Genel Tekrar Testi - 65

1. (I) Geniş caddenin köşesindeki trafik ışıklarında durduklarında, kirli yüzlü bir çocuk kalabalığı sardı arabayı. (II) Yoksulluktan arsızlaşmış gözleriyle bulanık bir su gibi dalgalanarak arabanın çevresinde dönüyor, ellerindeki paçavralarla camları silmeye çalışıyorlardı. (III) Bir yandan da verileceğini sandıkları parayı kapabilmek için kemikli, sıska dirsekleriyle birbirlerini itiyorlardı. (IV) Hayata yenik başlamış, asla üstesinden gelemeyecekleri o yenilginin içinde çocukluklarını bile yitirmişlerdi. (V) Onların bu yoksullukları da, arsızlıkları da iç acıtıcıydı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde belirtili veya belirtisiz ad tamlaması yoktur?

• A) I.
• B) II.
• C) III. ✓
• D) IV.

III.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede ad tamlaması bulunmamaktadır. I. cümlede 'caddenin köşesi', 'trafik ışıkları'; II. cümlede 'arabanın çevresi'; IV. cümlede 'yenilginin içi'; V. cümlede 'onların yoksullukları' tamlamaları vardır.

2. (I) Bilimsel anlaşmazlıkların nedenlerinden biri de öncelik sorunudur. (II) Bu sorun, iki veya daha fazla bilim adamı aynı düşünceyi ortaya attığı zaman kendini gösterir. (III) Fen ve matematikte aynı buluşu aynı anda yapmak şaşırtıcı görünse de aslında oldukça sıktır. (IV) Örnekler arasında Newton ve Leibniz (kalkülüs), Faraday ve Henry (elektromanyetik indükleme), Adams ve Laverrier (Neptün'ün keşfi) akla ilk gelenlerdir. (V) Bunlara Darwin ile Wallace (evrim kuramı) ve Heisenberg ile Schrodinger (kuantum mekaniği) de eklenebilir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde zincirleme ad tamlaması vardır?

• A) I. ✓
• B) II.
• C) III.
• D) IV.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, I. cümlede 'anlaşmazlıkların nedenlerinden biri' zincirleme ad tamlamasıdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad tamlaması yoktur?

• A) Doğum gününde ablama altın bir saat aldım.
• B) Dolabı dar kapıdan geçirmek çok zor oldu. ✓
• C) Bu yaştan sonra en iyisi deniz kıyısında yaşamak.
• D) Akşam bir yorgunluk kahvesi içelim.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'dar kapı' sıfat tamlamasıdır, ad tamlaması yoktur. Diğerlerinde 'Doğum günü', 'deniz kıyısı', 'yorgunluk kahvesi' ad tamlamalarıdır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayanı düşmüş bir ad tamlaması vardır?

• A) Denizlerin hırçın çocuğudur dalgalar.
• B) Sabahki toplantıda oldukça neşeliydi.
• C) Gümüş tepsi içinde fincanlar diziliydi.
• D) Babası, buralarda çok seviliyormuş. ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'Babası' sözcüğü, '(Onun) babası' anlamında olup tamlayanı düşmüş belirtili ad tamlamasıdır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü, "Durumu bir dilekçeyle bize bildirin." cümlesindekiyle aynı görevde kullanılmıştır?

• A) Geçmişle gelecek arasında savrulmayın, günü yaşayın.
• B) İhtiyacınız olduğunu düşündüğünüz şeyle ihtiyacınız olan şey farklı olabilir.
• C) Hayallerinle gerçekler arasındaki cam bölmeyi bir an önce kaldırmaya bak.
• D) Başarıyı yapabildiklerinizle ölçün, yapamadıklarınızla değil. ✓

Örnek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede '-le' araç ilgisi kuran edattır. D seçeneğinde de 'yapabildiklerinizle' araç ilgisi kuran edattır. Diğerlerinde 've' anlamına gelen bağlaçtır.

6. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ad tamlaması yoktur?

• A) Yeni öyküler yayımlayacak mısın? ✓
• B) Yatak odasına giden koridorda durdu.
• C) İş elbisesi giyersen daha rahat çalışırsın.
• D) Evlenme kararı almadan iyi düşünmeliydin.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde ad tamlaması yoktur. ('Yeni öyküler' sıfat tamlamasıdır). Diğerlerinde 'Yatak odası', 'İş elbisesi', 'Evlenme kararı' tamlamaları mevcuttur.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gibi" sözcüğüyle kurulan söz öbeği, ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?

