Genel Tekrar Testi - 175

1. "Yorgun düşen gezgin, ıssız yolda bir taşın üzerine oturdu." cümlesinin ögelerini doğru sıralayan seçenek hangisidir?

• A) Özne – zarf tümleci – dolaylı tümleç – yüklem
• B) Özne – zarf tümleci – nesne – yüklem
• C) Özne – dolaylı tümleç – dolaylı tümleç – yüklem ✓
• D) Zarf tümleci – özne – dolaylı tümleç – yüklem
• E) Özne – nesne – zarf tümleci – yüklem

'Yorgun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşen gezgin' öznedir. 'Issız yolda' bulunma hâlinde dolaylı tümleç (yer), 'bir taşın üzerine' ise yönelme anlamlı dolaylı tümleçtir (yönelme). 'Oturdu' yüklemdir. Cümlede nesne yoktur çünkü 'oturmak' fiili nesne almaz (geçişsiz fiil). Bu nedenle doğru sıralama: özne – dolaylı tümleç – dolaylı tümleç – yüklem şeklindedir.

2. "Dedesi geçen yaz köye döndüğünde çocuklar onu tanıyamadı." cümlesinde 'onu' sözcüğü hangi cümle ögesini üstlenmektedir?

• A) Dolaylı tümleç
• B) Özne
• C) Zarf tümleci
• D) Belirtili nesne ✓
• E) Belirtisiz nesne

'Onu'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 3. tekil şahıs zamiri olup belirtme hâl ekinin (-ı) zamirdeki biçimi olan '-nu' ekini içermektedir. 'Tanıyamadı' geçişli bir fiil olduğundan nesne alır; 'onu' da bu fiilin belirtili nesnesidir. Belirtisiz nesne hâl eki almaz; 'onu' ise hâl ekinin zamirdeki özel biçimini aldığından belirtili nesne olarak değerlendirilir.

3. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde hem özne hem de nesne yoktur?

• A) Yağmur yağdı, çocuklar ıslandı.
• B) Uzakta bir ışık belirdi.
• C) Akşama doğru hava soğudu. ✓
• D) Sabah kalktığımda kar yağıyordu.
• E) Komşuya güzel bir hediye gönderdiler.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde yüklem 'soğudu' fiilidir. 'Hava' öznedir; özne vardır. Ancak bu cümlede nesne almayan (geçişsiz) bir fiil kullanılmıştır ve yalnızca 'akşama doğru' zarf tümleci mevcuttur. Soruyu yeniden değerlendirirsek: özne 'hava', nesne yok. A'da her iki yantümcede de özneler var, C'de 'gönderdiler' gizli özneli + 'hediye' belirtisiz nesne, D'de 'bir ışık' özne var, E'de gizli özne var. Seçenekler arasında yalnızca öznenin de nesnenin de olmadığı yapı için en yakın örnek B'dir; zira geçişsiz fiil kullanılmış ve gizli özne de tespit edilebilir. Ancak KPSS değerlendirmesinde B en temiz örnektir.

4. "Sabah erkenden kalkan çocuk, annesinin hazırladığı kahvaltıyı büyük bir iştahla yedi." cümlesinde altı çizili 'büyük bir iştahla' ifadesi hangi ögeyi karşılamaktadır?

• A) Yüklem
• B) Zarf tümleci ✓
• C) Dolaylı tümleç
• D) Belirtili nesne
• E) Özne

'Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bir iştahla' ifadesi 'yedi' yüklemine 'nasıl?' sorusuyla bağlanmaktadır. Yüklemin nasıl gerçekleştiğini açıklayan, hâl bildiren bu tür unsurlar 'zarf tümleci' (durum zarfı) olarak değerlendirilir. '-la/-le' ekiyle kurulan bu yapı, birliktelik ya da araç anlamı taşısa da cümlede yüklemin oluş biçimini nitelendirdiğinden zarf tümleci işlevi görür. Dolaylı tümleç ile karıştırılmamalıdır; dolaylı tümleçler yer, yön veya bulunma bildiren hâl ekleri alır.

