Genel Tekrar Testi - 11

1. Türkiye'de bazı önemli maden yataklarının bulunduğu ve çıkarımının yapıldığı merkezler verilmiştir: I. İzmir - Torbalı yatakları II. Kütahya - Emet yatakları III. Elazığ - Keban yatakları Bu merkezlerde çıkarılan yer altı kaynakları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

• A) Demir - Bor - Kurşun ✓
• B) Kurşun - Linyit - Altın
• C) Bakır - Cıva - Barit
• D) Petrol - Mermer - Boksit
• E) Fosfat - Boksit - Bakır

İzmir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Torbalı yataklarında demir madeni çıkarılır. Kütahya Emet, Türkiye'nin ve dünyanın en önemli bor mineralleri yataklarının bulunduğu ve çıkarıldığı alanlardandır. Elazığ Keban'da ise kurşun ve çinko yatakları işletilmektedir. Bu doğrultuda doğru sıralama Demir - Bor - Kurşun olmalıdır.

2. Sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, su kaynaklarına yakınlık, ulaşım kolaylığı ve pazara yakınlık gibi çeşitli coğrafi faktörler etkili olur. Buna göre, aşağıda verilen sanayi tesislerinden hangisinin yer seçiminde ulaşım ve pazar imkanları birincil etken olmuştur?

• A) Elazığ Ferro-Krom Tesisleri
• B) Diyarbakır Bakır İşleme Fabrikası
• C) İzmir (Aliağa) Petrol Rafinerisi ✓
• D) Aydın (Germencik) Jeotermal Santrali
• E) Karabük Demir-Çelik Fabrikası

İzmir'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ petrol bulunmamaktadır. Tesisin İzmir'de (Aliağa) kurulmasında liman varlığı (ulaşım) ve büyük bir tüketim merkezi (pazar) olması birincil etkendir. Karabük enerji kaynağına (taş kömürü), Elazığ ve Diyarbakır ham madde yataklarına, Germencik ise jeotermal kaynağa yakınlık nedeniyle kurulmuştur.

3. Hafifliği, kolay işlenebilirliği ve yüksek iletkenliği nedeniyle sanayide çok geniş bir kullanım alanı olan alüminyum madeninin ham maddesi boksittir. Buna göre, aşağıdaki yerlerin hangilerinde boksit (alüminyum) yatakları bulunmakta ve maden çıkarımı yapılmaktadır? I. Muğla - Milas II. Balıkesir - Balya III. Konya - Seydişehir IV. Uşak - Kışladağ

• A) I ve II
• B) I ve III ✓
• C) II ve III
• D) II ve IV
• E) III ve IV

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ alüminyum (boksit) denildiğinde akla ilk gelen en önemli yataklar Konya - Seydişehir ve Muğla - Milas havzalarıdır (I ve III). Balıkesir-Balya'da kurşun-çinko çıkarılırken, Uşak-Kışladağ'da ise altın madeni işletilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

4. Türkiye'de boksit (alüminyum) madeninin çıkarım ve işletim alanları belirli bölgelerde yoğunlaşmıştır. Buna göre, Türkiye'nin boksit yatakları ve alüminyum sanayisi düşünüldüğünde, en önemli rezervlerin bulunduğu ve işletildiği merkez aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kastamonu - Küre
• B) Elazığ - Maden
• C) Sivas - Divriği
• D) Konya - Seydişehir ✓
• E) Artvin - Murgul

Alüminyumun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ham maddesi olan boksit madeninin Türkiye'deki en önemli rezerv ve yatakları Konya-Seydişehir ile Antalya-Akseki çevresindedir. Seydişehir'de bu madeni işleyen büyük bir alüminyum fabrikası yer alır. Diğer seçeneklerden Küre ve Murgul bakır, Divriği demir yataklarıyla bilinir.

