Genel Tekrar Testi - 17

1. Pamuklu dokuma sanayisi Türkiye'de en yaygın sanayi kollarından biridir. Bu sanayi kolunun tesisleri kurulurken ham maddeye yakınlığın (pamuk tarım alanları) yanı sıra ulaşım kolaylığı ve tüketici nüfusa (pazara) yakınlık da etkilidir. Buna göre, aşağıdaki illerin hangisinde pamuklu dokuma sanayisinin gelişmişlik düzeyi diğerlerine göre en düşüktür?

• A) Adana
• B) Uşak
• C) İstanbul
• D) Samsun ✓
• E) Kayseri

Samsun'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ pamuk üretimi yapılmadığı gibi bölgede pamuklu dokuma sanayisi de gelişmemiştir. İstanbul pazara yakınlık; Adana ham maddeye yakınlık; Kayseri ve Uşak ise tekstil ve dokuma sanayisi altyapısı sayesinde bu sektörün geliştiği illerdir.

2. Türkiye'nin bölgelere göre doğurganlık oranlarının dağılışı incelendiğinde doğu illerinde doğurganlığın yüksek, batı illerinde ise oldukça düşük olduğu görülmektedir. Buna göre, bölgelerin doğum oranlarındaki bu farklılıklara dayanarak; I. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde doğum oranlarının yüksek olması doğal nüfus artış hızının yüksek olmasını sağlamıştır. II. Marmara Bölgesi'nde doğum oranlarının düşük ve ortalama ömrün uzun olması nedeniyle ortanca yaş değeri yüksektir. III. Doğu Anadolu Bölgesi'nde doğum oranlarının yüksek olmasına bağlı olarak yaşlı bağımlı nüfus oranı çocuk bağımlı nüfus oranından fazladır. yorumlarından hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Güneydoğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'da doğumlar fazla olduğu için doğal nüfus artışı yüksektir (I doğru). Marmara'da doğumlar az, yaşlı nüfus fazla olduğundan medyan (ortanca) yaş yüksektir (II doğru). Doğu Anadolu'da doğum oranları yüksek olduğu için yaşlı değil, çocuk bağımlı nüfus oranı en yüksektir (III yanlış). Bu nedenle I ve II doğrudur.

3. Türkiye'de nüfusun mekansal dağılışında iklim, yer şekilleri ve ekonomik faaliyetler belirleyicidir. Nüfusun dağılışına ait bazı özellikler verilmiştir: • Dağların kıyıya çok yakın uzanması nedeniyle iç kesimler seyrek, sadece kıyı şeridi çok yoğun nüfuslanmıştır. • Akdeniz iklimi görülmesine rağmen karstik, engebeli yer şekilleri nedeniyle nüfusu oldukça seyrektir. • Engebeli yapısı nedeniyle nüfusu seyrektir ancak yaz aylarında deniz turizmine bağlı olarak nüfusu katlanarak artar. • Sanayi, ticaret ve ulaşımın en geliştiği yer olması nedeniyle aritmetik nüfus yoğunluğu en fazla olan alandır. Yukarıda nüfus özellikleri açıklanan yöreler arasında aşağıdakilerden hangisine ait bir bilgiye yer _verilmemiştir_?

• A) Çatalca-Kocaeli Bölümü
• B) Teke Yarımadası
• C) Menteşe Yöresi
• D) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
• E) Tuz Gölü Havzası ✓

Özellikler‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sırasıyla Doğu Karadeniz kıyı kuşağı, Teke Yarımadası, Menteşe Yöresi ve Çatalca-Kocaeli Bölümü ile eşleşmektedir. Tuz Gölü Havzası (yağış azlığı ve kuraklık nedeniyle nüfusu seyrek olan bölge) hakkında yukarıda bilgi verilmemiştir.

