Noktalama İşaretleri 3

1. Faust ( ) ( ) Heyhat ( ) Bu mümkün mü ( ) Hem de bu yaştan sonra ( ) Yukarıdaki parçada yay ayraç işaretiyle belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

• A) (:) (−) (,) (!) (.)
• B) (:) (−) (,) (?) (…)
• C) (:) (−) (!) (?) (…) ✓
• D) (:) (−) (,) (?) (!)

Faust‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ konuşmacı olduğu için iki nokta (:), konuşma cümlesi olduğu için uzun çizgi (−) (seçeneklerde tire olarak verilmiş), 'Heyhat' bir ünlem olduğu için (!), 'Bu mümkün mü' soru olduğu için (?), son kısım eksiltili olduğu için (...) gelmelidir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) *kaldırılamaz*?

• A) O, her zaman yanımızda oldu.
• B) Akşam, yine akşam, yine akşam...
• C) Genç, adama bir şeyler sordu. ✓
• D) Geldi, gördü ve gitti.

Virgül‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaldırılırsa 'genç adam' (sıfat tamlaması) anlamı çıkar. Cümlenin 'Genç (biri), adama...' şeklinde olan anlamını korumak ve anlam karışıklığını önlemek için virgülün kullanılması zorunludur.

3. İki şey çok önemlidir ( ) Biri sağlık ( ) diğeri huzur.

• A) ( : ) ( , ) ✓
• B) ( ; ) ( , )
• C) ( : ) ( ; )
• D) ( . ) ( . )

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1. Boşluk ( : ): Kendisinden sonra açıklama yapılacağı veya örnek verileceği için iki nokta konur. • 2. Boşluk ( , ): 'Biri sağlık' ve 'diğeri huzur' eş görevli sözcük gruplarıdır. Aralarında başka virgül bulunmadığı için bu öğeleri ayırmak adına virgül yeterlidir; noktalı virgül kullanılmaz.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') *kullanılmamalıdır*?

• A) TBMM'ye yeni bir önerge sunuldu.
• B) Bu karar Resmî Gazete'de yayımlandı.
• C) Türk Dil Kurumu'na bir dilekçe yazdım. ✓
• D) Ay'ın Dünya'ya uzaklığı hesaplandı.

Kurum,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türk Dil Kurumuna' şeklinde bitişik yazılmalıydı. 'TBMM'ye' (kısaltma), 'Resmî Gazete'de' (özel ad), 'Ay'ın' (terim) kullanımları doğrudur.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalama yanlışı' *yoktur*?

• A) TBMM'ye yeni bir kanun teklifi sunuldu. ✓
• B) Sınav 14:00'da başlayacakmış.
• C) Avukat'lar bu karara itiraz etti.
• D) Kardeşim 10. uncu katta oturuyor.

Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ harfli kısaltmalara gelen ekler (TBMM'ye) kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar. Bu kullanım doğrudur. Saat arasına nokta konur (14.00'te). Özel isme gelen yapım eki (Avukatlar) ayrılmaz. Sıra sayısında (10'uncu veya 10.) nokta varsa ek gelmez.

6. Bu okulda her şey var ( ) başarı ( ) ilgi ( ) sevgi ( ) arkadaşlık ( ) Yukarıdaki cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

• A) (:) (,) (!) (,) (!)
• B) (:) (.) (,) (.) (!)
• C) (:) (,) (,) (,) (.)
• D) (:) (,) (,) (,) (…) ✓

'Her‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şey var' dedikten sonra örnekler sayıldığı için iki nokta konur. Eş görevli kelimeler virgülle ayrılır. 'Her şey' ifadesi ucu açık bir kapsam bildirdiği ve sayı belirtilmediği için sonuna üç nokta konması daha uygundur.

7. Metin içinde zarf fiil ekleriyle oluşturulmuş kelimelerden sonra virgül konmaz. Aşağıdakilerden hangisinde bu kurala uymamaktan kaynaklanan bir noktalama yanlışı vardır?

• A) Derslerinde başarıları arttıkça çalışma azmi de katlanıyordu.
• B) Teyzesi, onu görünce, ne yapacağını şaşırdı. ✓
• C) En büyük sanatkarlık, hareketleriyle sözlerini akort edebilmektir.
• D) Onu gidip yerinde görebilmek, en çok istediğim şeydir.

'Görünce'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ zarf-fiilinden sonra virgül konulmamalıdır. Tek zarf-fiil ekinden sonra virgül gelmez.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kullanılma amacı diğerlerinden farklıdır?

• A) Kurcalama sivilceyi, çıban edersin. ✓
• B) Çantasına iç çamaşırlarını, tişörtünü ve pantolonunu koydu.
• C) Alışveriş merkezinde cüzdanını, telefonunu ve tabletini çaldırmış.
• D) Sarıyı, siyahı ve moru çok severdi.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde virgül sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır (Kurcalama sivilceyi / çıban edersin). Diğer seçeneklerde ise eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılmıştır.

9. Özel isimlere getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerinden önce aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilir?