5. Dört öğrenci, yaşadıkları şehirlerdeki enerji santralleri ve birincil enerji kaynakları hakkında şu ipuçlarını vermiştir: • Aslı: Benim yaşadığım şehirde taş kömürü ile çalışan ve deniz kıyısında yer alan Çatalağzı Termik Santrali bulunmaktadır. • Arif: Yaşadığım şehirde yer altı sıcak sularından (jeotermal) energy elde eden Sarayköy Santrali bulunmaktadır ve bu tesis iklim dalgalanmalarından etkilenmez. • Melike: Benim yaşadığım kıyı şehrinde hem büyük bir petrol rafinerisi hem de Türkiye'nin ilk kurulan rüzgar enerjisi santralleri yer almaktadır. • Kaan: Yaşadığım şehirde madencilik çok önemlidir. Özellikle linyit kömürü çıkarımıyla ünlü olan Soma ilçesi burada yer alır. Öğrencilerin bahsettiği bu şehirler arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) İzmir
• B) Mersin ✓
• C) Denizli
• D) Zonguldak
• E) Manisa

Öğrencilerin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yaşadıkları şehirler sırasıyla şöyledir: Aslı -> Zonguldak (Çatalağzı), Arif -> Denizli (Sarayköy Jeotermal), Melike -> İzmir (Aliağa ve ilk Rüzgar Santrali/Alaçatı), Kaan -> Manisa (Soma linyit yatakları). Mersin iline ait herhangi bir bilgi verilmemiştir.

6. Türkiye'deki bazı termik santraller ve bu santrallerde elektrik üretmek amacıyla kullanılan enerji kaynakları eşleştirilmiştir. Buna göre, yapılan eşleştirmelerden hangileri _yanlıştır_? I. Hamitabat Santrali - Doğal Gaz II. Çayırhan Santrali - Taş Kömürü III. Soma Santrali - Linyit IV. Çatalağzı Santrali - Linyit

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve IV ✓
• E) III ve IV

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Hamitabat doğal gaz ile çalışır (doğru). II. Çayırhan linyit ile çalışır (taş kömürü denildiği için yanlış). III. Soma linyit ile çalışır (doğru). IV. Çatalağzı taş kömürü ile çalışır (linyit denildiği için yanlış). Bu nedenle II ve IV numaralı eşleştirmeler yanlıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

7. Transit ticaret; bir ülkeden satın alınan malların, başka bir ülkeye satılması sürecinde malların üçüncü bir ülkenin toprakları (veya deniz yolları) üzerinden geçirilerek taşınması faaliyetidir. Türkiye, küresel transit taşımacılıkta çok önemli bir konumdadır. Buna göre, Türkiye'nin transit ticarette stratejik bir kavşak noktası olmasında; I. Asya, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında doğal bir köprü konumunda bulunması II. Üç tarafının denizlerle çevrili olması ile İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması III. Zengin doğalgaz ve petrol rezervlerine sahip Ortadoğu/Hazar bölgesi ülkeleri ile tüketim merkezi konumundaki sanayileşmiş Avrupa ülkeleri arasında yer alması faktörlerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıtaları birbirine bağlayan köprü konumu (I), denizlerle çevrili olması ve boğazlar gibi su yollarına sahip olması (II) ile enerji üreticisi ülkeler ile tüketici Avrupa pazarları arasında yer alması (III) jeopolitik konumunu güçlendirerek transit ticaret potansiyelini üst seviyeye taşımıştır. Bu nedenle her üç unsur da etkilidir.

8. Türkiye, coğrafi konumu gereği zengin enerji kaynaklarına sahip ülkeler ile bu kaynaklara ihtiyaç duyan Avrupa ülkeleri arasında bir enerji köprüsü (koridoru) konumundadır. Bu amaçla kurulmuş birçok uluslararası boru hattı bulunmaktadır. Buna göre; I. Türk Akımı II. TANAP III. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) IV. Kerkük-Yumurtalık yukarıda verilen enerji nakil hatlarından hangileri ham petrol _değil_, doğal gaz taşımak amacıyla inşa edilmiştir?

