Genel Tekrar Testi - 58

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Okula gitmek için erken kalktı.
• B) Hava soğuk olduğu için montunu giydi.
• C) Ders çalışırsan başarılı olursun. ✓
• D) Seni görmek istiyor.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Başarılı olmanın şartı (koşulu) ders çalışmaya bağlanmıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

2. '(I) Eleştiri, bir sanat eserinin değerini ortaya koymayı amaçlar. (II) Bu yapılırken eserin hem olumlu hem de olumsuz yönleri birlikte değerlendirilmelidir. (III) Sadece olumsuz yönlere odaklanan bir yazı, eleştiri değil, yergi olur. (IV) Sanatçı, bu tür yapıcı eleştirilerden beslenerek kendini geliştirir. (V) Her sanatçı eleştirilmekten hoşlanmayabilir.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II
• B) III
• C) IV
• D) V ✓

Paragraf‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eleştirinin tanımı, yöntemi ve faydası (I, II, III, IV) üzerine odaklanırken, (V) numaralı cümle konuyu 'sanatçının kişisel duygularına' (hoşlanıp hoşlanmamasına) kaydırır ve paragrafın genel akışıyla ilgisiz kalır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz düşmesi'ne örnek vardır?

• A) Ağacın dalları kırılmış.
• B) Sokaktaki kediyi besledi.
• C) Minicik elleriyle kalemi tutmaya çalışıyordu. ✓
• D) Büyük bir ev aldılar.

'Minicik'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğünün kökü 'minik'tir. '-cik' küçültme eki aldığında 'k' ünsüzü düşmüştür (Minik-cik -> Minicik).

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sezgi' (his) anlamı vardır?

• A) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini hissediyorum. ✓
• B) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini raporlarda okudum.
• C) Bu işin sonu iyi bitmedi.
• D) Bu işin sonu iyi bitsin diye uğraşıyorum.

'Hissediyorum'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiili, bir duruma dair (kanıt olmadan) içe doğan, sezgisel bir öngörüyü ifade eder.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağımlı sıralı cümle' vardır?

• A) Yağmur yağdı, yollar ıslandı.
• B) Ben çalışıyorum, sen yatıyorsun.
• C) Kitabı aldı, çantasına koydu. ✓
• D) Hava soğuktu, dışarı çıkmadık.

Öge‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ortaklığı olan sıralı cümlelere 'bağımlı sıralı cümle' denir. C seçeneğinde 'O' gizli öznesi ve 'Kitabı' nesnesi ortaktır: (O) Kitabı aldı, (O) (Kitabı) çantasına koydu. Diğerlerinde öge ortaklığı yoktur.

6. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tamlayanı düşmüş belirtili ad tamlaması vardır?

• A) Uzaktan baktım da hayaline, Gözlerim doldu birdenbire. ✓
• B) Her adımında yolun kıvrımı Çağırır beni eski bir yâda.
• C) Sıcak bir rüzgârdı geçen, Kalbinin incecik bir ritmi.
• D) Bir dost eli aradım, boşlukta Tutunacak bir dal misali.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki '**hayaline**' sözcüğü, 'senin hayalin' anlamında olup, tamlayanı ('senin') düşmüş belirtili ad tamlamasıdır.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad tamlamasının tamlananı tamlayandan önce söylenmiştir?

• A) Taze açmış dost bağının gülleri.
• B) Sana çirkin dediler, düşmanı oldum güzelin. ✓
• C) Herkesin mutluluğu için savaşmalı insan.
• D) Günlerin değerini bilmeyenin yılları çabuk geçer.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'güzelin düşmanı' tamlaması 'düşmanı oldum güzelin' şeklinde devrik kullanılarak yer değiştirmiştir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'burun' sözcüğü _terim anlamıyla_ kullanılmıştır?

• A) Yaptığı hatadan sonra babasının karşısında burnundan soluyordu.
• B) Her işe burnunu sokmasına sinir oluyorum.
• C) Geminin burnu dalgalara karşı dimdik ilerliyordu. ✓
• D) Burnu kanayınca hepimiz çok korktuk.

'Geminin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ burnu' ifadesi, denizcilik (coğrafya/ulaşım) alanına ait bir terimdir (geminin ön kısmı). A (çok sinirlenmek) ve B (müdahale etmek) deyim içinde mecaz anlamdadır. D seçeneği ise organ adı olarak (temel anlam) kullanılmıştır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olumsuzluk eki' alan bir fiilimsi vardır?