5. Aşağıdakilerden hangisi, cümle ögesi bakımından yanlış eşleştirilmiştir?

• A) "Hızla koşan atlar ovayı geçti." → 'hızla' zarf tümleci
• B) "Dün akşam arkadaşım aradı." → 'dün akşam' zarf tümleci
• C) "Çocuklar bahçede top oynadı." → 'bahçede' dolaylı tümleç
• D) "Kitabı raftan aldı." → 'kitabı' belirtili nesne
• E) "Annem bize çorba pişirdi." → 'bize' belirtili nesne ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'bize' sözcüğü '-e' yönelme hâl ekini almış bir zamirdir. 'Pişirdi' fiiline 'kime?' sorusuyla bağlanmakta ve dolaylı tümleç görevini üstlenmektedir; belirtili nesne değildir. Belirtili nesne, belirtme hâl eki (-ı/-i/-u/-ü) alır ya da bu ekin zamirdeki biçimini taşır. 'Bize' ise yönelme hâlinde olduğundan dolaylı tümleçtir. Bu nedenle D'deki eşleştirme yanlıştır. Diğer seçeneklerdeki eşleştirmeler doğrudur: A'da bulunma hâli = dolaylı tümleç, B'de belirtme hâli = belirtili nesne, C'de durum zarfı = zarf tümleci, E'de zaman zarfı = zarf tümleci.

6. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük, cümlenin hem yüklemi hem de dolaylı tümleci görevini üstlenmektedir? 'Sabahın erken saatlerinden beri devam eden tartışma, akşama doğru _____ dönüştü.' Bu cümle yapısından hareketle aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili öge, birden fazla cümle ögesi işlevi görmektedir?

• A) Yaşlı adam, elleriyle yüzünü örttü.
• B) Annem, her sabah çay içerek güne başlar. ✓
• C) Çocuklar, ders çalışmak için kütüphaneye gitti.
• D) Öğretmen, tahtaya bir şeyler yazarak dersi anlattı.
• E) O, büyük bir heyecanla konuşmaya başladı.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'çay içerek' yapısı hem bir zarf-fiil grubu olarak yüklemin nasıl gerçekleştiğini belirten zarf tümleci işlevi görmekte hem de 'içerek' eylemi kendi içinde 'çay'ı nesne olarak alan bir zarf-fiil yüklemi konumundadır. Bu yapı, tek bir sözcük grubunun hem cümlenin zarfı hem de iç yapısında yüklem işlevi taşıdığı özel bir kullanımdır. Diğer seçeneklerde ögeler tek işlevlidir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, fiilden önce gelmesine karşın cümlenin anlamsal odağı özne üzerinde değil yüklem üzerindedir; aynı zamanda cümle, gizli özne taşıyan bir yapıyla dönüştürüldüğünde anlam kaymasına uğrar?

• A) Karanlık basınca herkes evine çekildi.
• B) Deneyimli ressam, tabloyu tek seferde tamamladı.
• C) Rüzgâr, ağaçların dallarını kırdı.
• D) Bu kitabı ancak sabırlı okuyucular anlayabilir. ✓
• E) Çocuk, bütün gece ağladı.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'bu kitabı ancak sabırlı okuyucular anlayabilir' cümlesinde özne 'sabırlı okuyucular' fiilden önce gelmektedir; ancak cümlenin anlamsal ağırlığı nesne olan 'bu kitabı' ve yüklemdeki 'ancak' vurgusu üzerindedir. Özne gizlendiğinde ('Bu kitabı ancak anlayabilir') cümle eksik ve anlamca zayıf kalır, asıl kısıtlayıcı anlam kayar. Bu durum, sözdizimsel konum ile anlamsal odağın örtüşmediği özgün bir yapıyı yansıtır.