• A) I ve II ✓
• B) I ve III
• C) II ve III
• D) II ve IV
• E) III ve IV

Türk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Akımı (Rusya'dan Karadeniz geçişli) ve TANAP (Azerbaycan Şah Deniz sahasından Avrupa'ya) doğal gaz taşıyan hatlardır. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) ile Kerkük-Yumurtalık hatları ise ham petrol taşımacılığında kullanılmaktadır.

9. Aşağıdaki tabloda bazı enerji santralleri ve elektrik üretiminde kullandıkları birincil enerji kaynakları verilmiştir: • I. Seyitömer Elektrik Santrali - Petrol • II. Çatalağzı Elektrik Santrali - Taş Kömürü • III. Aliağa Elektrik Santrali - Linyit • IV. Hamitabat Elektrik Santrali - Doğal Gaz • V. Akkuyu Elektrik Santrali - Nükleer Bu santrallerin kullandığı enerji kaynaklarının tamamen doğru olması için hangilerinin yer değiştirmesi gerekir?

• A) I ve II
• B) I ve III ✓
• C) II ve IV
• D) III ve V
• E) IV ve V

Seyitömer‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Kütahya) santrali yerli linyit yataklarını kullanarak çalışır. Aliağa (İzmir) ise ithal petrole (fuel-oil/gaz) dayalı çalışmaktadır. Bu iki santralin (I ve III) enerji kaynakları yer değiştirilirse tablo doğru olur. Çatalağzı taş kömürüyle, Hamitabat doğal gazla, yapım aşamasındaki Akkuyu ise nükleer enerjiyle çalışmaktadır.

10. Doğal soda külü üretiminin ana ham maddesi olup cam, kimya, deterjan ve kağıt sanayisinde yoğun olarak kullanılır. Türkiye, bu madenin rezervleri bakımından dünyada ikinci sırada yer almakta ve en önemli yatakları Ankara'nın Beypazarı, Kahramankazan ve Sincan ilçelerinde bulunmaktadır. Yukarıda özellikleri ve çıkarım alanları belirtilen yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Asbest
• B) Barit
• C) Trona ✓
• D) Ponza taşı
• E) Kükürt

Trona,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ doğal soda külünün ana kaynağıdır ve Türkiye'de sadece Ankara (Beypazarı, Kahramankazan ve Sincan) havzalarında devasa rezervlere sahiptir. Türkiye bu rezervle dünya çapında önemli bir üretici konumundadır.

11. Nükleer enerji üretiminde birincil ham madde olarak kullanılan radyoaktif elementlerden toryum ve uranyum yatakları Türkiye'de belirli alanlarda yoğunlaşmıştır. Buna göre, Türkiye'de toryum ve uranyum madenlerinin en önemli rezerv ve çıkarım alanları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

• A) Eskişehir (Sivrihisar) - Yozgat (Sorgun) ✓
• B) Van - Balıkesir
• C) Samsun - Kocaeli
• D) Çorum - Uşak
• E) Konya - Mardin

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ toryum madeninin en zengin rezervleri Eskişehir Sivrihisar (Kızılcaören) çevresindedir. Uranyum madeninin en önemli yataklarından biri ise Yozgat Sorgun'dadır. Doğru cevap Eskişehir - Yozgat'tır.

12. Türkiye'de son yıllarda elektrik enerjisi üretiminde ve konutlarda ısınma amacıyla doğal gaz kullanımının payı önemli ölçüde artmıştır. Bu durumun Türkiye ekonomisine ve çevresine olan etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Büyük şehirlerde konutlarda kömür yerine doğal gaz kullanılmasıyla kış aylarındaki hava kirliliği azalmıştır.
• B) Doğal gaz rezervlerimizin yetersiz olması nedeniyle enerji üretiminde dışa bağımlılık ve ithalat giderleri artmıştır.
• C) Fosil yakıt kullanarak elektrik üreten termik santrallerin sayısı ve kurulu gücü artış göstermiştir.
• D) Enerji üretiminde kullanılan kaynak çeşitliliği artırılmıştır.
• E) Doğal gazın payının artmasıyla birlikte nehirler üzerine kurulu hidroelektrik santrallerinin sayısı ve üretimi azalmıştır. ✓

Doğal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gaz kullanımının artması, hidroelektrik santrallerin (HES) sayısının veya üretiminin azalmasına yol açmaz. Türkiye, enerji dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarından olan hidroelektrik santrallerinin yapımını ve kapasitesini sürekli artırmaktadır. Dolayısıyla HES sayısının azaldığı söylenemez.

