı” sözünde ünlem kökenli sözcükler iyelik ve belirtme eki alarak adlaşmıştır. Diğer seçeneklerde ünlemler doğrudan ünlem görevindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
3. (I) Melodiler, görkemli kostümler, ritmik danslar ve derin bir hüzün... Amadeus oyunundan ve yönetmenin titiz sahnelemesinden söz ediyorum. (II) Yapıt, sinema tarihinde çığır açan ve çok sayıda ödülle taçlandırılan aynı adlı klasik filmden sahneye aktarılmış. (III) Sahne tecrübesiyle göz dolduran başrol oyuncularının yanı sıra yan rollerdeki genç yeteneklerin de göz kamaştırdığı eserin geniş bir oyuncu ekibi bulunuyor. (IV) Başroldeki iki deneyimli isim, şimdiden daha minimalist bir oyunla festivalleri dolaşmanın planlarını yapmaya başlamışlar bile. (V) Tiyatronun büyüleyici havasını soluyan sanatçıların başka mecralarda aynı tatmini bulamayacağını gösterircesine sahneyi devleştiren bu usta aktörlere hem tebriklerimizi sunalım hem de yollarının açık olmasını dileyelim. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra “Kolektif bir emeğin ürünü olan bu yapımın, başrolde harikalar yaratan iki ismi devleşen bir çifte dönüştürdüğünü belirtmek gerekir.” cümlesi getirilebilir?
- A) I
- B) II
- C) III ✓
- D) IV
- E) V
Cümle III. cümleden sonra getirilmelidir. Çünkü III. cümlede eserin 'geniş bir oyuncu ekibi' (kolektif emek) ve 'başrol oyuncuları' tanıtılmaktadır. Araya eklenecek cümle bu kolektif emek ile başroldeki iki ismi (duo) bağdaştıracak ve IV. cümlede geçen 'Başroldeki iki deneyimli isim...' ifadesine anlamlı bir zemin hazırlayacaktır. Doğru cevap C seçeneğidir.
4. “İnsan kıyıyı gözden kaybetmeye cesaret etmedikçe yeni denizler keşfedemez.” cümlesine anlamca en uzak yargı hangisidir?
- A) Büyük keşifler meraklı kafaların ürünüdür.
- B) Risk, insan için tüm kaygıların asıl sebebidir. ✓
- C) Dâhilere bu sıfatı kazandıran çılgınlık ve maceracılıklarıdır.
- D) Hiç kimse yeni bir şeyler denemeden farklıya ulaşamaz.
- E) Değişim için risk almak kaçınılmazdır.
Verilen cümle, yenilik ve keşif için risk almanın gerekli olduğunu anlatır. B seçeneği ise riski yalnızca kaygıların sebebi olarak olumsuz biçimde değerlendirir; bu nedenle cümleye en uzaktır. Doğru cevap B seçeneğidir.
5. Uzaktan eğitim platformları son yıllarda küresel krizler ve salgın süreçlerinde kesintisiz eğitim aracı olarak kullanılmasının yanında, öğrencilerin ruhsal durumları ve sosyal adaptasyonları üzerinde belirleyici bir araç olarak da literatürde yer edinmeye başlamıştır. Geçmişteki olağanüstü dönemlerde platformlar öğrencilerin eğitimden geri kalmamasını sağlamış ancak fiziki izolasyon nedeniyle yalnızlık gibi olumsuz psikolojik etkilere yol açmıştır. Dijital eğitim ağları, geleneksel sınıf ortamına kıyasla bireylerin sosyal kaygı düzeylerini daha fazla etkilemiştir. Yapılan araştırmalarda, uzaktan eğitimdeki uzun ekran sürelerinin katılımcıların motivasyon eksikliğini ve gelecek kaygısını farklı seviyelerde tetiklediği saptanmıştır. Öğrencilerin kaygıları en çok akran iletişiminden uzak kalma ve akademik yetersizlik hissi altında kümelenmiştir. Uzaktan eğitim teknolojilerinin çoğunlukla bilgiye erişim kolaylığında büyük avantaj, sosyal becerilerin körelmesinde ve odaklanma sorunlarında ise ciddi dezavantaj sağladığı saptanmıştır. Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Dijital teknolojilerde yaşanan yenilikler, okulların fiziki altyapılarını tamamen işlevsiz hale getirmiştir.
