Noktalama İşaretleri 2

1. “Yaşlı ( ) kadına yardım etmek için durdu.” cümlesindeki anlam karışıklığını önlemek için ayraçla ( ) gösterilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

• A) ( , ) ✓
• B) ( ; )
• C) ( . )
• D) (Noktalama gerekmez)

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede virgül kullanılmazsa, 'yaşlı kadın' (sıfat tamlaması) anlamı çıkar. Ancak cümlenin anlamı 'Yaşlı biri, kadına yardım etti' şeklindeyse, özneyi (Yaşlı) belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için virgül kullanılır.

2. Öğretmen, öğrencisine ( ) ( ) Sakın yalan söyleme ( ) ( ) dedi.

• A) ( : ) ( " ) ( ! ) ( " ) ✓
• B) ( , ) ( ' ) ( . ) ( ' )
• C) ( ; ) ( " ) ( . ) ( " )
• D) ( : ) ( ( ) ( ! ) ( ) )

Konuşma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya alıntıdan önce iki nokta (:) konur. Alıntı cümle tırnak işareti (" ") içine alınır. Alıntı cümlenin (Sakın yalan söyleme!) kendi noktalama işareti (ünlem) tırnağın içine konulur.

3. Tembelin her zaman meşhur iki bahanesi vardır ( ) Param yok ( ) Vaktim yok ( ) Boş yay ayraçla belirtilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri gelmelidir?

• A) (:) (.) (.) ✓
• B) (:) (;) (.)
• C) (:) (,) (.)
• D) (:) (.) (…)

Açıklama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya listeleme öncesi iki nokta konur. 'Param yok' ve 'Vaktim yok' tamamlanmış cümleler olduğu için sonlarına nokta konur.

4. “Akıl yaşta değil, baştadır ( ) fakat aklı başa yaş getirir.” cümlesinde boş yay ayraçla belirtilen yere hangi noktalama işareti gelmelidir?

• A) Nokta
• B) Virgül
• C) Üç nokta
• D) Noktalı virgül ✓

'Fakat',‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'ama' gibi bağlaçlarla bağlanan cümlelerde, eğer önceki cümlede virgül varsa veya anlamı pekiştirmek/ayırmak gerekiyorsa noktalı virgül kullanılabilir. TDK kurallarına göre sıralı cümleleri ayırmada noktalı virgül tercih edilir.

5. O ( ) bu konuyu en ince ayrıntısına kadar biliyordu.

• A) ( , ) ✓
• B) ( ; )
• C) ( : )
• D) ( . )

Uzun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (O) belirtmek için özneden sonra virgül kullanılır.

6. Hayatta başarılı olmak için ne lazımdır? Sağlık mı ( ) para mı ( ) zekâ mı ( ) yüksek bilgi mi ( ) Boş yay ayraçla belirtilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

• A) (?) (?) (?) (.)
• B) (?) (?) (?) (?)
• C) (,) (,) (,) (?) ✓
• D) (,) (,) (,) (…)

Soru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ifadesi içeren sıralı eş görevli sözcükler (Sağlık mı, para mı...) virgülle ayrılır ve soru işareti en sona konur.

7. “Ne kadar zeki ( ) biri olduğunu herkes bilir.” cümlesinde yay ayraç içine hangi noktalama işareti getirilirse alay veya küçümseme anlamı katılmış olur?

• A) Noktalı virgül
• B) Soru işareti
• C) Ünlem ✓
• D) Kısa çizgi

Yay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ayraç içinde ünlem işareti (!), cümleye alay, kinaye veya küçümseme anlamı katar.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) sıralı cümleleri ayırma göreviyle kullanılmıştır?

• A) Kitaplarını, defterlerini ve kalemlerini çantasına koydu.
• B) Atatürk, 'Ne mutlu Türk'üm diyene!' demiştir.
• C) Sabah kalktı, yüzünü yıkadı ve kahvaltı yaptı. ✓
• D) Peki, sizin dediğiniz gibi olsun.

Sıralı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümleler, birden fazla yüklemi (yargıyı) olan cümlelerdir. 'Kalktı', 'yıkadı', 'yaptı' yüklemleri virgül ile ayrılmıştır. Diğer seçeneklerde virgül eş görevli sözcükleri, alıntıyı ve kabul sözcüğünü ayırmıştır.

9. Öğretmen ( ) yarın sınavınız var ( ) dedi.

