Genel Tekrar Testi - 13
Atatürk, askeri başarıların ardından kültür, bilim, teknik ve ekonomi alanlarında da ilerleme sağlanması gerektiğini vurgulamıştır. Bu yaklaşım; I. İnkılapçılık II. Milliyetçilik III. Laiklik İlkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Atatürk, askeri başarıların ardından kültür, bilim, teknik ve ekonomi alanlarında da ilerleme sağlanması gerektiğini vurgulamıştır. Bu yaklaşım; I. İnkılapçılık II. Milliyetçilik III. Laiklik İlkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?
- A) Yalnız III
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Atatürk'ün bu kapsamlı sözü; çağdaşlaşmayı, sürekli yenilenmeyi ve gelişmeyi ifade ettiği için İnkılapçılık (I); rasyonalizm, bilim ve fenni rehber edindiği için Laiklik (III); ekonomik bağımsızlık (iktisadi zaferler) ve milli kültürün inşasını hedeflediği için Milliyetçilik (II) ilkelerinin her üçüyle de doğrudan ilişkilidir (E seçeneği).
2. I. Sümerbank'ın kurulması II. Kabotaj Yasası’nın kabulü III. Karabük Demir-Çelik işletmesinin açılması Yukarıdaki çalışmalardan hangisi Atatürk'ün devletçilik ilkesinin bir sonucudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Atatürk'ün Devletçilik ilkesi, devlet eliyle yatırımların yapılması ve sanayinin kurulmasıdır. Sümerbank'ın kurulması (I - tekstil ve sanayi yatırımlarını finanse etmek için devlet bankası kurulması) ve Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın açılması (III - ağır sanayi hamlesinin devlet eliyle yapılması) doğrudan devletçilik ilkesinin sonuçlarıdır. Kabotaj Yasası'nın kabulü (II) ise deniz ticareti hakkının millileştirilmesi olduğundan doğrudan Milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir. Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür.
3. Teşvik-i Sanayi Kanununda beklenen başarının elde edilememesi; I. cumhuriyetçilik, II. devletçilik, III. laiklik İlkelerinden hangilerinin uygulanmasını zorunlu hale getirmiştir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle 1927 Teşvik-i Sanayi Kanunu'nden beklenen verimin alınamaması, yatırımların bizzat devlet eliyle yapılmasını öngören 'Devletçilik' (II) ilkesinin uygulanmasını zorunlu kılmıştır.
4. Atatürk'ün halkçılık ilkesinin, I. vatandaşlar arasında iş bölümü ve dayanışmayı sağlamak, II. sınıflar arasındaki farklılıklardan yararlanmak, III. yasalar karşısında herkesi eşit kılmak Amaçlarından hangilerine sahip olduğu _savunulamaz_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) I, II ve III
Halkçılık ilkesi; sınıf mücadelesini reddeder, halkı tek ve eşit bir bütün olarak görür. Bu doğrultuda yasalar önünde eşitliği sağlamayı (III) ve toplumsal dayanışma ile iş bölümünü (I) hedefler. Sınıfsal farklılıklardan yararlanmak veya sınıfsal ayrımcılık gütmek (II) halkçılık ilkesinin amacıyla tamamen çelişir ve savunulamaz.
5. Osmanlı Hükümeti'nin Lozan Konferansı'na davet edilmesi aşağıdaki inkılaplardan hangisinin yapılmasında etkili olmuştur?
- A) Halifeliğin kaldırılması
- B) Eğitimde birliği sağlamak
- C) Saltanatın kaldırılması ✓
- D) Cumhuriyetin ilan edilmesi
- E) Medreselerin kaldırılması
Osmanlı Hükümeti'nin Lozan'a davet edilmesi, iki başlılığı önlemek amacıyla saltanatın kaldırılmasını hızlandırmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Saltanatın kaldırılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
6. İnkılapçılık anlayışı her alanda yenileşmeyi temel almaktadır. Buna göre, I. Tarımda makineleşmenin başlaması, II. Hastaların tedavisinde yeni tekniklerin kullanılması, III. Uluslararası ölçü birimlerine geçilmesi Gelişmelerinden hangileri inkılapçılığa yöneliktir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız II
- D) I ve II
- E) I, II ve III ✓
Tarımda makineleşme, tedavide yeni tekniklerin kullanılması ve uluslararası ölçü birimlerine geçilmesi yenilik ve çağdaşlaşma amacı taşır; üçü de inkılapçılıkla ilgilidir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
7. Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk ilkelerinin özellikleri arasında _gösterilemez_?