4. Türkiye'de 2000'li yıllardan sonra nüfus artış hızının çok hızlı düşmesi üzerine, devlet 2005 yılından itibaren nüfus artış hızını ve doğum oranlarını yeniden artırmaya yönelik 'pronatalist' politikalar uygulamaya başlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu pronatalist (nüfus artış hızını artırıcı) politikalar kapsamında yapılan uygulamalardan biri _değildir_?

• A) Nüfus yoğunluğunu azaltmak amacıyla vatandaşların yurt dışına göç etmelerinin teşvik edilmesi ✓
• B) Çalışan annelerin çocuk yetiştirme sürecinde yarı zamanlı veya esnek çalışma saatlerinden yararlandırılması
• C) Yeni baba olan erkek çalışanlara tanınan babalık izin sürelerinin artırılması
• D) Çalışan kadınların doğum öncesi ve sonrası ücretli/ücretsiz izin sürelerinin uzatılması
• E) Ailelerin çocuk sayısına göre artan miktarlarda doğrudan çocuk ve eğitim yardımı alması

Devletin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nüfus artış hızını artırmak istediği bir dönemde yurt dışına veya başka bölgelere göçü teşvik etmesi düşünülemez; bu durum nüfusu azaltıcı bir etki yapar. Diğer seçenekler ise doğum oranlarını ve çocuklu ailelerin refahını artırarak nüfusu artırmayı hedefleyen doğrudan teşviklerdir.

5. Bir ülkenin toplam nüfusunun yüz ölçümüne bölünmesiyle aritmetik nüfus yoğunluğu elde edilir. Türkiye'de aritmetik nüfus yoğunluğu her sayım döneminde artış göstermiştir. Buna göre, Türkiye'de bu yoğunluğun sürekli artmasında; I. Yaşlı nüfus grubunun toplam nüfus içindeki oranının artması II. Doğum oranlarının ölüm oranlarından yüksek olması (pozitif doğal nüfus artışı) III. Ülke içindeki bölgeler ve şehirler arasında yoğun göç hareketlerinin yaşanması durumlarından hangilerinin bir etkisi _yoktur_ (nedenleri arasında _yer almaz_)?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Aritmetik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nüfus yoğunluğunun artması toplam nüfusun artmasıyla ilgilidir. Doğumların ölümlerden fazla olması (II) toplam nüfusu artırarak yoğunluğu artırır. Ancak yaşlı nüfus oranının artması (I) veya ülke içi göçler (III) toplam nüfus miktarını değiştirmedikleri için (iç göç sadece bölgesel yoğunluğu değiştirir, ülke genelini etkilemez) ülke geneli aritmetik yoğunluğunun artış nedeni olamazlar.

6. Türkiye'nin 1960 yılına ait nüfus piramidi incelendiğinde, 40-44 yaş grubundaki nüfus miktarında diğer yaş gruplarına kıyasla belirgin bir daralma ve nüfus azlığı olduğu göze çarpmaktadır. Bu yaş grubundaki nüfusun diğer yaş gruplarına göre daha az olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• A) Kadınların eğitim seviyesinin yükselmesi ve sanayi tesislerinde işe girmesiyle doğum oranlarının gerilemesi
• B) Devletin o dönemde nüfus artış hızını düşürmeye yönelik yasal politikalar uygulaması
• C) 1940-1945 yılları arasında II. Dünya Savaşı tehlikesi nedeniyle genel seferberlik ilan edilmesi
• D) Cumhuriyet öncesi dönemdeki (1915-1920 yılları arası) I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı nedeniyle ölüm oranlarının artması ve doğumların azalması ✓
• E) Salgın hastalıklar nedeniyle çocuk ölüm oranlarının 1930'lu yıllarda ani olarak artması

1960‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılı piramidindeki 40-44 yaş grubu, 1916-1920 yılları arasında doğanları temsil eder. Bu yıllar I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı dönemidir. Erkek nüfusun cephede olması, seferberlik ve savaş koşulları doğum oranlarını ciddi oranda düşürmüş, ölüm oranlarını artırmıştır. Bu durum piramide 40-44 yaş grubunda bir daralma olarak yansımıştır.