8. Türkçede bazı cümlelerde nesne hem belirtili hem de yüklemle anlam bütünlüğü bakımından çift işlevli olabilir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde belirtili nesne, aynı zamanda cümlenin anlamını tamamlayan bir yüklem unsuru niteliği de taşımaktadır?

• A) Müdür, raporu masanın üzerine bıraktı.
• B) Savcı, sanığı masum ilan etti. ✓
• C) Mühendis, köprüyü üç yılda inşa etti.
• D) Öğrenci, ödevi zamanında teslim etti.
• E) Çocuk, elmayı büyük bir iştahla yedi.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'sanığı masum ilan etti' yapısında 'sanığı' belirtili nesnedir; ancak 'masum' sözcüğü nesnenin yüklendiği bir sıfattır ve nesneyi nitelendirirken yüklemin anlamını tamamlar. Bu yapı Türkçede 'ettirgen-yüklem tümleyeni' olarak da değerlendirilen özel bir yapıdır: nesne hem belirtili nesne hem de yüklemin nesneye yüklediği özelliği taşır. Diğer seçeneklerde nesne tek işlevlidir.

9. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf tümleci, cümleden çıkarıldığında yalnızca anlam daralması değil, yüklemin geçişlilik/geçişsizlik niteliğinde de bir değişim meydana gelir?

• A) Çocuk, hızla koşarak parktan uzaklaştı.
• B) Hasta, uzun süre bekledikten sonra içeri alındı.
• C) Yönetici, konuyu dikkatle inceledi.
• D) Adam, sinirle masaya vurdu. ✓
• E) Öğrenci, sabaha kadar ders çalıştı.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'sinirle masaya vurdu' cümlesinde 'sinirle' zarf tümleci, 'masaya' ise dolaylı tümleçtir. Ancak 'vurdu' yüklemi burada nesnesiz (geçişsiz) kullanılmıştır. Zarf tümleci çıkarıldığında 'masaya vurdu' yapısı kalır; bu yapıda 'masaya' dolaylı tümleç olarak geçişsiz bir yüklemle bütünleşir. Farklı bir zarf tümleci eklendiğinde ise yüklemin anlam katmanı ve geçişlilik ilişkisi değişebilir. Bu seçenek, zarfın yüklem niteliğini dolaylı biçimde etkilediği yapıyı en iyi örnekler.

10. Türkçede 'iç içe girmiş' (gömülü) cümlelerde asıl yüklem ile yan cümlenin yüklemi zaman zaman birbirinin ögesi konumuna girebilir. Aşağıdakilerin hangisinde yan cümlenin yüklemi, temel cümlenin bir ögesi değil; aksine temel cümlenin yükleminin anlamsal önkoşulu durumundadır?

• A) Eve gelince haberi öğrendi.
• B) Koşan çocuk düştü.
• C) Yazdığı roman ödül aldı.
• D) Söylediklerini kimse anlamadı.
• E) Erken kalktığı için işe yetişebildi. ✓

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Erken kalktığı için işe yetişebildi' cümlesinde 'erken kalktığı için' yan cümlesi, temel cümlenin zarf tümlecidir. Ancak yüklemdeki 'yetişebildi' eylemi, anlam bakımından 'kalktığı' eylemini önkoşul olarak zorunlu kılar; yani yan cümlenin yüklemi gerçekleşmeden temel yüklem anlam kazanamaz. Bu yapı diğer seçeneklerden farklıdır: A ve D'de yan yapı sıfat işlevi görmekte, B'de özneyi nitelendirmekte, E'de ise yan yapı yalnızca zaman bildirmektedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, yapısı itibarıyla hem isim hem fiil cümlesi özelliği taşıdığından cümlenin türünü belirlemek güçleşmektedir?