• A) İstanbul'un sorunları çığ gibi büyüyor.
• B) Çocuğun pamuk gibi elleri vardı. ✓
• C) Yıllar, su gibi akıp gidiyor.
• D) Bu yörenin insanları arı gibi çalışırlar.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'pamuk gibi' ifadesi 'elleri' adını niteleyen _sıfat_ görevindedir. Diğerleri eylemi niteleyen _zarf_ görevindedir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer-yön belirtecine yer verilmiştir?

• A) Hızlı hızlı yukarı kata çıktı.
• B) Biraz ileri git, herkese yer açılsın. ✓
• C) Öğrenciler az önce içeriye girdi.
• D) Yukarıdan çocuk sesleri geliyor.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki '_ileri_' sözcüğü, çekim eki almadan eylemi yön yönünden nitelediği için _yer-yön belirteci_dir. (Diğer seçeneklerde ya ek almıştır ya da sıfattır.)

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bir ad tamlamasının birden çok tamlayanı vardır?

• A) Arkadaşları, dostları onu yalnız bırakmıştı.
• B) Sesinin inceliği, pürüzsüzlüğü onun kazanma şansını artırıyordu.
• C) İkisinin de yaşı birbirine yakındı.
• D) Burnunun, kulaklarının büyüklüğüyle bir devi andırıyordu. ✓

D‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde '_büyüklüğü_' ortak tamlanana '_Burnunun_' ve '_kulaklarının_' birden çok tamlayan bağlanmıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ne ... ne" bağlacı, tamlanan görevli adları bağlamıştır?

• A) Ne sinemaya ne tiyatroya gidiyoruz.
• B) Bu yıl, ne yaz ne kış tatil yapabildim.
• C) Zeynep'in ne parası ne işi vardı. ✓
• D) Ne yârdan geçebildi ne serden.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'parası' ve 'işi' tamlanan görevinde olup, 'Zeynep'in' tamlayanına bağlanmıştır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' (yapılmayan bir işten duyulan üzüntü) anlamı vardır?

• A) Keşke o gün seni dinleseydim.
• B) Yazıklar olsun, emeklerimi boşa çıkardın!
• C) Bu sınavı da geçemeyeceğim galiba.
• D) Gençliğimde biraz daha çok gezseydim. ✓

Hayıflanma,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaçırılan bir fırsata veya yapılmayan bir eyleme üzülmektir ('Yapmadığıma üzülüyorum'). 'Gençliğimde biraz daha çok gezseydim' cümlesinde gezme eylemi yapılmadığı için hayıflanma vardır. 💡 Püf Noktası: Pişmanlık 'yapılan' bir eylemden duyulan üzüntüdür ('Keşke onu dinleseydim' -> dinlememe eylemi yapıldığı için pişmanlık). Hayıflanma ise 'yapılmayan/kaçan' fırsat için üzülmektir.

12. Aşağıdaki ikilemelerden hangisi oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) İleri geri konuşma.
• B) Aşağı yukarı üç saat sürdü.
• C) Az çok tahmin edebiliyorum.
• D) Eğri büğrü bir yoldan gittik. ✓

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B ve C şıklarındaki ikilemeler 'zıt anlamlı' sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. D şıkkındaki 'Eğri büğrü' ise biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerden oluşmuştur.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil bitişik yazılmalıdır?

• A) Bize yardım etti.
• B) Bunu fark etti.
• C) Teklifi red etti. ✓
• D) Onu terk etti.

Yardımcı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eylemle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır. 'Red + etmek' -> 'Reddetmek' (ünsüz türemesi). Diğerleri ayrı yazılır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'daha' sözcüğü farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Daha güzel bir ev aldılar.
• B) Bu konu daha bitmedi. ✓
• C) Daha hızlı koşmalısın.
• D) Daha iyi bir sonuç bekliyordum.

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ C ve D seçeneklerinde 'daha' sözcüğü üstünlük zarfı (miktar zarfı) olarak kullanılmıştır. B seçeneğinde ise 'henüz' anlamında zaman zarfı olarak kullanılmıştır.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemsi (fiilimsi) _yoktur_?