• A) ( : ) ( . )
• B) ( , ) ( , ) ✓
• C) ( ; ) ( , )
• D) ( " ) ( " )

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kurallarına göre, tırnak içine alınmayan doğrudan aktarma (alıntı) cümlelerinin sonuna virgül konur. Bu nedenle alıntı olan 'yarın sınavınız var' ifadesinden sonra virgül gelmelidir. Cümlenin öznesi olan 'Öğretmen' kelimesini vurgulamak ve alıntıdan ayırmak için de ilk boşluğa virgül getirilmelidir. Cümle 'Öğretmen, yarın sınavınız var, dedi.' şeklinde tamamlandığı için her iki boşluğa da virgül konulması doğru kullanımdır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) farklı bir sebeple kullanılmıştır?

• A) Bu şair, beğenilmek için çok şiir yazdı; ancak hiç beğenilmedi.
• B) Sekiz yaşındaki oğlu, okumayı çok seviyor; ama her kitabı okumuyor.
• C) Tiyatroya kızlardan Nermin, Cemre; erkeklerden Mehmet, Tahir katıldı. ✓
• D) Bu araba, bu hızla giderse yetişemez; fakat kestirme yoldan giderse yetişebilir.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçenekte noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (kızlar ve erkekler) ayırmak için kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak için kullanılmıştır.

11. İzmir ( ) Ege'nin incisi ( ) her zamanki gibi kalabalıktı.

• A) ( , ) ( , )
• B) ( ( ) ( ) )
• C) ( - ) ( - )
• D) (Tümü olabilir) ✓

Ara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözler veya ara cümleler, cümlenin bir öğesini açıklamak için kullanılır. 'Ege'nin incisi' sözü, 'İzmir' (özne) sözcüğünü açıklamaktadır. Ara sözler iki virgül arasına, iki kısa çizgi arasına veya yay ayraç içine alınabilir. Bu nedenle hepsi doğrudur.

12. Adres yazımında apartman numarası ile daire numarası arasına ( ) tarih yazımında gün, ay ve yıl arasına ( ) hangi işaretler konur?

• A) ( / ) ( . ) ✓
• B) ( - ) ( . )
• C) ( / ) ( : )
• D) ( . ) ( . )

Adreslerde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ apartman ve daire arasına (No: 15/3) eğik çizgi (/) konur. Tarihlerin yazımında gün, ay ve yıl arasına (15.10.2025) nokta (.) veya (15/10/2025) eğik çizgi konulabilir. Seçeneklerdeki doğru eşleşme budur.

13. Hayır ( ) bu teklifi kabul etmem mümkün değil.

• A) ( . )
• B) ( ! )
• C) ( , ) ✓
• D) ( ; )

Ret,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kabul ve teşvik bildiren (evet, hayır, peki, tamam, haydi vb.) sözcüklerden sonra virgül konur.

14. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan hangi noktalama işareti yay ayraç içine alınır?

• A) Soru işareti ✓
• B) Ünlem
• C) Nokta
• D) Noktalı virgül

Bilinmeyen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya kesin olmayan bilgiler için yay ayraç içinde soru işareti (?) kullanılır.

15. Öğretmenim ( ) ( ) Yaptığınız resim çok güzel olmuş ( ) ( ) diye ekledi.

• A) ( , ) ( ' ) ( . ) ( ' )
• B) ( : ) ( " ) ( . ) ( " ) ✓
• C) ( ; ) ( ' ) ( ! ) ( ' )
• D) ( ! ) ( " ) ( ! ) ( " )

Konuşma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya alıntıdan önce iki nokta (:) konur. Alıntı cümle tırnak işareti (" ") içine alınır. Alıntı cümlenin (Yaptığınız resim çok güzel olmuş.) sonuna kendi noktalaması (nokta) konur ve tırnak kapatılır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

• A) Oğullarına Ayhan, Musa, Harun, kızlarına Sema, Belma ve Banu isimlerini vermişti. ✓
• B) Birazdan ileride bir dönüş gerçekleşecek mi?
• C) Bu aydan sonra dijital radyoculuğa geçiliyor.
• D) Puanları toplamak istiyor, erken bir atak geldi.

Cümle‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (erkek ve kız isimleri) birbirinden ayırmak için virgül değil, noktalı virgül (;) kullanılmalıdır. '...Harun; kızlarına...' şeklinde olmalıydı.

17. “Öfke gelir ( ) göz kızarır ( ) öfke gider ( ) yüz kızarır ( )” Boş yay ayraçla belirtilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri gelmelidir?