7. Türkiye Cumhuriyeti, 1923 ile 1963 yılları arasındaki süreçte doğurganlığı teşvik edici ve nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen resmi nüfus politikaları benimsemiştir. Devletin bu dönemde hızlı nüfus artışını desteklemesindeki en temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Toplumun okuryazarlık ve genel eğitim düzeyini artırmak
• B) Ekonomideki üretim faaliyetleri için iş gücü sağlamak ve askeri savunma gücünü artırmak ✓
• C) Yaşlı nüfusun genç nüfus üzerindeki demografik baskısını hafifletmek
• D) Yurt dışına göç eden iş gücü kaybını telafi etmek
• E) Kırsal kesimden kentlere yönelik göçün hızını kesmek

Savaşlardan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yeni çıkan genç cumhuriyette, kalkınmayı sağlamak, doğal kaynakları işleyecek iş gücü açığını kapatmak ve askeri savunmayı güçlendirmek amacıyla insan gücüne ihtiyaç duyulmuş ve nüfus artış hızı artırılmaya çalışılmıştır.

8. Türkiye'de 1960 yılına kadar uygulanan nüfus artış hızını yükseltici politikalar, bu tarihten sonra yerini nüfus artış hızını azaltmayı ve aile planlamasını hedefleyen politikalara bırakmıştır. Nüfus politikalarındaki bu değişimin (artış hızını azaltıcı politikaya geçilmesinin) nedenleri arasında; I. Hızlı nüfus artışına bağlı olarak işsizlik oranlarının yükselmesi ve kalkınma hızının yavaşlaması II. Planlı dönemle birlikte kadınların iş hayatına katılımının teşvik edilerek demografik yapının değişmesi III. Toplumdaki yaşlı nüfus payının artarak bağımlı nüfus yükünün yükselmesi durumlarından hangileri _yer almaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

1960'ta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kalkınma planlarıyla nüfus azaltıcı politikalara geçilmiştir. Bunun nedeni hızlı nüfus artışının yarattığı işsizlik (I) ve sosyal kalkınma hedefleridir. O dönemde yaşlı nüfus oranı (III) Türkiye'de çok düşüktü ve nüfus politikalarında bir tehdit/etken değildi.

9. İtalya'da başlayan ve küreselleşmenin getirdiği tek tipleşmeye karşı kentlerin yerel mimarisine, yöresel lezzetlerine, geleneklerine ve sakin yaşam tarzına sahip çıkmasını amaçlayan uluslararası harekete 'Cittaslow' (Sakin Şehir) adı verilir. Buna göre, aşağıda verilen yerleşmelerden hangisi Türkiye'nin resmi sakin şehirleri (Cittaslow) listesinde _yer almaz_?

• A) Ayvalık ✓
• B) Finike
• C) Halfeti
• D) Köyceğiz
• E) Eğirdir

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Köyceğiz (Muğla), Eğirdir (Isparta), Finike (Antalya) ve Halfeti (Şanlıurfa) sakin şehirler (Cittaslow) unvanına sahiptir. Ayvalık (Balıkesir) ise bu ağa üye olan şehirlerden biri değildir.

10. Türkiye'de 1950'li yıllarla başlayan tarımda makineleşme ve sanayileşme süreçleri, kırsal alanlardan büyük kentlere doğru çok yoğun iç göç dalgaları yaratmıştır. Bu göçlerin kentlerde ve ülke genelinde ortaya çıkardığı sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Kırsal bölgelerde nüfusun azalması nedeniyle okul, sağlık ocağı gibi yatırımların atıl (kullanılmaz) duruma düşmesi
• B) Kentlerde çarpık (plansız) yapılaşma ve gecekondu mahallelerinin oluşması
• C) Hızlı nüfus artışına bağlı olarak kentsel çevre ve gürültü kirliliğinin artması
• D) Farklı bölgelerden gelen insanların bir arada yaşamasıyla kültürel çeşitliliğin artması
• E) İç göç hareketlerine bağlı olarak Türkiye'nin toplam nüfus miktarının artış göstermesi ✓

Kırdan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kente yapılan göçler ülke sınırları içerisinde gerçekleştiğinden, Türkiye'nin toplam nüfusunda herhangi bir artış veya azalışa yol açmaz. Sadece nüfusun bölgesel dağılışını ve şehir-kır oranını değiştirir.