- A) Akıl ve bilime önem vermişlerdir
- B) Birbirlerini bütünler niteliktedirler
- C) Türk milletinin ihtiyaçlarından doğmuşlardır
- D) Türk halkının yapısına uygundurlar
- E) Taklitçilik ve özenti sonucu kabul edilmişlerdir ✓
Atatürk ilkeleri taklit veya özenti sonucu değil, ülkenin ihtiyaçlarından doğmuş ve akıl-bilim temelinde şekillenmiştir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Taklitçilik ve özenti sonucu kabul edilmişlerdir" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
8. Atatürk Dönemi ekonomi politikalarından devletçilik ilkesinin benimsenmesinin nedenleri arasında; I. Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısı, II. dünya ekonomik krizinin etkileri, III. teknik eleman sıkıntısı ve teknik bilgi eksikliği Gelişmelerinden hangileri yer alır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Devletçilik ilkesinin benimsenmesinde; 1927'de çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun özel sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olması (I - başarısızlığı nedendir, başarısı değil), 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği zorluklar (II) ve ülkede teknik eleman, sermaye ve bilgi birikimi eksikliği (III) etkili olmuştur. Bu nedenle II ve III nedenler arasında yer alırken, I. öncüldeki 'başarısı' ifadesi yanlıştır.
9. Aşağıdakilerden hangisi Halifeliğin kaldırılma nedenleri arasında _gösterilemez_?
- A) İnkılapların yapılmasına engel teşkil etmesi
- B) Cumhuriyetin temel ilkelerine ters düşmesi
- C) Mecliste partiler arası siyasi gerilimi artırması ✓
- D) Saltanat yanlıların halifenin etrafında toplanması
- E) Halifenin devlet başkanı gibi hareket etmesi
Halifeliğin kaldırılmasında halifenin devlet başkanı gibi davranması, saltanat yanlılarının çevresinde toplanması ve inkılaplara engel olması etkiliydi. Mecliste partiler arası siyasi gerilimi artırması temel nedenlerden biri değildir.
10. TBMM'nin açılması I. Milliyetçilik II. Cumhuriyetçilik III. Halkçılık İlkelerinden hangisi ve ya hangileri ile ilişkilidir?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
TBMM'nin açılması; milli bağımsızlık savaşını yönetmesi ve 'Türk Milleti' adına karar almasıyla Milliyetçilik (I), millet iradesini en üstün güç kabul ederek cumhuriyet rejiminin temelini atmasıyla Cumhuriyetçilik (II), halkın temsilcilerinden oluşması ve sınıfsız-eşitlikçi bir toplum temsilini içermesiyle Halkçılık (III) ilkelerinin hepsiyle doğrudan ilişkilidir.
11. Atatürk, gücün ve başarının kaynağını milletin kendisinde görmüştür. Bu düşünce aşağıdaki ilkelerden hangileriyle ilişkilendirilebilir? I. Cumhuriyetçilik II. Milliyetçilik III. Laiklik
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Milleti güç ve egemenliğin kaynağı sayan bu söz; cumhuriyetçilik, milliyetçilik ve laiklik anlayışıyla birlikte değerlendirilebilir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
12. Çelebilik, dervişlik, seyitlik ve babalık gibi unvanların yasaklanması aşağıdaki inkılaplardan hangisiyle gerçekleşmiştir?
- A) Tekke zaviye ve türbelerin kapatılması ✓
- B) Türk medeni kanunu
- C) Soyadı kanunu
- D) Şapka Kanunu
- E) Halifeliğin Kaldırılması
30 Kasım 1925 tarihinde kabul edilen Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılmasına dair kanun (B) kapsamında; dinsel ve sınıfsal imtiyaz belirten, halk arasında ayrımcılık yaratan şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, seyitlik, çelebilik, babalık gibi unvan ve sıfatların kullanılması da yasaklanmıştır. Bu düzenleme toplumsal alanda laikleşmeyi ve eşitliği sağlamayı amaçlamıştır.