13. Türkiye'de yer alan termik santraller ve bu santrallerde elektrik üretmek amacıyla kullanılan birincil enerji kaynakları eşleştirilmiştir. Buna göre, yapılan eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Tunçbilek Santrali - Petrol ✓
• B) Sarayköy Santrali - Jeotermal Enerji
• C) Hamitabat Santrali - Doğal Gaz
• D) Çatalağzı Santrali - Taş Kömürü
• E) Elbistan Santrali - Linyit

Kütahya'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yer alan Tunçbilek Termik Santrali petrol ile değil, yerel linyit kömürü yatakları ile çalışmaktadır. Hamitabat doğal gaz, Elbistan linyit, Çatalağzı taş kömürü ve Sarayköy jeotermal kaynaklarla çalışan doğru tesislerdir.

14. Türkiye, yer altı kaynakları ve maden çeşitliliği bakımından dünyada kendi ölçeğinde zengin ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye'de bu derece zengin bir maden çeşitliliğinin bulunmasının temel jeolojik nedeni aşağıdakilerden hangidir?

• A) Akarsuların yatak eğimlerinin fazla olması nedeniyle aşındırma faaliyetlerinin güçlü olması
• B) Kimyasal çözünmeye uygun karstik (kalker, jips vb.) kayaçların geniş alanlar kaplaması
• C) Engebeli ve dağlık yer şekillerinin kısa mesafelerde büyük değişiklikler göstermesi
• D) Farklı jeolojik zamanlarda (1., 2., 3. ve 4. zamanlar) oluşmuş arazilerin bir arada bulunması ✓
• E) Orta kuşakta yer almasına bağlı olarak yıl içinde dört mevsimin belirgin yaşanması

Madenler‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ jeolojik süreçlerde oluşur. Türkiye'de masif arazilerden (1. Zaman - Taş kömürü), linyit, tuz, bor yataklarına (3. Zaman) ve volkanik arazilere kadar çok farklı dönemlerde oluşmuş arazilerin bir arada bulunması, ülkemizde maden çeşitliliğinin fazla olmasının temel sebebidir.

15. Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde yerli ve yenilenebilir kaynakların kullanımı teşvik edilmektedir. Buna göre, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynakları içerisinde toplam elektrik üretiminde en fazla paya sahip olan kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Güneş enerjisi
• B) Hidroelektrik ✓
• C) Doğal gaz
• D) Jeotermal enerji
• E) Rüzgâr gücü

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yenilenebilir enerji kaynakları içinde elektrik üretiminde en büyük paya sahip olan kaynak hidroelektrik (su gücü) enerjisidir. Doğal gaz fosil bir yakıttır ve yenilenemez kaynaklar sınıfındadır.

16. Türkiye, stratejik konumu nedeniyle kıtalar arası enerji koridoru üzerinde yer almakta ve boru hatları taşımacılığına ev sahipliği yapmaktadır. Buna göre; I. Bakü - Tiflis - Ceyhan (BTC) Boru Hattı II. Rusya'dan Karadeniz geçişli Mavi Akım Boru Hattı III. Batman - Dörtyol Boru Hattı enerji nakil hatlarından hangileri ham petrol taşımacılığında kullanılmaktadır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Bakü-Tiflis-Ceyhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ uluslararası ham petrol hattıdır (I). Batman-Dörtyol ise Türkiye'deki ilk yerli ham petrol boru hattıdır (III). Mavi Akım ise Rusya'dan gelen doğal gazı Samsun üzerinden Türkiye'ye taşıyan doğal gaz boru hattıdır (II petrol taşımaz). Bu yüzden doğru cevap I ve III'tür.