11. Cumhuriyet döneminden günümüze kadar yapılan nüfus sayımları incelendiğinde, Türkiye'nin toplam nüfus miktarının sürekli arttığı görülür. Buna göre, ülke nüfusunun sürekli olarak artmasında; I. Yıllık doğum oranlarının ölüm oranlarının üzerinde gerçekleşmesi II. Kentlerde ikamet eden nüfus oranının kırsal nüfusu geride bırakması III. Tıp alanındaki gelişmelerle birlikte ölüm oranlarının düşmesi ve ortalama ömrün uzaması IV. Bölgeler arasında yaşanan iç göç hareketlerinin yoğun olması durumlarından hangilerinin katkısı olduğu _söylenemez_?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve III
• D) II ve IV ✓
• E) III ve IV

Nüfusun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sürekli artmasında doğal nüfus artışı (doğumların ölümlerden fazla olması - I) ve sağlık imkanlarının iyileşmesiyle ortalama ömrün uzaması (III) temel faktörlerdir. Şehir nüfusunun artması (II) ve ülke içi göçler (IV) ise sadece nüfusun ülke içi dağılışını ve yerleşim yapısını etkiler; toplam nüfus miktarını artırmaz.

12. Türkiye, kendi topraklarında petrol ve doğal gaz rezervleri ile üretimi kısıtlı bir seviyede olmasına rağmen, küresel enerji taşımacılığı ve piyasalarında kilit rol oynayan bir aktördür. Türkiye’nin bu stratejik gücü, aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

• A) Ekonomik kalkınmışlık düzeyiyle
• B) Uluslararası askeri ittifaklardaki gücüyle
• C) Diplomatik temsil ve siyasi gücüyle
• D) Sahip olduğu jeopolitik konumuyla ✓
• E) Nüfus miktarı ve genç iş gücü potansiyeliyle

Türkiye,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ enerji üreten Orta Doğu, Kafkaslar ve Hazar Havzası ülkeleri ile tüketici olan Avrupa arasında bir enerji köprüsü (boru hatları koridoru) durumundadır. Bu durum doğrudan jeopolitik konumunun kazandırdığı bir güçtür.

13. Demografik dönüşümünü tamamlamış, gelişmiş bir ülkenin nüfus yapısı incelendiğinde; I. yaşlı nüfus, II. aktif (çalışan) nüfus, III. çocuk (bebek) nüfus gruplarından hangilerinin toplam nüfus içindeki oranının diğerlerine göre daha düşük olması beklenir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) Yalnız III ✓

Gelişmiş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ülkelerde doğum oranlarının düşük olması, çocuk ve bebek nüfus oranının (III) toplam nüfus içinde oldukça düşük olmasına yol açar. Buna karşın, ortalama yaşam süresi uzun olduğu için yaşlı nüfus oranı (I) ve çalışma çağındaki aktif nüfus oranı (II) daha yüksektir.

14. Türkiye'de bazı dönemlerde nüfus artış hızı belirgin biçimde düşmesine rağmen toplam nüfus artmaya devam etmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

• A) Bebek ölüm oranlarının belirgin şekilde azalmasıyla
• B) Kırsal kesimden şehirlere göçün hızlanmasıyla
• C) Nüfus artış hızının eksi değerlere düşmemesiyle ✓
• D) Dış ülkelerden alınan göçlerin artmasıyla
• E) Ortalama yaşam süresinin giderek uzamasıyla

Artış‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hızının düşmesi nüfusun azaldığı değil, daha yavaş arttığı anlamına gelir. Nüfus artış hızı sıfırın altına inmediği sürece doğumlar ve ölümler arasındaki fark pozitif kalır ve toplam nüfus büyümeye devam eder.

