Genel Tekrar Testi - 55
Geniş vadilerin deniz suları altında kalması ve bu koyların önünün kıyı setleriyle kapatılması sonucu oluşan kıyı tipine Limanlı kıyı tipi denir. Türkiye'de bu kıyı tipinin en karakteristik örnekleri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Geniş vadilerin deniz suları altında kalması ve bu koyların önünün kıyı setleriyle kapatılması sonucu oluşan kıyı tipine Limanlı kıyı tipi denir. Türkiye'de bu kıyı tipinin en karakteristik örnekleri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fethiye ve Göcek kıyıları
- B) Büyük Çekmece ve Küçük Çekmece göllerinin bulunduğu kıyılar ✓
- C) Çukurova ve Bafra deltaları
- D) Gelibolu Yarımadası kıyıları
2. Kıyıya paralel uzanan dağların arasındaki vadilerin deniz suları altında kalmasıyla, dağların zirvelerinin kıyıda adalar şeklinde belirmesiyle oluşan kıyı tipine Dalmaçya kıyı tipi denir. Türkiye'de bu kıyı tipi nerede görülür?
- A) Mersin - Silifke
- B) İstanbul - Şile kıyıları
- C) Rize - Artvin kıyıları
- D) Finike - Kaş Kıyıları ✓
3. Türkiye kıyılarında Fiyort ve Skayer tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dağların uzanış doğrultusu
- B) Gelgit genliğinin az olması
- C) Matematik konum (Enlem etkisi) ✓
- D) Akarsu rejimlerinin düzensiz olması
Fiyort ve skayer tipi kıyılar kutup kuşağında, buzul aşındırmasının etkili olduğu alanlarda görülür. Türkiye orta kuşakta yer aldığı için bu kıyı tipleri matematik konum nedeniyle görülmez.
4. Dağların kıyı çizgisine dik uzandığı Ege kıyılarında girinti ve çıkıntı fazladır, koy, körfez ve doğal liman sayısı oldukça yüksektir. Bu özelliklere sahip olan kıyı tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Enine kıyı tipi ✓
- B) Boyuna kıyı tipi
- C) Ria kıyı tipi
- D) Limanlı kıyı tipi
5. Aşağıdaki körfezlerden hangisi sanayi kirliliğinin en az yaşandığı, doğal yapısını koruyan körfezlerden biridir?
- A) İzmit
- B) Gökova ✓
- C) Gemlik
- D) Aliağa
Gökova Körfezi, sanayileşmeden uzak kalmış ve koruma altına alınmış doğal bir körfezdir.
6. Karadeniz kıyılarında belirgin körfezlerin bulunmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dağların kıyıya paralel uzanması ✓
- B) Akarsu rejimlerinin düzenli olması
- C) Dalga aşındırmasının az olması
- D) Gelgit genliğinin yüksek olması
7. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye kıyılarında yer alan bir körfezdir?
- A) Çukurova
- B) Edremit ✓
- C) Çarşamba
- D) Gelibolu
Edremit, Ege Denizi kıyısında yer alan önemli bir körfezdir.
8. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de yer alan bir körfez değildir?
- A) Saros
- B) Gökova
- C) Çandarlı
- D) Bafra ✓
Bafra, Samsun ilinde yer alan bir delta ovasıdır, körfez değildir.
9. Türkiye'de sanayi ve liman ticareti faaliyetlerinin en yoğun olduğu körfez aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Saros
- B) Gökova
- C) İzmit ✓
- D) Edremit
İzmit Körfezi, sanayi tesisleri ve liman ticareti açısından Türkiye'nin en aktif körfezidir.
10. Aşağıdaki körfezlerden hangisinin turizm potansiyeli diğerlerine göre daha düşüktür?
- A) Fethiye
- B) Gökova
- C) Aliağa ✓
- D) Kuşadası
Aliağa Körfezi sanayi ve rafineri tesisleri nedeniyle turizmden ziyade sanayi odaklıdır.
11. Türkiye'de artezyen kaynaklarının en yaygın olarak görüldüğü alanlar genellikle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karstik platolar
- B) Tektonik çöküntü ovaları ✓
- C) Volkanik dağlar
- D) Dik kıyılı falezler
İki geçirimsiz tabaka arasında sıkışan yeraltı sularının sondajla çıkarıldığı artezyen kaynakları, çanak yapılı çöküntü ovalarında yaygındır.
12. Türkiye'de bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
- A) Kıta sahanlığının geniş olması
- B) Akarsuyun bol alüvyon taşıması
- C) Kıyıda güçlü akıntıların bulunması ✓
- D) Kıyı derinliğinin az olması
13. Akarsuların taşıdıkları malzemeleri eğimin azaldığı dağ eteklerinde biriktirmesiyle oluşan, koni şeklindeki birikim formasyonlarına ne ad verilir?