• A) Gülmeyeni güldürürdü. ✓
• B) Koşan çocuk düştü.
• C) Okumak güzeldir.
• D) Bilen bilir.

'Gül-me-yen-i'.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ -me olumsuzluk eki, -yen sıfat fiil ekidir. Hem olumsuzluk hem fiilimsi eki almıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'değerlendirme' yapılmıştır?

• A) Sınav yarın saat 10.00'da yapılacak.
• B) Sınava yirmi öğrenci katıldı.
• C) Sınavdaki sorular, konuyu kavrayan öğrenciler için oldukça kolaydı. ✓
• D) Sınav, toplam yüz sorudan oluşuyordu.

'Soruların...‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ oldukça kolaydı' ifadesi, sınav hakkında öznel bir yorum (kolaylık derecesi) içerir ve bu bir değerlendirme cümlesidir.

11. Yabancı sözcüklere getirilen Türkçe ekler, sözcüğün son ünlüsüne göre, büyük ünlü uyumuna bağlanır. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, ek alırken yukarıdaki kurala uymaz?

• A) Protokol ✓
• B) Şoför
• C) İcraat
• D) Suret

Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ünlü uyumuna uymayan yabancı kökenli sözcüklere getirilen ekler, sözcüğün son ünlüsüne göre uyum sağlar. Ancak bazı alıntı kelimeler bu kurala uymaz. 'Protokol' kelimesinin kalın ünlü ile bitmesine rağmen '-ler' (ince ünlü) eki alması gerekir (Protokoller).

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü türemesi' pekiştirme sırasında oluşmuştur?

• A) Sapasağlam ✓
• B) Daracık
• C) Azıcık
• D) Gencecik

'Sağlam'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'sap' pekiştirmesi alırken araya 'a' ünlüsü girmiştir (Sapasağlam). Diğerlerinde küçültme eki (-cik) alırken türeme olmuştur.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _fiilde zaman kayması_ yoktur?

• A) Yarın sabah erken kalkıyorum.
• B) Her gün mutlaka kitap okuyorum.
• C) Gelecek hafta sınavına girecek.
• D) Dün akşam televizyon izledim. ✓

Fiilde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ zaman kayması, fiilin zamanının gerçek zamandan farklı kullanılmasıdır. '_Dün akşam televizyon izledim._' cümlesinde _-di_ eki geçmiş zaman bildirir ve gerçek zamana uygundur. Diğer seçeneklerde: '_kalkıyorum'_ (şimdiki zaman ama gelecek bildiriyor), '_okuyorum'_ (şimdiki zaman ama geniş zaman bildiriyor), '_girecek'_ (gelecek zaman ama gerçekte plan bildiriyor) zaman kayması vardır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sesteş' (eş sesli) bir sözcük **yoktur**?

• A) Yüzü bana dönüktü.
• B) Çay kenarında piknik yaptık.
• C) Yazın tatile gideceğiz.
• D) Okulun kapısı kilitliydi. ✓

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Yüz' (surat, sayı, yüzmek), B'de 'Çay' (içecek, dere), C'de 'Yaz' (mevsim, yazmak) sesteştir. D'de sesteş sözcük yoktur.

15. Her toplum bir geçmişe, ayrı geleneklere, ayrı renklere bağlı bir bütünlüktür. Dil ve öteki anlatım araçları da bu bütünlük içinde özellikler kazanır. Ulusulararası ilişkiler ne denli artarsa artsın, bu özellikleri ortadan kaldıramaz. Toplum, geçmişiyle hesaplaşarak gelişir. En ileri milletlerin, geçmişlerini en iyi bilen milletler olması bundandır. Ama geçmişe ve geleneklere yaslanmanın geleceğe yöneltilmesi çok önemlidir. Andre Breton "Bir sanat yapıtı ancak, geleceğin titreşimlerini de taşıyorsa değerlidir." diyor. Bu parçada asıl söylenmek istenen, aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gelenekler ve geçmiş ancak geleceğe can verebilirse önemlidir. ✓
• B) Ulusların yükselişi ancak geçmişe bağlı kalmakla olanaklıdır.
• C) Uluslar, geçmişlerini yargılayarak yanlışlarına çözüm bulur.
• D) Hiçbir toplum kendi geleneklerinden ve geçmişinden soyutlanamaz.