• A) Anlattıkları, dinleyenleri derinden etkiledi.
• B) Hayatının en zor sınavından geçmekte olan adam sustu.
• C) Sabahın köründe yola çıkmış olmak onu yormuştu. ✓
• D) O gün herkes yorgundu.
• E) Başarı, çalışmanın ürünüdür.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'yola çıkmış olmak onu yormuştu' cümlesinde özne konumundaki 'yola çıkmış olmak' hem bir fiilimsi grubu (eylemsi) hem de isim işlevindedir; yüklem 'yormuştu' ise çekimli fiildir. Ancak 'yola çıkmış olmak' yapısı isim cümlesi mantığıyla değerlendirildiğinde özne-yüklem ilişkisini bulanıklaştırır. Asıl güçlük, öznedeki eylemsi grubunun cümleye hem isimsi hem fiilsi bir ağırlık katmasından kaynaklanır. Bu yapı, sınıf belirlemeyi zorlaştıran özgün bir örnektir.

12. Türkçede dolaylı tümleç ile yer tamlayıcısı kavramları zaman zaman karıştırılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-e' ekiyle kurulan öge, geleneksel anlamda dolaylı tümleç değil; yüklemin zorunlu tamamlayıcısı olan bir yer tamlayıcısıdır ve bu öge cümleden çıkarıldığında yüklem anlamsız kalır?

• A) Mektup, yanlış adrese gönderildi.
• B) Soruyu öğretmene sorduk.
• C) Kitabı kütüphaneye götürdü. ✓
• D) Arkadaşıma güzel bir hediye aldım.
• E) Çocuk, annesine sarıldı.

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'kitabı kütüphaneye götürdü' cümlesinde 'kütüphaneye' ögesi '-e' ekiyle kurulmuş olmakla birlikte bir dolaylı tümleç değil, 'götürmek' eyleminin zorunlu tamamlayıcısı olan yer tamlayıcısıdır. 'Götürmek' eylemi bir varış noktası olmadan anlam kazanamaz; bu nedenle öge çıkarıldığında cümle hem dilbilgisel hem anlamsal açıdan yetersiz kalır. A, C ve E seçeneklerindeki '-e'li ögeler ise dolaylı tümleci temsil etmekte olup yüklemin tamamlayıcısı zorunlu değildir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne ile yüklem arasında sayı uyumu bulunmamakta; ancak bu durum bir dil yanlışı değil, Türkçenin belirli bir kullanım kuralının sonucudur?

• A) Öğrenciler, sınava girdi. ✓
• B) Çocuklar koştu, büyükler oturdu.
• C) Kuşlar göç etti.
• D) Kalabalık, meydana aktı.
• E) İnsanlar gittikçe birbirinden uzaklaşıyor.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'öğrenciler' çoğul özneye karşın yüklem 'girdi' tekil çekimdedir. Bu bir yanlış değil; Türkçede insan dışı varlıklar için tekil yüklem zorunluyken insan özneleriyle de çoğul yüklem yerine tekil yüklem kullanımı yaygın ve kabul görmüş bir kuraldır. Ancak soru, sayı uyumsuzluğunun bilinçli ve kurala dayalı olduğu yapıyı sormaktadır. Türkçede çoğul özneyle tekil yüklem kullanımı hata değil, dil ekonomisinin doğal bir sonucudur. Diğer seçeneklerde de benzer yapı vardır, fakat B bu durumu en belirgin ve sorgulanan biçimde yansıtır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözdizimsel açıdan yüklem konumunda görünen öge, anlambilimsel açıdan nesnenin ya da öznenin bir yüklem tümleyeni (predicative complement) işlevi görmekte; bu nedenle cümlenin ögelerini çözümlemek farklı dilbilgisi yaklaşımlarında farklı sonuç vermektedir?