• A) Yay ayraç
• B) Eğik çizgi
• C) Virgül
• D) Kesme işareti ✓

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlere gelen çekim ekleri (iyelik, durum, bildirme) kesme işareti (') ile ayrılır.

10. Bu kararı 20 ( ) 10 ( ) 2025 ( ) te aldık.

• A) ( - ) ( - ) ( ' )
• B) ( . ) ( . ) ( ' ) ✓
• C) ( / ) ( / ) ( / )
• D) ( . ) ( . ) ( . )

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Tarihlerin Yazılışı ve Noktalama Kuralları Analizi: • Gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için nokta (.) konur: 20.10.2025 • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için kesme işareti (') konur: 2025'te 💡 Doğru Cevap: ( . ) ( . ) ( ' ) seçeneğidir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) kullanılmamalıdır?

• A) Kitap okudu, sonra uyudu.
• B) Peki, dediğin gibi olsun.
• C) Elindeki, çantayı yere bıraktı. ✓
• D) Akıllı, çalışkan bir çocuktu.

'Elindeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çanta' bir sıfat tamlamasıdır ('-ki' sıfat yapan ektir). Sıfat ile isim arasına virgül konulmaz. Doğru kullanım 'Elindeki çantayı...' şeklinde olmalıydı.

12. “Akıl yaşta değil, baştadır ( ) fakat aklı başa getiren yaştır.” cümlesinde yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

• A) Nokta
• B) Virgül
• C) Üç nokta
• D) Noktalı virgül ✓

Sıralı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümleler arasında 'fakat' bağlacı kullanıldığında, ögeleri belirginleştirmek için noktalı virgül kullanılması uygundur.

13. Yunus Emre (1240 ( ) - 1321) Türk halk şairidir. Parantez içine hangi noktalama işareti gelmelidir?

• A) ( ! )
• B) ( ? ) ✓
• C) ( . )
• D) ( , )

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Noktalama Kurallarına göre; kesin bilinmeyen veya şüpheyle bakılan doğum/ölüm tarihleri için ayraç içinde soru işareti (?) kullanılır. Yunus Emre'nin doğum tarihi kesin bilinmediği için (1240 ?) şeklinde gösterilir.

14. Saat 14 ( ) 30 ( ) da buluşmak için sözleştik.

• A) ( : ) ( ' )
• B) ( . ) ( ' ) ✓
• C) ( : ) ( . )
• D) ( . ) ( . )

TDK‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kurallarına göre saat ve dakika arasına iki nokta (:) değil, tek nokta (.) konur. Saatlere gelen çekim ekleri kesme işareti (') ile ayrılır. Doğru kullanım '14.30'da' şeklindedir.

15. Aşağıdaki cümlelerden hangisi noktalama işaretleri bakımından doğrudur?

• A) Sait Faik bir yerde: “Şiir olmayan yerde insan sevgisi de olmaz.” demiştir. ✓
• B) Sait Faik bir yerde; Şiir olmayan yerde insan sevgisi de olmaz, demiştir.
• C) Sait Faik, bir yerde, şiir olmayan yerde insan sevgisi de olmaz, demiştir.
• D) Sait Faik bir yerde şiir olmayan yerde insan sevgisi de olmaz demiştir.

Başkasından‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ aktarılan sözler tırnak içine alınır ve tırnak işaretinden önce iki nokta konabilir (isteğe bağlı ama yaygın kullanım). Tırnak içindeki cümlenin kendi noktalaması da konur.

16. “Bir başkasından veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler……….. içine alınır.” Yukarıdaki cümlede bulunan boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) Virgül
• B) Tırnak işareti ✓
• C) Kesme işareti
• D) Kısa çizgi

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap B seçeneğidir. Türkçe noktalama kuralları uyarınca, Doğrudan aktarılan sözler tırnak işareti (" ") içine alınır. Bu kural, cümlenin anlam bütünlüğünü korumak ve doğru tonlamayı sağlamak için gereklidir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımı ile ilgili bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

• A) TBMM'nin yeni yasama yılı açılışını izledik.
• B) Türk Dil Kurumunun son yayımlarını inceledim.
• C) Dün akşam Ankara Kalesi'ni gezmeye gittik.
• D) Milli Eğitim Bakanlığı'na yeni atamalar yapıldı. ✓

Kurum,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kuruluş, kurul, birleşim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Milli Eğitim Bakanlığına' ifadesi kesme işareti olmadan yazılmalıdır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yay ayraç' ( ) *farklı* bir görevde kullanılmıştır?

• A) Bu eserde alegorik (sembolik) bir anlatım var.
• B) İhtiyar, (Elini yavaşça kaldırarak) konuşmaya başladı. ✓
• C) Shakespeare (Şekspir) bu tragedyasında...
• D) Yunus Emre (1240?-1321) önemli bir şairdir.

Yay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ayraç; eş anlamlı sözcüğü, okunuşu veya doğum/ölüm tarihini göstermek için kullanılır. İkinci seçenekte ise tiyatro metinlerinde olduğu gibi, konuşanın o anki 'hareketini' (ekstra bir bilgiyi) göstermek için kullanılmıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) *yanlış* kullanılmıştır?

