Genel Tekrar Testi - 11
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?
- A) Duvarlar boyandı. ✓
- B) Ahmet duvarları boyadı.
- C) Çocuklar bahçede oynuyor.
- D) Güneş doğdu.
Boyama işini yapan belli değildir, 'duvarlar' işten etkilenen varlık olduğu için sözde öznedir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklı bir çatı özelliği vardır?
- A) Çocuklar bahçede neşeyle koştu. ✓
- B) Annem camları güzelce sildi.
- C) Kardeşim ödevini bitirdi.
- D) Babam arabayı yıkadı.
A seçeneğindeki 'koştu' fiili nesne alamaz (Geçişsiz). Diğerleri (sildi, bitirdi, yıkadı) nesne alabilir (Geçişli).
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) vurgulanmıştır?
- A) Yarın Ankara'ya gideceğim. ✓
- B) Ankara'ya yarın gideceğim.
- C) Gideceğim yarın Ankara'ya.
- D) Ben yarın Ankara'ya gideceğim.
Yüklemden (gideceğim) hemen önceki öge vurgulanır. 'Ankara'ya' dolaylı tümleçtir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, sözcük grubu (tamlama) halindedir?
- A) Yaşlı adam bankta oturuyordu. ✓
- B) Ali dün bize geldi.
- C) O, çok çalışkandır.
- D) Kitaplar masada duruyor.
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Özne: 'Yaşlı adam'. Bu bir sıfat tamlamasıdır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem 'ek eylemin geniş zamanı' ile çekimlenmiştir?
- A) Hava çok güzeldi.
- B) Bu kitap çok ilginçmiş.
- C) En sevdiğim yer burasıdır. ✓
- D) Yarın bize gelse.
Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Ek eylemin geniş zaman eki '-dır/-dir'dir. Burası-dır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, bir sıfat tamlamasıdır?
- A) Evimiz kutu gibiydi.
- B) En sevdiği renk mavidir.
- C) Burası eski bir köydü. ✓
- D) Çocuklar bahçede oynuyor.
Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Eski bir köy' sıfat tamlamasıdır ve ek eylem alarak yüklem olmuştur. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
- A) Herkes ondan bahsediyor, onu seviyordu.
- B) Kitaba baktı ve rafa koydu. ✓
- C) Sana inanıyor ve güveniyorum.
- D) Evden çıktı, okula gitti.
Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Kitaba baktı ve (kitabı) rafa koydu'. İkinci yüklem için nesne gereklidir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne-yüklem ilişkisi diğerlerinden farklıdır?
- A) Ödevlerini erkenden bitirdi.
- B) Kardeşini okula bıraktı.
- C) Sabah erkenden uyandı. ✓
- D) Kitabı bana verdi.
'Uyandı' geçişsizdir (Onu uyandı diyemeyiz). Diğerleri (bitirdi, bıraktı, verdi) geçişlidir.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne' vurgulanmıştır?
- A) Dün seni Ali aradı. ✓
- B) Ali dün seni aradı.
- C) Ali seni dün aradı.
- D) Seni Ali dün aradı.
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yüklemden (aradı) hemen önce gelen öge vurgulanır. 'Ali' öznedir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznel bir yargı vardır?
- A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- B) Yazarın son kitabı 200 sayfadan oluşuyor.
- C) Filmde olaylar bir kasabada geçiyor.
- D) Şairin dili oldukça büyüleyici ve etkileyici. ✓
A, B ve C seçenekleri kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmeyen nesnel yargılardır. Ancak D seçeneğindeki 'büyüleyici' ve 'etkileyici' ifadeleri kişisel beğeni içerir ve kanıtlanamaz, bu yüzden özneldir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' vurgulanmıştır?
- A) Annem dün pazardan elma aldı. ✓
- B) Dün pazardan elma annem aldı.
- C) Annem elmayı dün pazardan aldı.
- D) Annem pazardan elmayı dün aldı.
Türkçede kural olarak yüklemden hemen önceki öge vurgulanır. A şıkkında yüklem 'aldı'. Hemen öncesinde 'elma' sözcüğü vardır. 'Ne aldı? -> Elma' (Belirtisiz Nesne). Dolayısıyla nesne vurgulanmıştır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' (yer tamlayıcısı) **kullanılmamıştır**?
- A) Kitaplarını dolaba yerleştirdi.
- B) Seni sahilde gördüm.
- C) Yarın Ankara'ya gideceğim.
- D) Beni çok üzdün. ✓
A'da 'Dolaba' (Nereye?), B'de 'Sahilde' (Nerede?), C'de 'Ankara'ya' (Nereye?) dolaylı tümleçtir. D seçeneğinde Beni (Nesne), Çok (Zarf T.), Üzdün (Yüklem); dolaylı tümleç yoktur.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' (belirtili veya belirtisiz) yoktur?
- A) Kitabı dikkatlice okudu.
- B) Pazardan elma aldım.
- C) Bütün gün evde oturdu. ✓
- D) Seni çok seviyorum.
A'da 'Kitabı' (B.li Nesne), B'de 'Elma' (B.siz Nesne), D'de 'Seni' (B.li Nesne). C şıkkında 'oturdu' geçişsiz bir fiildir, nesne almaz.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne, açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir?
- A) İzmir'i, doğduğum kenti, çok özledim. ✓
- B) Annem, o melek kadın, bizi bekliyor.