• A) Onu lider seçtiler. ✓
• B) Babam mühendistir.
• C) Adam hastalandı.
• D) Hava soğudu.
• E) Çiçekler solar.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Onu lider seçtiler' cümlesinde 'onu' belirtili nesne, 'lider' ise geleneksel dilbilgisinde nesnenin yüklem tümleyeni (nesne yüklemi / object complement) olarak değerlendirilir. 'Lider' sözcüğü hem nesneyi niteleyen bir tümleyici hem de yüklemin bir parçası gibi işlev görür. Bu yapı bazı dilbilgisi yaklaşımlarında ayrı bir öge ('nesne tümleci'), bazılarında ise yüklemin parçası olarak ele alınır. Bu çift yorumlanabilirlik, sözdizimsel ve anlambilimsel düzlemlerin kesiştiği bir noktayı oluşturur.

15. Türkçede bazı cümleler, yüzey yapıda tek bir yüklem içermesine karşın derin yapıda birden fazla önerme barındırır. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, tek yüklemli görünmesine rağmen derin yapıda iki ayrı olayı eş zamanlı kodlayan ve bu nedenle iki farklı özne-yüklem ilişkisi içeren bir yapıya sahiptir?

• A) Bağırarak ağladı. ✓
• B) Gülerek kapıdan içeri girdi.
• C) Çalışarak başarıya ulaştı.
• D) Akşam yemeğini yiyip uyudu.
• E) Koşarak geldi.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Bağırarak ağladı' cümlesi yüzey yapıda tek yüklemlidir; 'ağladı' tek çekimli eylemdir. Ancak derin yapıda hem 'bağırma' hem de 'ağlama' aynı öznenin eş zamanlı gerçekleştirdiği iki ayrı eylemdir. 'Bağırarak' zarf-fiili bağımsız bir eylem olduğundan bu yapı, tek cümle içinde iki ayrı önermeyi eş zamanlılık ilişkisiyle kodlar. A seçeneğinde ise sıralı (art arda) iki eylem vardır; eş zamanlılık yoktur. B, D ve E'de ise zarf-fiil ile asıl eylem arasında araç-amaç ya da tarz ilişkisi bulunmakta, gerçek anlamda iki bağımsız önerme eş zamanlı kodlanmamaktadır.

16. "Yorgun öğrenci sınıfta uyuya kalmış." cümlesinde yüklem hangisidir?

• A) yorgun
• B) öğrenci
• C) uyuya kalmış ✓
• D) sınıfta
• E) yorgun öğrenci

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlenin ana eylemidir ve cümlenin sonunda yer alır. 'Uyuya kalmış' birleşik fiil yüklemdir. 'Yorgun öğrenci' özne (yorgun sıfatı öğrenciyi nitelendiren sıfat tamlamasıdır), 'sınıfta' ise dolaylı tümleçtir.

17. "Kitapları masanın üzerine bıraktı." cümlesinde dolaylı tümleç hangisidir?

• A) kitapları
• B) üzerine
• C) masanın
• D) bıraktı
• E) masanın üzerine ✓

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, yükleme 'nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden, neye, nede, neden' sorularından biriyle bağlanan ögedir. 'Nereye bıraktı?' sorusunun yanıtı 'masanın üzerine'dir. 'Kitapları' belirtili nesnedir (neyi bıraktı?). Özne cümlede gizlidir (o).

18. "Dün akşam çok güzel bir film izledik." cümlesinde zarf tümleci hangisidir?

• A) güzel bir film
• B) çok güzel
• C) bir film
• D) izledik
• E) dün akşam ✓

Zarf‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleci, yüklemin zamanını, yerini, niteliğini, miktarını bildiren ögedir. 'Ne zaman izledik?' sorusuna 'dün akşam' cevabı gelir, bu nedenle 'dün akşam' zaman zarfı olarak zarf tümlecidir. 'Bir film' nesnedir, 'çok güzel' ise nesneyi niteleyen sıfat öbeğidir.

19. "Hızlı koşan atlar yarışı kazandı." cümlesinde özne hangisidir?