- B) Sanal eğitim ağları, rehber öğretmenler tarafından öğrencilerin psikolojik sorunlarını tespit etmek amacıyla kullanılmaktadır.
- C) Küresel krizler, uzaktan eğitimin müfredat düzeyinde uygulandığı ilk süreç olarak literatüre geçmiştir.
- D) Kriz anlarında kesintisiz bilgiye erişim kolaylığı sunan sanal eğitim, diğer taraftan yüz yüze iletişim eksikliği yaratarak öğrencilerde yalnızlık ve kaygı gibi olumsuz duygulara yol açmıştır. ✓
- E) Sosyal izolasyon sürecinde motivasyon kaybı yarattığı için uzaktan eğitim süreçlerinin tamamen yasaklanması gerektiği anlaşılmıştır.
Metnin son bölümünde uzaktan eğitimin 'bilgiye erişim kolaylığında büyük avantaj, sosyal becerilerin körelmesi ve yalnızlaşmada ciddi dezavantaj sağladığı' ifade edilmiştir. D seçeneği bu iki yönlü durumu (avantaj ve dezavantaj) net bir biçimde özetlemektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
6. Aşağıdakilerin hangisinde “bir” sözcüğü gerçek sayı anlamıyla sıfat görevindedir?
- A) Bir an kalbim heyecandan duracak sandım.
- B) Samimi bir dille yazan sanatçıları takdir ediyorum.
- C) Annem, bir kilo buğdayı kazanın içine boşalttı. ✓
- D) Çocuklar hep bir ağızdan şarkı söylemeye başladılar.
- E) Kim bilir, belki bir gün tekrar gelirim buralara.
C seçeneğinde “bir kilo” ifadesinde “bir” sözcüğü miktarı doğrudan bildiren sayı sıfatıdır. Diğer seçeneklerde “bir” belirsizlik, zaman ya da kalıplaşmış anlatım değeri taşır. Doğru cevap C seçeneğidir.
7. Eski nisan, her yılki gibi Kalbim de, rüzgar da eski Çırpınıp duruyor havada Yitik anıların kelebeği Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?
- A) Adıl ✓
- B) Sıfat
- C) Tür adı
- D) Bağlaç
- E) İlgeç
Dizelerde zamir (adıl) görevinde kullanılan hiçbir sözcük yoktur. Diğer unsurlar ise mevcuttur: 'nisan, kalp, rüzgar, kelebek' tür adıdır; 'gibi' ilgeçtir (edat); 'eski, her, yitik' sıfattır; 'de... da...' ise bağlaçtır.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş sıfat kullanılmamıştır?
- A) “Zalim gurbet” diye başlıyorsa bir şiir hemencecik okumak isterim. ✓
- B) İnsan, sevdiklerine hediye vermek istiyorsa içten bir şiir yazmalı.
- C) Ünlü insanların yaşamlarının pırıltısı cezbeder bazılarımızı.
- D) Şair dostlarla soğuk bir kasım akşamında her zamanki mekânımızda buluştuk.
- E) Ürpertici bir karanlıkta ilerleyerek süvarilerin bulunduğu alana vardık.
B, C, D ve E seçeneklerinde “içten, ünlü, her zamanki, ürpertici” gibi türemiş sıfatlar vardır. A seçeneğindeki “zalim” sözcüğü bu bağlamda türemiş sıfat değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.
9. Hiç kimse ona cevap vermeyi istemiyordu. Ahmet Bey'le Murat birbirlerini süzdüler. Leyla ise yine sessiz kalmıştı. Sevda yeniden söze girmeye hazırlanırken Murat bu garip tesadüfün sohbeti daha da uzatmasını engellemek istiyormuş gibi söze karıştı: "Demek bilgisayar mühendisiydiniz?" Bu parça ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
- A) Farklı türde zamirler kullanılmıştır.