17. Türkiye'de yer alan bazı maden yatakları ve bunların çıkarıldığı önemli merkezler eşleştirilmiştir: • Konya - Seydişehir havzası • İzmir - Ödemiş yatakları • Uşak - Kışladağ altın madeni sahası • Bursa - Uludağ kütlesi Bu merkezlerde çıkarılan yer altı kaynakları göz önüne alındığında, aşağıdaki madenlerden hangisi dışarıda kalır (eşleştirilemez)?

• A) Volfram
• B) Altın
• C) Krom ✓
• D) Boksit
• E) Cıva

Seydişehir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ boksit, Ödemiş cıva, Kışladağ altın ve Uludağ volfram yataklarıyla eşleşir. Krom madeni (Elazığ Guleman, Muğla Köyceğiz vb. yerlerde çıkarılır) eşleştirmede boşta kalır. Doğru cevap C'dir.

18. Türkiye, jeolojik yapısının çeşitliliği sayesinde zengin yer altı kaynaklarına sahiptir. Özellikleri verilen maden şu şekildedir: • İnşaat, dekorasyon ve heykelcilik başta olmak üzere çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. • Türkiye'nin toplam maden ihracat gelirlerinde parasal değer olarak en büyük paya sahip olan yer altı kaynağıdır. • En önemli yatakları Balıkesir (Marmara Adası), Afyonkarahisar, Bilecik, Bursa, Muğla ve Elazığ çevresinde yer alır. Yukarıda özellikleri ve başlıca çıkarım alanları belirtilen maden veya taş türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Altın
• B) Mermer ✓
• C) Feldispat
• D) Trona
• E) Bor mineralleri

Mermer,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'nin ihracatında ham ve işlenmiş olarak ilk sırada yer alan ve en fazla döviz kazandıran madenimizdir. Marmara Adası (Balıkesir), Afyonkarahisar, Muğla, Bilecik ve Elazığ en önemli üretim merkezleridir. Bor en çok Kütahya-Eskişehir-Balıkesir-Bursa çevresindedir. Trona ise Ankara (Kahramankazan) çevresinde çıkarılır.

19. Karadeniz Bölgesi'nin sahip olduğu doğal kaynaklar ve baraj yatırımları göz önüne alındığında, bölge genelinde elektrik enerjisi üretiminde payı en yüksek olan kaynak çifti hangisidir? I. Linyit kömürü II. İthal petrol III. Hidroelektrik (su gücü) IV. Taş kömürü

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve III
• D) II ve IV
• E) III ve IV ✓

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde, özellikle Çoruh Nehri üzerindeki Yusufeli ve Deriner gibi devasa barajlar sayesinde hidroelektrik (III) üretimi çok yüksektir. Ayrıca Türkiye'de taş kömürünün çıkarıldığı tek yer olan Zonguldak'taki Çatalağzı Termik Santrali ile taş kömüründen (IV) elektrik elde edilir. Bölgede petrol ve linyitle elektrik üretimi bu düzeyde değildir. Doğru cevap III ve IV'tür.

20. Türkiye, karmaşık jeolojik geçmişi sayesinde maden çeşitliliği ve zenginliği bakımından dünyada önemli bir yere sahiptir. Buna göre, Türkiye sınırları içerisinde toplam rezerv miktarı (ton/metreküp olarak) en fazla olan maden veya taş türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mermer
• B) Bor mineralleri
• C) Dolomit ✓
• D) Demir
• E) Boksit

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ toplam rezerv miktarı en fazla olan maden/taş türü dolomittir (yaklaşık 16 milyar ton). Dolomit; inşaat, yol yapımı, cam ve seramik sanayisinde yoğun olarak kullanılır. Dünya genelindeki rezerv payımız bakımından birinci sırada olduğumuz maden ise bor mineralleridir. ÖSYM sınavlarında bu ayrım sorulmuştur.