• A) (.) (.) (:) (.)
• B) (,) (,) (,) (.)
• C) (,) (;) (,) (.) ✓
• D) (,) (.) (,) (.)

Cümle‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içinde 'öfke gelir', 'göz kızarır' gibi virgülle ayrılmış gruplar (sıralı cümleler) bulunmaktadır. Bu iki grubu (öfke ve sonuçları / öfke gitmesi ve sonuçları) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmalıdır.

18. Aşağıdaki özel adlardan hangisine gelen ek kesme işaretiyle *ayrılmaz*?

• A) Ahmetler ✓
• B) İstanbul'u
• C) 1923'te
• D) Ay'a

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adlara getirilen çoğul ekleri (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Diğer çekim ekleri (İstanbul'u, 1923'te, Ay'a) ayrılır.

19. Yeni aldığı elbise ( ) ayakkabı ve çanta çok pahalıydı.

• A) (Noktalama gerekmez)
• B) ( , ) ✓
• C) ( ; )
• D) ( : )

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'elbise', 'ayakkabı' ve 'çanta' eş görevli sözcüklerdir (öznenin parçaları). Eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül (,) kullanılır.

20. Konuşmasını bilen insan, dinleyicisinin seviyesini daima göz önünde bulundurarak konuşmasının çekici ve monotonluktan uzak olması için konu ile ilgili hoş benzetmelere başvurur. Yukarıdaki cümlede virgülün kullanılma amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• A) Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak
• B) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak
• C) Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur. ✓
• D) Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede virgül, uzun cümlede yüklemden uzak düşen özneyi (Konuşmasını bilen insan) belirtmek için kullanılmıştır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalama yanlışı' vardır?

• A) İhtiyar, adama seslendi: 'Buraya gel!'
• B) Çok heyecanlıydı; sesi titriyordu.
• C) Neden gelmediğini, ne yaptığını bilmiyorum.
• D) Sana tek bir şey söyleyeceğim; asla pes etme. ✓

Açıklama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ veya konuşma yapılacak cümleden sonra iki nokta (:) konur, noktalı virgül (;) konulmaz. 'Sana tek bir şey söyleyeceğim: Asla pes etme.' şeklinde olmalıydı. Diğer seçeneklerde noktalama doğrudur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?

• A) Komşumuzun oğlu yarın Samsun’dan gelecek.
• B) Ne ilim, ne felsefe, ne de beşeri sevgiler insan ruhundaki boşluğu dolduramazlar. ✓
• C) Mizah, şakanın arkasına saklanmış ciddiyettir.
• D) Okumasını bildiğiniz takdirde her insan koskoca bir kitaptır.

Türk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dil Kurumu kurallarına göre tekrarlı bağlaçlardan (hem... hem, ne... ne, ya... ya vb.) önce ve sonra virgül konmaz. B seçeneğinde 'ne... ne' bağlaçları arasında virgül kullanılarak noktalama yanlışı yapılmıştır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalı virgül' (;) _yanlış_ kullanılmıştır?

• A) Türkiye, İngiltere, Fransa; Ankara, Londra, Paris.
• B) Ahmet; okula gitti. ✓
• C) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
• D) Pazardan elma, armut; manavdan pırasa, ıspanak aldık.

Noktalı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ virgül, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra konabilir. Ancak 'Ahmet; okula gitti.' cümlesinde başka virgül yoktur, bu yüzden özneden sonra sadece virgül (,) kullanılmalıdır. Diğer seçeneklerdeki kullanımlar doğrudur.

24. Korkma ( ) sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak ( ) sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. Yukarıdaki boşluklara sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) ( ! ) ( ; )
• B) ( , ) ( ; ) ✓
• C) ( ; ) ( ... )
• D) ( , ) ( . )

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Noktalama Kuralları Analizi: • İlk boşluk: Seslenme/hitap bildiren 'Korkma' kelimesinden sonra virgül (,) konur. • İkinci boşluk: Anlamca birbirine bağlı sıralı dizeleri ve cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır (Noktalı virgülden sonra küçük harfle devam edilir). 💡 Doğru Cevap: ( , ) ( ; ) seçeneğidir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışlığı vardır?

• A) Saat 15:00’te toplantı salonunda olalım. ✓
• B) Akılsız başın zahmetini ayaklar çeker.
• C) Ona şunu söyledim: Güneş balçıkla sıvanmaz.
• D) Fakirlik ayıp değil, tembellik ayıp.

Saat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ile dakika arasına iki nokta (:) değil, tek nokta (.) konur. Doğrusu '15.00'te' olmalıdır.