- A) Birikinti konisi ✓
- B) Delta ovası
- C) Irmak adası
- D) Seki
Akarsuların taşıdığı malzemeleri dağ yamaçlarından düzlüğe indiği yerlerde biriktirmesiyle oluşan koni şeklindeki yapılara birikinti konisi denir.
14. Dağlık alanlardan inen akarsuların taşıdığı malzemeleri dağ eteklerinde biriktirmesi ve bu birikinti yelpazelerinin zamanla birleşmesiyle oluşan ovalara ne ad verilir?
- A) Dağ eteği ovası ✓
- B) Delta ovası
- C) Karstik ova
- D) Tektonik ova
15. Türkiye'de akarsuların yatak eğiminin fazla olduğu yerlerde, çağlayanların düştüğü alanlarda oluşan derin çukurlara ne ad verilir?
- A) Dev kazanı ✓
- B) Kanyon vadi
- C) Kırgıbayır
- D) Menderes
Çağlayanların alt kısımlarında suyun çarptığı yerleri aşındırmasıyla oluşan çukurlara dev kazanı denir.
16. Ege Bölgesi'ndeki akarsularda yaygın olarak görülen, yatak eğiminin azalmasıyla akarsuyun yana aşındırma ve biriktirme yapması sonucu oluşan vadi tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çentik vadi
- B) Boğaz vadi
- C) Geniş tabanlı vadi ✓
- D) Kanyon vadi
17. Türkiye'de yüksek dağlık alanlarda buzulların aşındırması sonucu oluşan çukurların suyla dolmasıyla meydana gelen göllere ne ad verilir?
- A) Heyelan set gölü
- B) Alüvyal set gölü
- C) Karstik göl
- D) Sirk gölü ✓
18. Türkiye'de özellikle Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz gibi dağlık bölgelerde yaygın olan, akarsuların derine aşındırmasıyla oluşan V profilli vadilere ne ad verilir?
- A) Boğaz vadi
- B) Geniş tabanlı vadi
- C) Kanyon vadi
- D) Çentik vadi ✓
19. Türkiye'de İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Muğla kıyılarında görülen, eski akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Limanlı kıyı
- B) Dalmaçya tipi kıyı
- C) Ria tipi kıyı ✓
- D) Fiyort tipi kıyı
20. Türkiye'deki akarsuların aşındırma faaliyetlerinin son aşamasında ortaya çıkan, deniz seviyesine yakın hafif dalgalı düzlüklere ne ad verilir?
- A) Peneplen ✓
- B) Plato
- C) Birikinti yelpazesi
- D) Taraça
Akarsu aşındırmasının son evresinde oluşan, deniz seviyesine yakın hafif dalgalı düzlüklere peneplen (yontukdüz) denir.
21. Türkiye'nin jeolojik geçmişinde epirojenez (kıta oluşumu) hareketlerinin etkisi oldukça fazladır. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de epirojenik hareketlerin yaşandığına doğrudan bir kanıt olarak gösterilemez?
- A) Çukurova ve Ergene havzalarının her yıl milimetrik olarak çökmekte olması
- B) Anadolu Yarımadası'nın genel olarak yükselmesiyle yüksek düzlüklerin (platoların) geniş yer kaplaması
- C) Kıyı kesimlerde eski deniz seviyelerine ait taraçaların (sekilerin) yükseklerde bulunması
- D) Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca sık sık yıkıcı depremlerin meydana gelmesi ✓
Depremler sismik (seizma) hareketlerle ilgilidir. Çukurova ve Ergene'nin çökmesi, platoların yüksekte kalması ve kıyı taraçaları ise epirojenik (kıta oluşumu) hareketlerin doğrudan kanıtlarıdır.
22. Türkiye'deki volkanik dağlar arasında, lavlarının çok akışkan (bazaltik) olması nedeniyle yayvan bir kalkan şeklinde olan volkan konisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nemrut
- B) Erciyes
- C) Karacadağ ✓
- D) Süphan
Güneydoğu Anadolu'daki Karacadağ, akışkan bazaltik lavların yayılmasıyla oluşmuş Türkiye'nin tek kalkan biçimli volkanıdır.
23. Akdeniz Bölgesi'nde yer almasına rağmen, kıvrılma yerine kırılma ile oluşmuş (horst) ve graben alanı olan Amik Ovası'nın hemen yanında yükselen dağ sırası aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bey Dağları
- B) Bolkar Dağları
- C) Nur (Amanos) Dağları ✓
- D) Aladağlar
24. Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve zirvesinde Türkiye'nin en büyük kaldera gölünü barındıran volkanik dağ aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tendürek
- B) Nemrut ✓
- C) Süphan
- D) Ağrı
25. Türkiye'de Alp-Himalaya kıvrım sistemiyle oluşan dağların yüksek kesimlerine ne ad verilir?
- A) Senklinal
- B) Antiklinal ✓
- C) Horst
- D) Graben