15. Aşağıdaki illerden hangisindeki düşük nüfus yoğunluğu engebeli arazi koşullarıyla açıklanamaz?

• A) Muğla
• B) Hakkâri
• C) Sivas
• D) Niğde ✓
• E) Artvin

Artvin,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Hakkâri, Muğla ve Sivas'ın bazı bölümlerinde engebeli arazi yerleşmeyi ve ulaşımı güçleştirir. Niğde'deki düşük yoğunlukta ise kuraklık ve sınırlı ekonomik imkânlar yer şekillerinden daha etkilidir.

16. Tarımsal üretimin yoğun olduğu bazı yöreler, hasat dönemindeki iş gücü ihtiyacı nedeniyle mevsimlik göç alır. Aşağıdaki illerden hangisi tarıma bağlı mevsimlik işçi göçü alan merkezlerden biri değildir?

• A) Adana
• B) Rize
• C) Ordu
• D) Giresun
• E) Hakkâri ✓

Rize,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ordu ve Giresun çay ve fındık hasadı; Adana ise tarımsal ürünlerin toplanması için mevsimlik işçi alır. Hakkâri'de engebeli arazi nedeniyle tarım alanları sınırlıdır. Bu nedenle dışarıdan tarım işçisi çekmez, aksine başka illere mevsimlik işçi gönderir.

17. Kırsal kesimde ekonomik faaliyete bağlı olarak yılın yalnızca belirli dönemlerinde kullanılan geçici köy altı yerleşmeleri vardır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da hayvancılık amacıyla kurulan bu geçici yerleşmelere ne ad verilir?

• A) Divan
• B) Kom ✓
• C) Oba
• D) Mezra
• E) Ağıl

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Güneydoğu Anadolu'da hayvancılığa bağlı olarak kurulan geçici köy altı yerleşmelerine kom denir. Oba daha çok göçebe çadır yerleşmesi, ağıl ise hayvanların barındırıldığı çevrili alandır. Divan ve mezra genellikle sürekli yerleşmelerdir.

18. Türkiye'de ulaşım ağlarının gelişimini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisi kaynağı bakımından diğerlerinden ayrılır?

• A) Ticaret
• B) Sanayi
• C) İklim ✓
• D) Sermaye
• E) Nüfus

İklim,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ulaşım üzerinde etkili olan doğal bir unsurdur. Ticaret, sanayi, sermaye ve nüfus ise ulaşım ağlarının gelişimini belirleyen beşerî ve ekonomik faktörlerdir.

19. Aritmetik nüfus yoğunluğu, toplam nüfusun yüzölçümüne bölünmesiyle hesaplanır. TÜİK verilerine göre Türkiye'de bu değerin en yüksek ve en düşük olduğu iller sırasıyla hangileridir?

• A) İstanbul - Bayburt
• B) Ankara - Gümüşhane
• C) Kocaeli - Ardahan
• D) İstanbul - Tunceli ✓
• E) İzmir - Hakkâri

İstanbul,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çok büyük nüfusunun görece dar bir alanda toplanması nedeniyle aritmetik nüfus yoğunluğu en yüksek ildir. Tunceli ise az nüfusu ve geniş yüzölçümü nedeniyle yoğunluğu en düşük ildir. Toplam nüfusun azlığı tek başına yeterli değildir; yüzölçümü de hesaba katılır.