13. Atatürk, toplumun ilerleyebilmesi için kadın ve erkeğin birlikte yükselmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu anlayış aşağıdaki inkılaplardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Kabotaj Kanunu
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- C) Medeni Kanun ✓
- D) Kılık-Kıyafet Kanunu
- E) Harf İnkılabı
Atatürk'ün sözü kadın ve erkek eşitliğine vurgu yapar. Medeni Kanun aile ve toplum yaşamında kadınlara önemli haklar kazandırmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Medeni Kanun" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
14. Aşağıdakilerden hangisinin, doğrudan Atatürk'ün Milliyetçilik ilkesinin bir gereği olarak gerçekleştirildiği _söylenemez_?
- A) Üniversite reformunun yapılması ✓
- B) Türk Tarih Tezinin oluşturulması
- C) Kapitülasyonların kaldırılması
- D) Ekonomik kalkınmada öz kaynaklara yönelinmesi
- E) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
Üniversite reformu daha çok çağdaşlaşma, bilim ve eğitim alanındaki yenilenme ile ilgilidir. Milliyetçilik ilkesinin doğrudan gereği olarak gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Üniversite reformunun yapılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
15. Harf İnkılabı yapılmadan önce Latin harfleri uzun süre tartışılmış, çeşitli toplantılarda gündeme gelmiş ve toplumun tepkisi gözlenmiştir. Uluslararası rakamların kabulü gibi adımların tepki çekmemesi, harf değişikliği için uygun ortamın oluştuğunu göstermiştir. Bu bilgilere göre; I. Cumhuriyetin ilk yıllarında bazı inkılaplara karşı muhalefet bulunduğu II. Harf İnkılabı’nın başarıya ulaşmasının planlandığı III. İnkılaplarda toplumun tepkisinin dikkate alındığı Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Kazım Karabekir'in öneriyi 'İslam'ın bütünlüğüne zarar vereceği' gerekçesiyle reddetmesi inkılaplara karşı bir muhalefet/çekince olduğunu gösterir (I). Tasarlanan inkılaplar için uygun zamanın beklenmesi ve hazırlıklar yapılması başarının rastlantıya bırakılmak istenmediğini kanıtlar (II). Resmi dairelerde uluslararası rakamların kullanılması yasasına 'halktan önemli bir tepki gelmemesi' üzerine harf inkılabı kararının verilmesi, halkın tepkisine/hazırbulunuşluğuna önem verildiğini doğrular (III).
16. Atatürk’ün çağdaşlaşma karşısında direnmenin sonuçsuz kalacağını vurgulayan sözü, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgilidir?
- A) İnkılapçılık ✓
- B) Devletçilik
- C) Bağımsızlık
- D) Milliyetçilik
- E) Halkçılık
Atatürk'ün sözü, çağdaş uygarlığa uyum sağlama ve yeniliklere açık olma gereğini vurgular; bu da inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İnkılapçılık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
17. Aşağıdaki Atatürk ilkelerinin hangisinde Batı'nın etkisi diğerlerine göre daha azdır?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Halkçılık
- C) Laiklik
- D) Milliyetçilik
- E) Devletçilik ✓
Devletçilik ilkesi, Türkiye'nin kendi ekonomik koşullarından doğmuş ve Batı etkisinin diğer ilkelere göre daha sınırlı olduğu bir uygulama alanı oluşturmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Devletçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
18. Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaş uygarlık yolunda ilerlemesi gerektiğini vurgulayarak şeyh, derviş ve mürit anlayışlarının devlet düzenine egemen olamayacağını belirtmiştir. Bu söz hangi inkılap sırasında söylenmiştir?
- A) Medeni Kanun'un kabulü
- B) Kılık - kıyafetin düzenlenmesi
- C) Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması ✓
- D) Hilafetin kaldırılması
- E) Saltanatın kaldırılması
Mustafa Kemal Atatürk, Kastamonu gezisi sırasında (1925) söylediği bu tarihi sözüyle toplumu gerileten tarikat ve cemaat yapılanmalarına dikkat çekmiş ve bu söylem doğrudan 30 Kasım 1925'te yürürlüğe giren 'Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması' kanununa temel oluşturmuştur.
19. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesinin aşağıdaki gelişmelerden hangisinin ortaya çıkmasında etkisi yoktur?
- A) Azınlık okullarında patrikhanenin yetkilerinin azaltılması
- B) Eğitimin laik ve ulusal ilkelere göre yapılması
- C) Medreselerin kapatılması
- D) Yabancı okulların tamamının kapatılması ✓
- E) Kültürel çatışmaların önlenerek milli birlik ve beraberliğin güçlenmesi
3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanarak denetim altına alınmıştır. Bu kanunla azınlık ve yabancı okullar kapatılmamış, devletin belirlediği müfredat ve kurallara uymak kaydıyla faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiştir. Dolayısıyla yabancı okulların tamamının kapatılması söz konusu değildir.