- C) Dün akşam, saat dokuzda, buluştuk.
- D) Kitabı, masanın üzerindekini, bana ver.
Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'İzmir'i' (Nesne). 'doğduğum kenti' (Nesnenin açıklayıcısı olan ara söz). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' vurgulanmıştır?
- A) Yarın İstanbul'a gideceğim. ✓
- B) İstanbul'a yarın gideceğim.
- C) Gideceğim yarın İstanbul'a.
- D) Ben yarın İstanbul'a gideceğim.
Yüklemden (gideceğim) hemen önceki öge vurgulanır. 'İstanbul'a' (Dolaylı Tümleç).
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yüklem' isim soyludur?
- A) Buralar eskiden çok güzeldi. ✓
- B) Dün akşam bize geldi.
- C) Kitabı bir solukta okudu.
- D) Sabaha kadar çalıştı.
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Güzel' isimdir, '-di' ek eylemini alarak yüklem olmuştur. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yüklem eksikliğinden' kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
- A) Ben şiir, o roman okumayı sever.
- B) Çayı çok, kahveyi hiç içmem. ✓
- C) Dün okula gitmedim, evde oturdum.
- D) Kardeşimle top oynadık.
'Çayı çok (içerim), kahveyi hiç içmem.' Birinci cümleye olumlu yüklem gereklidir.
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yüklemin türüne göre' cümle farklıdır?
- A) En sevdiğim renk mavidir.
- B) Bugün hava çok soğuktu.
- C) Kapı aniden açıldı. ✓
- D) Onun evi çok uzaktı.
A, B ve D yüklemi isim soyludur (İsim Cümlesi). C şıkkında 'açıldı' fiildir (Fiil Cümlesi).
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' açıklayıcısıyla (ara söz) birlikte verilmiştir?
- A) Ankara'yı, başkentimizi, çok seviyorum. ✓
- B) Dün akşam, saat on gibi, uyudum.
- C) Ahmet, sınıfın en çalışkanı, geldi.
- D) Okula, bilgi yuvasına, gidiyorum.
Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Ankara'yı' (Nesne). 'başkentimizi' ara sözü nesneyi açıklamıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf tümleci' vurgulanmıştır?
- A) Yarın Ankara'ya otobüsle gideceğim.
- B) Otobüsle Ankara'ya yarın gideceğim. ✓
- C) Ben yarın otobüsle Ankara'ya gideceğim.
- D) Ankara'ya otobüsle gideceğim.
Yüklemden önceki öge vurgulanır. B şıkkında 'Yarın' (Zaman Zarfı) yüklemden önce olduğu için vurgulanmıştır. D şıkkında 'otobüsle' (Edat/Zarf T.), C'de 'Ankara'ya' (Dolaylı T.), A'da 'otobüsle' (Edat/Zarf T.) vurgulanmıştır. En net zaman zarfı vurgusu B seçeneğindedir.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zamir' ek eylem alarak yüklem olmuştur?
- A) Bu kitap güzeldir.
- B) Aradığım kişi oymuş. ✓
- C) Soruların hepsi zordu.
- D) En sevdiği şey kitaptır.
'O' (kişi zamiri) '-muş' ek eylemini alarak 'oymuş' şeklinde yüklem olmuştur. A'da 'güzeldir' (Sıfat/Adlaşmış), C'de 'zordu' (Sıfat/Adlaşmış), D'de 'kitaptır' (İsim) yüklemdir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir tanım cümlesi vardır?
- A) Şiir, ruhun gıdasıdır.
- B) Üçgen, üç kenarı olan geometrik şekildir. ✓
- C) Roman, hayatı anlamlandırma çabasıdır.
- D) Müzik, evrensel bir dildir.
B seçeneği kanıtlanabilir, bilimsel ve nesnel bir tanımdır. Diğerleri öznel tanımlardır.
23. Aşağıdakilerden hangisinde nesnel bir yargı vardır?
- A) Yanaklarının çukuru sanki bu dikkatle dolardı.
- B) Masamın üzerindeki gazeteyi önüme aldım. ✓
- C) Çayımdan bir yudum almamı imkansız kılacak görüntülere odaklanmıştım.
- D) Bana dayanma gücü veren olgunluğu yüzünden severim sonbaharı.
Gazetenin masanın üzerinden alınması herkes tarafından gözlemlenebilir, kanıtlanabilir ve kişiden kişiye değişmeyen nesnel bir gerçektir.
24. Aşağıdaki cümlelerden hangisi öznel bir yargı içermektedir?
- A) Bir ağustos gecesi ona Mozart’tan bir sonat dinletmiş.
- B) Ölmeden evvel yazdığı son şiirin ismi Kırılan Bir Dalın Çatırtısı’ymış.
- C) Sonbaharın şehre sokulmaya hazırlandığını duyabiliyordum. ✓
- D) Yaşadığı olayları hangi kitapta toplamış.
Sonbaharın gelişini 'duymak' kişisel bir algı ve hayal gücüdür; kanıtlanabilir bir gerçeklik değil, öznel bir histir.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'özne-yüklem uyumsuzluğu' vardır?
- A) Köpekler havlıyorlar. ✓
- B) Çocuklar oynuyor.
- C) Herkes geldi.
- D) Çiçekler açtı.
Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Özne insan dışı ve çoğulsa yüklem tekil olur. 'Köpekler havlıyor' olmalıydı. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.