• A) Koşan çocuk düştü.
• B) Eve gelince beni ara.
• C) Ders çalışmak çok önemlidir.
• D) Sabah erkenden kalktı ve gitti. ✓

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Koşan' (Sıfat-fiil), B'de 'Gelince' (Zarf-fiil), C'de 'Çalışmak' (İsim-fiil) vardır. D seçeneğinde fiilimsi yoktur, çekimli fiiller vardır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre 'sıralı cümle'dir?

• A) Kapıyı açtı, içeri girdi. ✓
• B) Eve gidip dinleneceğim.
• C) Çok çalışırsan başarılı olursun.
• D) Geldiğini görmedim.

Birden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fazla yüklemi olan ve virgül ya da noktalı virgülle ayrılan cümlelere sıralı cümle denir. 'Kapıyı açtı' ve 'içeri girdi' iki ayrı cümledir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şey' sözcüğünün yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Her şey çok güzel olacak.
• B) Bir şey söylemek istiyorum.
• C) Çokşey bildiğini sanıyor. ✓
• D) Hiçbir şey beni durduramaz.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, 'Şey' sözcüğü her zaman ayrı yazılır. Doğrusu: 'Çok şey'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Şey' şeklindedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edilgen çatılı fiil kullanılmıştır?

• A) Camlar dün silindi. ✓
• B) Çocuklar parka koştu.
• C) Annem yemek yaptı.
• D) Öğretmen ders anlattı.

'Silindi'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiilinde -n eki vardır ve işi yapan belli değildir (Sözde özne: Camlar). Bu yüzden edilgendir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu olayı hemen farketti. ✓
• B) Onu görünce kahroldum.
• C) Hepsini reddettim.
• D) Sabırla seyrettik.

Ses‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşmesi veya türemesi olmayan yardımcı eylemler ayrı yazılır. Doğrusu: 'Fark etti'.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru eki yanlış yazılmıştır?

• A) Geldinmi beni ara. ✓
• B) Sen de mi geliyorsun?
• C) Güzel mi güzel bir evdi.
• D) Beni duyuyor musun?

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Soru eki 'mi' her zaman ayrı yazılır. Doğrusu: 'Geldin mi'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'mi' şeklindedir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü türemesi (ünlü artması) vardır?

• A) Daracık yollardan geçtik. ✓
• B) Küçücük bir evleri vardı.
• C) Sıcacık çorba içtik.
• D) Yumuşacık yastıkta uyudu.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Dar-cık' -> 'Dar-a-cık'. Araya 'a' ünlüsü girmiştir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yarışmada 2'nci oldu.
• B) Bu okulda yüz elli öğrenci var.
• C) Herkes üçer üçer sıraya girdi.
• D) Toplantı 13.00'da başlayacak. ✓

Tam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ saatlerde (13.00) sıfırlar okunmaz. 'On üçte' diye okunur. Ek, okunuşa göre gelir: 13.00'te.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'da/de' bağlacı cümleye 'neden-sonuç' anlamı katmıştır?

• A) Çalıştı da kazandı. ✓
• B) Sen de mi geliyorsun?
• C) Büyüyecek de adam olacak.
• D) Gitti de gelmedi.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Çalıştı da (çalıştığı için) kazandı'. İlk eylem ikincinin nedenidir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş sözcük **kullanılmamıştır**?

• A) Yolcular otobüse bindi.
• B) Sessiz bir yerde oturduk.
• C) Kalemim masada kalmış. ✓
• D) Gözlüklerini taktı.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Yol-cu), B (Ses-siz), D (Göz-lük) türemiştir. C'de 'Kalem-im' (iyelik eki) çekim ekidir, sözcük basittir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'karşılaştırma' yapılmamıştır?

• A) Sınıfın en çalışkanı Ahmet'tir.
• B) Bu kitap diğerinden daha kalın.
• C) Kışın hava çok soğuk olur. ✓
• D) Sen de abin gibi yeteneklisin.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde bir durum tespiti vardır, kıyaslama yoktur. A'da (en), B'de (daha), D'de (gibi/benzerlik yoluyla) karşılaştırma vardır.