- B) Edat ve bağlaç bulunmaktadır.
- C) "Yeniden" sözcüğü hâl eki almış bir isimdir. ✓
- D) İşaret sıfatına yer verilmiştir.
- E) Miktar zarfına yer verilmiştir.
Parçada 'ona' (şahıs zamiri), 'hiç kimse' (belgisiz zamir), 'birbirlerini' (belgisiz zamir) gibi farklı zamirler kullanılmıştır (A doğru). 'Ahmet Bey'le' ve 'ise' bağlaç, 'gibi' edattır (B doğru). 'bu garip tesadüf' ifadesindeki 'bu' işaret sıfatıdır (D doğru). 'daha da uzatmasını' ifadesindeki 'daha' miktar zarfıdır (E doğru). Ancak 'yeniden' sözcüğü durum (zarf-fiil anlamında) bildiren bir zaman/durum zarfıdır, isim çekim eki olan hâl ekini almış bir isim değildir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türden zamirler birlikte kullanılmıştır?
- A) Birçoğumuz Anadolu Notları’nı okuyup kendimizi bir trende yolculuk yaparken hissetmişizdir. ✓
- B) Yazınımızın son yüzyılda böyle bir evrim geçireceğini sanırım kimse tahmin edemezdi.
- C) Sanatçı, şiirlerinin bazılarında toplumsal yapıya ayna tutmayı başarmış.
- D) Bizim eserlerimizde insan her yönüyle öne çıkarken onunkilerde çevre üzerinde duruluyordu.
- E) Anlatılarının çoğunda Babıali’den birileriyle yaşadığı ilginç anılara yer vermiş.
A seçeneğinde “birçoğumuz” belgisiz zamir, “kendimizi” dönüşlülük zamiridir. İki farklı zamir türü bir arada kullanılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaçların yazımıyla ilgili bir _yanlışlık vardır_?
- A) Seni anlamadıklarını iddia ediyorsan bil ki sen de birilerini anlamıyorsun.
- B) Yarıştan yine hüsranla ayrıldık oysa ki ne ümitlerle gitmiştik maça. ✓
- C) Başarı ile sabrın arasında kopmaz bir bağ olduğunu özellikle belirtmek isterim.
- D) Edebiyatımızın sahnelenen ilk tiyatrosu Vatan yahut Silistre yeniden sahnelenecek.
- E) Bu kadar dil döktünüz toplantıda, kimse de size hak vermedi ne yazık ki.
“Oysaki” kalıplaşmış bağlaçtır ve bitişik yazılır. B seçeneğinde “oysa ki” ayrı yazıldığı için yazım yanlışı vardır. Yeni sıralamada doğru cevap B seçeneğidir.
12. Osmanlı döneminde sürekli gelişen mimarinin ve eşsiz sanat işçiliğinin en önemli dilimini camiler oluşturur. XVI. yüzyılda dönemin en parlak padişahları Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim, III. Murat zamanında yaşamış ve mimariyi zirveye taşımış isim şüphesiz Mimar Sinan’dır. Osmanlı sanatının bu en büyük ustası, “mimarbaşılık” makamına yükselmiş, asırlar sonrasına bıraktığı eşsiz eserleriyle sadece yaşadığı döneme değil yüzyıllar sonrasına da damgasını vurmuştur. Özellikle kubbe mimarisine getirdiği usta çözümlerinden dolayı “Koca Sinan” unvanıyla anılmıştır. Ona göre kemer, kubbe ve sütun; yapı elemanı olmanın yanı sıra birer süsleme unsuruna da dönüşmelidir. Yapıların içindeki orantılı her bir öge birbirleriyle uyumlu bir bütünlük meydana getirirken zengin ve gösterişli bir atmosfer de oluşturur. Bu da bizlere Mimar Sinan’ın sanat bilgisi ve ustalığının yanı sıra estetik yönünün de ne kadar kuvvetli olduğunu ve zarafetin tarifsiz bir incelikle nasıl işlendiğini gösterir. Bu parçadan Mimar Sinan ile ilgili, I . Eserlerinde mimari bilgisiyle güzellik ögesini kaynaştırdığı II. Kalıcı eserler bırakmayı başardığı I II. Eserlerinin, önceki devirlerin mimari anlayışından izler taşıdığı yargılarından hangileri çıkarılabilir?