21. Türkiye'de elektrik enerjisi üreten bazı tesisler ve santraller verilmiştir: • Çatalağzı Santrali • Karakaya Barajı ve Santrali • Tunçbilek Santrali • İPRAŞ Santrali Bu elektrik santrallerinde kullanılan birincil enerji kaynakları göz önüne alındığında, aşağıdaki kaynaklardan hangisine ait bir elektrik santrali _verilmemiştir_?

• A) Güneş Enerjisi ✓
• B) Linyit
• C) Petrol
• D) Hidroelektrik
• E) Taş Kömürü

Tesislerin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ enerji kaynakları şöyledir: - Çatalağzı: Taş kömürü - Karakaya: Hidroelektrik (su gücü) - Tunçbilek: Linyit - İPRAŞ: Petrol (akaryakıt/gaz) Güneş enerjisiyle elektrik üreten bir santral eşleştirmede yer almamaktadır.

22. Aşağıdaki ürün gruplarından hangisi Türkiye'nin ithalatında diğerlerine göre daha az önemli bir yere sahiptir?

• A) Mobilya ✓
• B) Ham petrol
• C) İlaç
• D) Kâğıt
• E) Otomotiv ürünleri

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ham petrol, ilaç, kâğıt ve otomotiv ürünlerinde önemli miktarda ithalat yapar. Mobilyada ise güçlü bir yerli üretim vardır ve bu ürün grubu ihracatta öne çıkar.

23. Türkiye'nin elektrik üretiminde rüzgâr ve güneş başta olmak üzere yenilenebilir kaynakların payı artmaktadır. Bu gelişmenin enerji sektörü üzerindeki en belirgin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Termik santrallerin tam kapasiteyle çalışması
• B) İklim koşullarına olan bağımlılığın azalması
• C) Enerji üretiminde kaynak çeşitliliğinin artması ✓
• D) Hidroelektrik üretiminin ilk sıraya yükselmesi
• E) Fosil yakıt ithalatı giderlerinin sona ermesi

Rüzgâr,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ güneş, jeotermal ve biyokütle santrallerinin artması elektrik üretiminde kullanılan kaynakları çeşitlendirir. Ancak rüzgâr ve güneş iklim koşullarına bağlıdır; fosil yakıt ithalatı da bütünüyle sona ermiş değildir.

24. Türkiye'de bazı madenler, çıkarıldıkları yerden farklı alanlarda enerji kaynağına yakınlık ilkesi gözetilerek işlenir. Aşağıdaki sanayi tesislerinden hangisinin kuruluş yerinde bu ilke etkili olmuştur?

• A) Bandırma Bor İşletmeleri
• B) Seydişehir Alüminyum Tesisleri
• C) Elazığ Ferrokrom Tesisleri
• D) Murgul Bakır İşletmeleri
• E) Karabük Demir Çelik Fabrikası ✓

Demir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevherinin eritilmesi yüksek miktarda enerji gerektirir. Divriği'den çıkarılan demir, taş kömürünün bulunduğu Zonguldak çevresine taşındığı için Karabük ve Ereğli demir-çelik tesislerinin yer seçiminde enerji kaynağına yakınlık belirleyici olmuştur. Seydişehir, Elazığ ve Murgul'da ham maddeye; Bandırma'da ise liman ve ulaşım olanaklarına yakınlık öne çıkar.

25. Ağır sanayi tesisleri bazen ham madde veya enerji kaynağı yerine ulaşım avantajına göre konumlanır. Aşağıdaki tesislerden hangisi ham maddeye ya da enerjiye yakın olmadığı hâlde liman ulaşımı nedeniyle kurulmuştur?

• A) Ereğli Demir-Çelik Fabrikası
• B) İskenderun Demir-Çelik Fabrikası ✓
• C) Batman Petrol Rafinerisi
• D) Karabük Demir-Çelik Fabrikası
• E) Seydişehir Alüminyum Tesisleri

Ereğli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Karabük taş kömürüne, Batman petrol yataklarına, Seydişehir ise boksit sahalarına yakın kurulmuştur. İskenderun'da demir ve taş kömürü çıkarılmaz; tesisin yer seçiminde liman ve ulaşım kolaylığı belirleyicidir.