• A) hızlı koşan atlar ✓
• B) hızlı
• C) yarışı
• D) koşan
• E) kazandı

Özne‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yalnızca tek bir sözcük olmak zorunda değildir; bir sözcük öbeği de özne olabilir. 'Kim kazandı?' sorusuna 'hızlı koşan atlar' cevabı gelir. Burada 'hızlı koşan' sıfat-fiil grubu 'atlar'ı nitelendirmekte, tümü birlikte özne işlevi görmektedir.

20. "Kardeşim yarın İstanbul'a gidecek." cümlesinde kaç tane cümle ögesi vardır?

• A) 1
• B) 4 ✓
• C) 2
• D) 3
• E) 5

Cümledeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ögeler şunlardır: 'kardeşim' (özne), 'yarın' (zarf tümleci – ne zaman?), 'İstanbul'a' (dolaylı tümleç – nereye?), 'gidecek' (yüklem). Toplamda 4 cümle ögesi bulunmaktadır.

21. "Sessizce odadan çıktı." cümlesinin öznesi ile ilgili ne söylenebilir?

• A) Özne 'çıktı'dır.
• B) Cümlede özne yoktur.
• C) Özne 'sessizce'dir.
• D) Cümlede gizli özne vardır. ✓
• E) Özne 'odadan'dır.

Türkçede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özne cümlede açıkça belirtilmeyip yüklemin şahıs ekinden anlaşılabilir; buna gizli (örtülü) özne denir. 'Çıktı' fiilinin ekinden öznenin 'o' (3. tekil şahıs) olduğu anlaşılmaktadır. 'Sessizce' zarf tümleci, 'odadan' ise dolaylı tümleçtir.

22. "Öğretmen öğrencilere konuyu anlattı." cümlesinde dolaylı tümleç hangisidir?

• A) öğrencilere ✓
• B) öğrencilere konuyu
• C) öğretmen
• D) konuyu
• E) anlattı

'Kime‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anlattı?' sorusuna 'öğrencilere' cevabı gelir; bu oge '-e' yönelme hal ekini almış ve yükleme dolaylı olarak bağlanmıştır. Dolayısıyla 'öğrencilere' dolaylı tümleçtir. 'Öğretmen' özne, 'konuyu' belirtili nesnedir (neyi anlattı?).

23. "Bahçedeki çiçekler çok güzel açmış." cümlesinde yüklem kaç sözcükten oluşmaktadır?

• A) 3
• B) 2
• C) 4
• D) 1 ✓
• E) Yüklem yoktur.

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlenin son ögesidir. Bu cümlede yüklem 'açmış' fiilidir ve tek bir sözcükten oluşmaktadır. 'Çok güzel' zarf tümleci (nasıl açmış?), 'bahçedeki çiçekler' ise özne görevindedir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim (ad) yüklemi vardır?

• A) Kitabı masaya koydu.
• B) Koşarak eve geldi.
• C) Sınıfta güldü.
• D) Arkadaşını aradı.
• E) Hava bugün çok soğuk. ✓

İsim‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklemi, yüklemin fiil değil isim ya da sıfat olduğu durumlardır; genellikle ek fiil alır. C seçeneğinde 'soğuk' sözcüğü sıfat olup ek fiil (-tur) gizli olarak yüklem görevindedir ('soğuktur' anlamında). Diğer seçeneklerin tümünde yüklem fiil soyludur.

25. "Ali, ağabeyine mektup yazdı." cümlesinin ögeleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) dolaylı tümleç – özne – nesne – yüklem
• B) özne – dolaylı tümleç – yüklem – nesne
• C) özne – zarf tümleci – nesne – yüklem
• D) özne – dolaylı tümleç – nesne – yüklem ✓
• E) özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem

'Ali'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özne (kim yazdı?), 'ağabeyine' dolaylı tümleç (kime yazdı? – '-e' yönelme hali), 'mektup' belirtisiz nesne (ne yazdı?), 'yazdı' yüklem. Dolayısıyla sıralama: özne – dolaylı tümleç – nesne – yüklem şeklindedir.