- A) Yalnız I.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız III.
- D) I ve II. ✓
- E) I, II ve III.
Parçada Mimar Sinan’ın mimari bilgi ve estetiği birleştirdiği, eserleriyle yüzyıllar sonrasına iz bıraktığı belirtilir. Ancak eserlerinin önceki dönemlerin mimarisinden iz taşıdığı söylenmez. Doğru cevap D seçeneğidir.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ne” sözcüğü zamir olarak _kullanılmamıştır_?
- A) Defter aynı olduğu sürece, yeni bir sayfa açmanın ne önemi var? ✓
- B) Yani ne olursa olsun; başkalarının yarattığı korkudan, kendi umutlarınızla kurtulursunuz.
- C) Adam, başına ne gelirse benden biliyor?
- D) Sizin en sevdiğiniz yemek nedir?
- E) Elinin neye atsan kurutuyorsun sen de!
'Defter aynı olduğu sürece, yeni bir sayfa açmanın ne önemi var?' cümlesinde geçen 'ne' sözcüğü 'önemi' ismini etkileyerek 'hangi' anlamında kullanıldığı için soru sıfatıdır. Diğer cümlelerdeki 'ne', 'nedir' ve 'neye' sözcükleri soru zamiridir.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem edat hem de bağlaç kullanılmıştır?
- A) Sorununu saklamaya çalışıyordu fakat hüzünle bakan gözleri kendini ele veriyordu. ✓
- B) Artık bu şehirde kalmam için hiçbir sebep kalmamıştı.
- C) Çehresi sanki yıllar öncesine göre oldukça solmuştu.
- D) Bu defa da unutamadığım, hiçbir zaman da aklımdan çıkaramayacağım o ezgi yolumu kesti.
- E) Kemal Bey’e uğrayacağını belirtmiş ancak Can’ın da geleceğinden söz etmemişti.
A seçeneğinde 'fakat' bağlaçtır; 'hüzünle' kelimesindeki '-le' (ile) ise yerine 've' getirilemediği için edattır. Dolayısıyla her iki sözcük türü de bir arada kullanılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir _kullanılmamıştır_?
- A) Doğru bildiğimizi söylemediğimiz her seferinde, içtenliksiz bir hayatın yükünü omuzlarımıza alıyoruz. ✓
- B) Bilgiçlik taslamak değil arzum, bu yazıları önce kendime bir şeyler söylemek için yazıyorum.
- C) Kendimizi gizlediğimiz ve dürüst bir biçimde aklımızdakini dillendirmediğimiz her seferinde, yalanla yaşamış ve onun yükü altında ezilmiş oluyoruz.
- D) Hikâyemizi biz dillendirsek de başkası olmadan anlatacak bir şeyimiz yok.
- E) Kimseye ayar verecek takatim yok, başım kel, kendi merhemimi arıyorum.
'Doğru bildiğimizi söylemediğimiz...' cümlesinde zamir (adıl) görevinde bir sözcük yer almamaktadır. Diğer cümlelerde ise 'biz' (şahıs zamiri), 'başkası' ve 'kimseye' (belgisiz zamir), 'kendi' ve 'kendime' (dönüşlülük zamiri), 'şey' (belgisiz zamir), 'kendimizi' (dönüşlülük zamiri) ve 'onun' (işaret/şahıs zamiri) gibi zamirler kullanılmıştır.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme sıfat göreviyle kullanılmıştır?
- A) İrili ufaklı taşları cebimize doldurur, dereye atardık çocukluğumuzda. ✓
- B) Şair “Yağmur eğri eğri düşer toprağa” derken ne düşünüyordu acaba?
- C) Zaman zaman sahafları dolaşır, ne var ne yok bakarım.
- D) Onun kılık kıyafeti her zaman düzgün ve temiz olurdu.