20. Madencilik ve sanayi faaliyetleri bazı yerleşmelerin göç alarak büyümesini sağlamıştır. I. Batman ve çevresi II. Menteşe Yöresi III. İskenderun ve çevresi Yukarıdaki yörelerden hangilerinde bu etki belirgindir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Batman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ petrol çıkarımı ve rafineriyle, İskenderun ise liman çevresindeki demir-çelik sanayisiyle büyümüş ve göç almıştır. Menteşe Yöresi'nde engebeli arazi sanayi ve ulaşımı sınırlar. Bu nedenle I ve III doğrudur.

21. Birkaç mahallenin seyrek bir doku içinde birleşmesiyle oluşan; Sinop, Sakarya, Kocaeli ve Bolu çevresinde rastlanan kırsal yerleşme tipi hangisidir?

• A) Dam
• B) Güzle
• C) Divan ✓
• D) Yayla
• E) Mezra

Divan,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ birden fazla mahallenin birleşmesiyle meydana gelen, dağınık dokulu ve sürekli bir köy altı yerleşmesidir. Batı Karadeniz ve yakın çevresinde yaygın olarak görülür.

22. Aşağıdaki il ile nüfuslanmasında etkili olan beşerî unsur eşleştirmelerinden hangisi uygun değildir?

• A) Eskişehir - Eğitim
• B) Artvin - Ulaşım ✓
• C) İstanbul - Sanayi
• D) Zonguldak - Madencilik
• E) Nevşehir - Turizm

Artvin'in‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ engebeli yapısı ulaşımı zorlaştırır; dolayısıyla ulaşım ilin nüfuslanmasını artıran temel bir unsur değildir. Diğer faaliyetler karşılarında verilen illerin nüfus gelişiminde belirgin rol oynar.

23. Aşağıdaki illerden hangisi kırsal yerleşme biçimi bakımından diğerlerinden ayrılır?

• A) Şanlıurfa
• B) Amasya
• C) Rize ✓
• D) Eskişehir
• E) Bursa

Rize'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ engebeli yapısı ve yaygın su kaynakları dağınık yerleşmeyi destekler. Diğer illerin kırsalında ise düz alanlar ya da su kaynaklarının belirli noktalarda toplanması nedeniyle toplu yerleşme daha yaygındır.

24. Türkiye'nin güncel nüfus piramidinde, 65 yaş ve üzerindeki grupta kadınların oranının erkeklerden belirgin biçimde yüksek olduğu görülür. Bu demografik durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kırsaldan kentlere yapılan göçlere daha çok erkeklerin katılması
• B) Sağlık hizmetlerinin büyükşehirlerde daha fazla gelişmiş olması
• C) Kadınların eğitim seviyesinin son yıllarda hızla yükselmesi
• D) Kadınlarda doğuşta beklenen yaşam süresinin daha uzun olması ✓
• E) Erkek nüfusun çalışma hayatında daha fazla yer alması

Kadınların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ doğuşta beklenen yaşam süresi, Türkiye'de ve dünya genelinde erkeklerden daha uzundur. Biyolojik farklılıklar, çalışma koşulları ve yıpranma gibi etkenler erkeklerin ortalama ömrünü görece kısaltır. Bu nedenle 65 yaş ve üzerindeki gruplarda kadınların hayatta kalma oranı yükselir. Durumun göç veya eğitim düzeyiyle doğrudan ilgisi yoktur.

25. İklim elemanları nüfusun dağılışını etkiler. I. Tuz Gölü çevresinde nüfusun seyrek olması II. Erzurum-Kars çevresinde nüfusun seyrek olması III. Çatalca-Kocaeli Bölümü'nün yoğun nüfuslanması Yukarıdakilerden hangileri iklimin nüfuslanmaya doğrudan etkisine örnektir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Tuz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Gölü çevresinde kuraklık (I), Erzurum-Kars'ta ise düşük sıcaklıklar ve sert karasal iklim (II) nüfusu sınırlar. Çatalca-Kocaeli'nin yoğun nüfuslanması ise iklimden çok sanayi, ticaret ve ulaşım olanaklarıyla açıklanır. Bu nedenle I ve II doğrudur.