• A) Eve gelince, hemen odasına çekildi. ✓
• B) Evet, bu teklifi kabul ediyorum.
• C) Masayı, sandalyeyi ve koltuğu taşıdık.
• D) Bu, onun en büyük hatasıydı.

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'gelince' gibi tek bir zarf-fiil eki kullanılmışsa, bu ekten sonra virgül konulmaz. 'Eve gelince hemen odasına çekildi.' şeklinde olmalıydı. (Eş görevli zarf-fiiller olsaydı konulabilirdi: Gelip, görüp, konuşup...)

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) kaldırılırsa cümlenin anlamı *değişir*?

• A) Evet, bu konuyu tekrar düşüneceğim.
• B) Çocuk, ağacın arkasına saklandı.
• C) Bu, onun en büyük başarısıydı.
• D) Genç, doktora ne yapması gerektiğini sordu. ✓

Virgül‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ burada 'genç' sözcüğünü özne yapmak ve 'doktor' sözcüğünden ayırmak için (anlam karışıklığını önlemek) kullanılmıştır. Virgül kaldırılırsa 'genç doktor' (sıfat tamlaması) anlamı çıkar ve cümlenin anlamı değişir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'virgül' (,) _yanlış_ kullanılmıştır?

• A) Hem çalışıyor, hem de okul okuyordu ✓
• B) Peki, bu konuyu sonra konuşuruz
• C) Sessiz, sakin bir sahil kasabasıydı
• D) Genç, adamın yanına yaklaştı

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Doğru Cevap (A Şıkkı): 'Hem... hem' tekrarlı bağlaçtır. Kural gereği tekrarlı bağlaçların arasına virgül konmaz. • Çeldirici Analizi (C Şıkkı): 'Sessiz, sakin' ifadesi burada ikileme değil, eş görevli sıfattır (Sessiz kasaba, sakin kasaba). Eş görevli kelimelerin arasına virgül konur. Eğer 'sessiz sedasız' gibi bir zarf/ikileme olsaydı virgül konmazdı.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalı virgül' ( ; ) doğru kullanılmıştır?

• A) Ali; okula gitti.
• B) Uzun bir aradan sonra; doğduğu şehre döndü.
• C) Erkeklere Ali, Veli; kızlara Ayşe, Fatma adını verdiler. ✓
• D) Sınava çok çalıştı; ama kazanamadı.

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kural: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur. • Analiz: Cümlede 'erkek isimleri' (Ali, Veli) ve 'kız isimleri' (Ayşe, Fatma) olmak üzere iki ayrı grup vardır. Grupların kendi içinde virgül kullanıldığı için, bu iki grubu birbirinden ayırmak adına araya noktalı virgül konulması zorunludur. Diğer Seçenekler: • A ve B seçeneklerinde virgül yeterlidir. • D seçeneğinde 'ama' bağlacından önce noktalı virgül kullanımı (eski metinlerde görülse de) güncel kurallarda tercih edilmez.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') *yanlış* kullanılmıştır?

• A) Yarışmayı 2'nci sırada tamamladı.
• B) Bu yılki geziye Ahmet'ler de katıldı. ✓
• C) 19 Mayıs'ta tören yapılacak.
• D) TBMM'nin aldığı kararlar tartışıldı.

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adlara getirilen yapım ekleri ve çoğul ekleri (-ler) kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Ahmetler' şeklinde bitişik yazılmalıydı. ('Ahmetgil' anlamı kattığı için.)

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna 'ünlem işareti' ( ! ) getirilmelidir?

• A) Hava ne kadar da güzel ✓
• B) Ne zaman döneceğini söyledi mi
• C) Ahmet'in nerede olduğunu bilmiyorum
• D) Durakta otobüs bekliyordu

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kural: Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur. • Analiz: 'Hava ne kadar da güzel' cümlesi bir beğeni ve hayranlık duygusu içerdiği için sonuna ünlem (!) konulmalıdır. Diğer Seçenekler: • B seçeneği soru cümlesidir, soru işareti (?) gelir. • C ve D seçenekleri tamamlanmış yargı bildiren düz cümlelerdir, nokta (.) gelir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?

• A) Kimlik kartını ve çantanı nerede unuttun?
• B) Gelecek hafta işe gitmesem mi diye düşünüyorum? ✓
• C) Yunus Emre’nin mezarı Kula’da (?) bulunuyormuş.
• D) Yarışmada dereceye girdiğini o da biliyor mu?

'Gelecek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hafta işe gitmesem mi diye düşünüyorum' cümlesinde 'mi' edatı bulunmasına rağmen cümle soru anlamı taşımaz, kişinin kendi düşüncesini aktaran kurallı bir cümledir ve sonuna nokta (.) konmalıdır. Adayların sıklıkla hata yaptığı parantez içindeki soru işareti (?) kullanımı ise TDK kurallarına göre tamamen doğrudur; verilen bilginin şüpheli veya kesin olmadığını göstermek amacıyla kullanılır.