- E) Eyvah eyvah, çocuğumu kaybettim, diye ağlıyordu kadın.
A seçeneğinde “irili ufaklı” ikilemesi “taşlar” adını niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ikilemeler farklı görevlerdedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
17. Bazıları, yani herkes değil. Herkesin çoğunluğu bile değil ama azınlığı. Oraları hiç sayma, orada zorunlu. Ve şairlerin kendileri... Olsa olsa her bin kişiden biri. Bu dizelerde zamir türünde kaç farklı sözcük vardır?
- A) 7 ✓
- B) 5
- C) 8
- D) 4
- E) 6
Dizelerde “bazıları, herkes, çoğunluğu, azınlığı, oraları, kendileri, biri” sözcükleri zamir görevinde kullanılmıştır. Bu nedenle zamir türünde yedi farklı sözcük vardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir, karşıladığı isimle birlikte kullanılmıştır?
- A) Dün birileri meydana giderek köyümüzde şenlik yapılacağını söylemiş.
- B) Gençken Ahmet Hamdi’nin şiirlerini okur, onlardan bolca yararlanırdım. ✓
- C) Bu yazıları okuyan herkesin hayata dair kimi dersler çıkaracağını düşünüyorum.
- D) Ünlü futbolcuya tezahürat yapılıyor, bazıları çılgınca alkışlıyordu.
- E) Karacaoğlan burada Çukurova’nın eşsiz güzelliklerinden söz ediyor.
B seçeneğinde “Ahmet Hamdi’nin şiirleri” ifadesinden sonra gelen “onlardan” zamiri aynı ismin yerini tutar. Böylece zamir, karşıladığı isimle birlikte kullanılmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.
19. Aşağıdaki dizelerin hangisinde sıfat-fiil, sıfat görevinde kullanılmamıştır?
- A) Her garipsi ayak izi kar içinde Dönmeyen âşığın serptiği çiçekler
- B) Bak her sabah bağıran yeni sabaha Artık iklimler değişmiş, kuşlar da gitmiş
- C) Ellerin yine eskisi kadar güzel Çiçek açmış dokunduğun bütün kapılar
- D) Ya çağır şurada bal yapanlarını Ya kovansız bırakma Allah’ım ✓
- E) Aşklar uçup gitmiş olmalı bir yazla Halay çeken kızlar misali kol kola.
D seçeneğinde “yapanlarını” sözcüğü bir adı nitelemiyor; adın yerini tutarak adlaşmış sıfat-fiil görevinde kullanılıyor. Diğer seçeneklerde sıfat-fiiller bir adı nitelemektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
20. Hat sanatına yön vermek için yapılan her dokunuş sürprizler ve yenilikler barındırır. Sonunda eserin nasıl bir görünüm kazanacağını, ortaya tam olarak ne çıkacağını önceden kestiremeyiz. 'Yazdığımız harflerin tam olarak nereye ulaşacağını değil neyi temsil edeceğini görebiliriz.' diyor bir hattat, tıpkı bizi bekleyen ömrün gizemli akışı gibi. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi _yoktur_?
- A) Edat
- B) Soru sıfatı
- C) Soru zamiri
- D) I. çoğul şahıs eki
- E) Belgisiz zamir ✓
Parçada 'için' ve 'gibi' edattır (A var). 'nasıl bir görünüm' ifadesindeki 'nasıl' soru sıfatıdır (B var). 'ne çıkacağını' ve 'neyi' sözcükleri soru zamiridir (C var). 'kestiremeyiz' ve 'görebiliriz' fiillerindeki '-iz' I. çoğul şahıs ekidir (D var). Parçada belgisiz zamir bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.
21. Yer-yön bildiren sözcükler çekim eki aldığında zarf görevinden çıkıp adlaşır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde buna örnek vardır?
- A) Buradan doğrudan aşağı inerseniz tarihî camiyi göreceksiniz.
- B) Ahmet Çavuş, bu sokağın ötesinde yaşıyor olmalıydı. ✓
- C) Balkona çıkıp dışarı bakınca güzel bir manzara ile karşılaştım.