Metinde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ geçmişin önemi belirtildikten sonra asıl vurgu 'geçmişe ve geleneklere yaslanmanın geleceğe yöneltilmesi çok önemlidir' yargısıyla sonuca bağlanmıştır. Cevap Anahtarı: A

16. Paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? 'Sanatçı, toplumdan kopuk yaşayamaz. Eserlerinde toplumun acılarını, sevinçlerini, sorunlarını yansıtmalıdır. Kendi kabuğuna çekilen sanatçı, zamanla unutulmaya mahkumdur.'

• A) Sanat bireysel bir uğraştır.
• B) Toplumsal sorunlar çözümsüzdür.
• C) Sanatçı toplumun aynası olmalıdır. ✓
• D) Sanatçılar yalnızlığı sever.

Parçada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanatçının toplumu yansıtması gerektiği, toplumdan kopamayacağı vurgulanmaktadır.

17. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi 'yansıma' kökenli değildir?

• A) Patırtı
• B) Horultu
• C) Pırıltı ✓
• D) Gürültü

Pat,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Hor, Gür ses bildirir. Pırıl (Pırıltı) ses değil, ışıktır (görüntüdür). Yansıma olması için işitilmesi gerekir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '_de_' bağlacı _yanlış yazılmıştır_?

• A) Gelse de olur, gelmese de olur.
• B) Bu kitap da diğerleri kadar güzel.
• C) Yarın ki toplantıya sen de katılmalısın.
• D) Ben de kalmış olan anahtarı getirdim. ✓

'Bende‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kalmış olan...' ifadesindeki '-de' bağlaç değil, bulunma hal ekidir ve 'Ben' zamirine bitişik yazılmalıdır. Doğrusu 'Bende' olmalıydı. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. Diğer seçeneklerdeki 'de' bağlaçtır ve ayrı yazımları doğrudur.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tezlik fiili' (i-vermek) kullanılmıştır?

• A) Yapıverdi. ✓
• B) Bakakaldı.
• C) Gidebildi.
• D) Düşeyazdı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, '-ivermek' tezliktir. B (Sürerlik), C (Yeterlilik), D (Yaklaşma). Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'emir kipi' kullanılmıştır?

• A) Lütfen sessiz olun. ✓
• B) Yarın gelmelisin.
• C) Buraya gidelim.
• D) Ders çalışacağız.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Olun' (Siz olun) emir kipidir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üleştirme sayıları'nın yazımı doğrudur?

• A) İkişer ikişer ✓
• B) 2'şer 2'şer
• C) 3'er 3'er
• D) 5'er 5'er

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Yazım kuralları açısından incelendiğinde, Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır. İmla kurallarına ve kelimelerin doğru yazılışlarına dikkat edilmesi gerekir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli' (sözün tersini kastederek alay etme) bir anlatım vardır?

• A) Bu kadar çok çalışırsan tabii ki yorulursun.
• B) Onun ne kadar dürüst olduğunu herkes bilir.
• C) Sınavdan aldığı notla ne kadar başarılı(!) olduğunu gösterdi.
• D) Takımımız bu maçı da kaybederek istikrarını sürdürdü! ✓

'Kaybederek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ istikrarını sürdürdü' ifadesinde, başarısızlık 'istikrar' (olumlu bir kavram) gibi gösterilip tersi kastedilerek alay (kinaye) yapılmıştır.

23. Bu parçada 'altın bilezik' sözüyle anlatılmak istenen nedir? 'Dedem hep, 'Oğlum, elinde bir mesleğin olsun, o senin kolunda altın bileziktir.' derdi.'

• A) Pahalı bir takı
• B) Değerli bir meslek/zanaat ✓
• C) Zenginlik
• D) Miras

Altın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bilezik deyimi, kişiye her zaman kazanç sağlayacak geçerli bir meslek anlamında kullanılır.

24. Aşağıdaki dizelerin hangisinde _zıt (karşıt) anlamlı sözcükler_ bir arada kullanılmıştır?

• A) Güzel bir gün, kötü bir haberle bitti. ✓
• B) Hızlı ve öfkeli adımlarla uzaklaştı.
• C) Sana geldim, ama bulamadım.
• D) Soğuk hava, hepimizi üşüttü.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, _'Güzel'_ ve _'kötü'_ sözcükleri birbirinin karşıt anlamlısıdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

25. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca gövde halindedir (yapım eki almıştır)?

• A) Evler
• B) Yolumuz
• C) Sözlük ✓
• D) Gözüm

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Söz-lük. Yapım eki alarak yeni bir anlam kazanmıştır, bu hale gövde denir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.