20. İnançlar vicdanlarda ve mabetlerde kalmalı, maddi hayatın ve dünyanın işlerine karıştırılmamalıdır. Atatürk'ün bu sözü aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilgilidir?
- A) Laiklik ✓
- B) Milliyetçilik
- C) İnkılapçılık
- D) Halkçılık
- E) Cumhuriyetçilik
Atatürk'ün dini inançların vicdan ve mabet sınırı içinde kalmasını, dünya ve devlet işlerine (maddi hayata) müdahale etmemesini savunması, devlet düzeninin akıl ve bilime dayanmasını ifade eden Laiklik (B) ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
21. Cumhuriyet döneminde görülen gelişmelerden bazıları aşağıda verilmiştir. Bunlardan hangisi "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesi ile doğrudan ilgilidir?
- A) Medeni Kanun'un kabulü
- B) Kadınlara yeni haklar verilmesi
- C) Saltanatın kaldırılması ✓
- D) Medreselerin kaldırılması
- E) Tevhidi Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması
Saltanatın kaldırılması, egemenliğin hanedandan alınarak millete ait olduğunu gösteren doğrudan bir siyasi düzenlemedir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Saltanatın kaldırılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
22. I. Türk Dil Kurumu – Milliyetçilik II. Soyadı Kanunu – Cumhuriyetçilik III. Tevhid-i Tedrisat Kanunu – Laiklik IV. Halifeliğin Kaldırılması - Halkçılık Yukarıdaki eşleştirmelerden hangileri _yanlıştır_?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I ve IV
- D) II ve IV ✓
- E) III ve IV
Soyadı Kanunu halkçılık ve toplumsal düzenle, halifeliğin kaldırılması ise laiklik ve cumhuriyetçilikle ilgilidir. Bu nedenle II ve IV eşleştirmeleri yanlıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "II ve IV" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
23. - Beş Yıllık Sanayi Planları - Kabotaj Kanunu - Aşar vergisinin kaldırılması Yukarıda verilen inkılap hareketleri aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileri ile sırasıyla eşleştirilebilir?
- A) Devletçilik, Laiklik, Milliyetçilik
- B) Halkçılık, Milliyetçilik, Cumhuriyetçilik
- C) Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik
- D) Laiklik, Milliyetçilik, Devletçilik
- E) Devletçilik, Milliyetçilik, Halkçılık ✓
Beş Yıllık Sanayi Planları devletçilik, Kabotaj Kanunu milliyetçilik, Aşar vergisinin kaldırılması ise halkçılık ilkesiyle ilişkilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Devletçilik, Milliyetçilik, Halkçılık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
24. Aşağıdakilerden hangisinin çeşitli alanlarda var olan karışıklıkları ve ikilikleri gidermeye yönelik atılan adımlardan biri olduğu _savunulamaz_?
- A) Ölçü sistemlerinin değiştirilmesi
- B) Soyadı Yasasının çıkarılması
- C) Medreselerin kapatılması
- D) Harf inkılabının yapılması ✓
- E) Tevhidi Tedrisat Yasasının çıkarılması
Ölçü, soyadı, eğitim ve kurum düzenlemeleri toplumsal ikilikleri azaltmaya yöneliktir. Harf inkılabı ise daha çok okuma yazmayı kolaylaştırma ve kültürel dönüşümü hızlandırma amacı taşır.
25. I. İstiklâl Mahkemelerini kurması II. İstiklal Marşı'nı kabul etmesi III. Misakımillî'yi ilke edinmesi Yukarıdakilerden hangileri I. TBMM'nin ulusalcı niteliğine kanıt olarak gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) II ve III ✓
Milli marş kabul etmek (II) ve milli sınırları/bağımsızlığı esas alan Misakımilli'yi rehber edinmek (III) doğrudan meclisin ulusal (milli) ve bağımsızlıkçı karakterini gösterir. İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması (I) ise meclisin olağanüstü yetkilere (yargı yetkisine) sahip olduğunu, asayiş ve otoriteyi sağlamayı amaçladığını kanıtlar; doğrudan ulusalcı nitelikle ilişkili kurumsal bir kanıt değildir.