- D) Arabayla geri çıkayım derken “küt” sesiyle irkildim.
- E) O an, hiç tereddüt etmeden bir adım ileri çıktım.
B seçeneğinde “öte” sözcüğü “-si” iyelik ve “-nde” bulunma eki alarak adlaşmıştır. Yer-yön anlamı taşısa da artık zarf değildir. Doğru cevap B seçeneğidir.
22. Karşıda uzanan ve cetvel _ile_ (I) çizilmişçesine _dimdik_ (II) yükselen dağın adı Akdağ. Tepenin tam zirvesinde tarihi bir kale ve gözetleme kulesi bulunuyor. Şehrin en _büyük_ (III) yerleşimi de _burada_ (IV) kurulmuş. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
- A) Bağlaç - Zarf - Zamir - Sıfat
- B) Edat - Zarf - Sıfat - Zamir ✓
- C) Bağlaç - İsim - Sıfat - Zamir
- D) Edat - Zamir - Sıfat - Zamir
- E) İsim - Zarf - Sıfat - Zamir
I. sözcük olan 'ile', yerine 've' getirilemediği için ilgeç (edat) görevindedir. II. sözcük olan 'dimdik', fiilimsinin önüne gelerek durum bildirdiği için zarf görevindedir. III. sözcük olan 'büyük', 'yerleşim' ismini nitelediği için sıfat görevindedir. IV. sözcük olan 'burada' ise yer isminin yerini tuttuğu için işaret zamiri görevindedir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.
23. Aşağıdaki sorulardan hangisine verilen cevap _sıfat değildir_?
- A) Tiyatroya ne zaman gideriz? ‒ Üç gün sonra ✓
- B) Ne renk bir araba alacaksın? ‒ Mavi
- C) Hangi binada oturuyorsun? ‒ Şuradaki
- D) Sınıfınız kaç kişi? ‒ Yirmi
- E) Nasıl bir tatil planlıyorsunuz? ‒ Uzun ve dinlendirici
A seçeneğindeki “Üç gün sonra” cevabı zamanı bildiren zarf tümleci değerindedir, sıfat değildir. Diğer cevaplar bir adı niteleme ya da belirtme özelliği taşıyabilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, dil ötesi işlevinde kullanılmıştır?
- A) Sınav kitapçıklarını dikkatlice açınız ve yönergeleri okuyunuz.
- B) Önümüzdeki hafta sonu tarihî Safranbolu evlerini ziyaret edeceğiz.
- C) İsim kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni isimler türeten eklere isimden isim yapım eki denir. ✓
- D) Bu tarihî araştırma, Halil İnalcık’ın Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ adlı ünlü eserinden derlenmiştir.
- E) Kütüphaneye gelen genç araştırmacı, elindeki listede bulunan kitapları sordu.
C seçeneğindeki cümlede ('İsim kök veya gövdelerine...') dil bilgisi kurallarına, eklerin yapısına ve tanımlarına dair açıklayıcı bir bilgi sunulmaktadır. Dilin, dilin kendi yapısı, kuralları ve işleyişi hakkında bilgi verdiği bu duruma 'dil ötesi işlev' denir. Doğru cevap C seçeneğidir.
25. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tamlayanı düşmüş isim tamlaması _yoktur_?
- A) Kalbim yine üzgün, seni andım da derinden Geçtim yine dün eski hazan bahçelerinden
- B) Gidiyordum, gurbeti gönlümle duya duya, Ulukışla yolundan Orta Anadolu’ya.
- C) İstanbul’u dinliyorum, gözlerim kapalı Önce hafiften bir rüzgâr esiyor;
- D) Yarın gece gideceğim bu kentten Bir ırmağa yolcuyum sular çekiyor beni ✓
- E) O coşkun gençliğimi bütün yoluma verdim, Git, kanlı gözlerimde ateşlenmesin derdim
B, C, D ve E seçeneklerinde tamlayanı düşmüş isim tamlaması vardır. A seçeneğinde böyle bir kullanım yoktur. Yeni sıralamada doğru cevap D seçeneğidir.