Sözcük Türleri 1

1. Hangi cümlede bir ünlem kullanılmıştır?

• A) Sabah erkenden kalktım.
• B) Bu kitabı çok seviyorum.
• C) Ah, ne kadar güzel bir manzara! ✓
• D) Çocuklar bahçede oynuyordu.

'Ah'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kelimesi ünlemdir ve duyguyu ifade etmek için kullanılmıştır. Ünlem, duygu, heyecan, seslenme gibi durumları ifade eden sözcüklerdir. Bu kelime hayranlık duygusunu ifade etmek için kullanılmıştır. Ünlemler, 'ah', 'oh', 'vay', 'ey', 'hey' gibi sözcüklerdir. Ünlemler, cümlede bağımsız olarak kullanılır ve duygusal ifade sağlar.

2. “Nasıl” kelimesi hangi cümlede diğerlerinden farklı görevde kullanılmıştır?

• A) Babanıza nasıl bakıyorlar? ✓
• B) Nasıl bir film izlemek istersiniz?
• C) Mersin’de nasıl bir yaz geçirdiniz?
• D) Orada nasıl günler geçirdiğimi bilmiyorsun.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde 'nasıl' sözcüğü fiili nitelediği için soru zarfıdır. Diğer seçeneklerde isimleri nitelediği için soru sıfatıdır.

3. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'soyut' bir isimdir?

• A) _Rüzgâr_ çok sert esiyordu.
• B) Etrafta keskin bir _koku_ vardı.
• C) İçini büyük bir _sevinç_ kapladı. ✓
• D) Elindeki _taş_ ağırdı.

'Sevinç'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ beş duyu organıyla algılanamayan bir duygudur, bu nedenle soyut isimdir. 'Rüzgâr' (dokunma), 'koku' (koklama) ve 'taş' (dokunma/görme) somut isimlerdir.

4. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'topluluk ismi'dir?

• A) _Deste_ içinden bir kart çekti. ✓
• B) Ormandaki _ağaçlar_ kesilmiş.
• C) Yarışmaya birçok _öğrenci_ katıldı.
• D) Elindeki _çiçek_ solmuştu.

'Deste',‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çoğul eki (-lar) almadığı halde birden fazla varlığı (kartı) bir arada ifade eden bir topluluk ismidir. 'Ağaçlar' çoğul isim, 'öğrenci' ve 'çiçek' tekil isimdir.

5. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'belgisiz sıfat' *değildir*?

• A) _Tüm_ soruları doğru cevapladı.
• B) _Birçok_ insan aynı hatayı yapıyor.
• C) _Her_ sabah yürüyüş yapar.
• D) _Beşinci_ soruyu anlayamadım. ✓

'Beşinci'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'soru' isminin sırasını net olarak belirttiği için 'sıra sayı sıfatı'dır. 'Tüm', 'birçok' ve 'her' sözcükleri isimleri belirsizlik yönünden belirttiği için belgisiz sıfattır.

6. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'zarf-fiil'dir?

• A) Bu _kırılmaz_ cam çok dayanıklı.
• B) Eve _dönüş_ vakti yaklaşıyordu.
• C) Soruları _düşünmeden_ cevaplama. ✓
• D) _Okumuş_ insanlar farklı olur.

'Düşünmeden'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü '-madan' zarf-fiil ekini almıştır ve 'cevaplama' fiilini durum yönünden belirtmiştir ('nasıl cevaplama?' -> 'düşünmeden'). 'Kırılmaz' ve 'okumuş' sıfat-fiil, 'dönüş' isim-fiildir.

7. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'isim-fiil'dir?

• A) Onunla _konuşmak_ için geldim. ✓
• B) _Ağlayan_ çocuğu susturdu.
• C) _Giderken_ bana el salladı.
• D) _Görünmez_ bir kaza atlattık.

'Konuşmak'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü '-mak' isim-fiil ekini almıştır. 'Ağlayan' ve 'görünmez' sıfat-fiil, 'giderken' zarf-fiildir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelimenin türü farklıdır?

• A) _Kuralları_ zorlamak bize kalmış bir şey.
• B) Bu _konuda_ hiçbir bilgiye sahip değiliz.
• C) İnsan _beyninin_ yüzde yüzünü kullansaydı ne olurdu?
• D) Beni _hemen_ hastaneye götür. ✓

'Hemen'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'götür' fiilini zaman bakımından nitelediği için zarftır. 'Kuralları', 'konuda' ve 'beyninin' sözcükleri ise isimdir.

9. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'işaret sıfatı'dır?

• A) _O_ yemeği yemedi. ✓
• B) _O_ dün okula gelmedi.
• C) _Böyle_ davranman hoş değil.
• D) _Öteki_ daha güzelmiş.

'O'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'yemek' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. 'O' (ikinci seçenek) ve 'Öteki' sözcükleri ismin yerine kullanıldığı için işaret zamiridir. 'Böyle' (davranmak fiilini nitelediği için) durum zarfıdır.

10. Gün _yeni_ doğuyordu. Çayım tazeydi. Masamın _üzerindeki_ gazeteyi önüme aldım. Çayımdan _bir_ yudum almamı bile imkansız _kılacak_ görüntülere odaklanmıştım ki, _tuhaf_ bir şey oldu. Yukarıdaki paragrafta altı çizili kelimelerden hangisinin türü diğerlerinden farklıdır?

• A) Yeni ✓
• B) Üzerindeki
• C) Kılacak
• D) Tuhaf

'Yeni'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'doğuyordu' fiilini nitelediği için zarftır. Diğer seçeneklerde 'üzerindeki', 'kılacak' ve 'tuhaf' sözcükleri isimleri niteledikleri için sıfattır.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili kelimenin türü diğerlerinden farklıdır?

• A) _Sana_ bomba bir haberim var.
• B) _Ne_ konuşuyorlar orada?
• C) _Ağzından_ kaçırırsan bozuşuruz. ✓
• D) _Bunu_ ona kaç kere söyledim.

'Ağzından'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü isimdir. 'Sana' (kişi zamiri), 'ne' (soru zamiri) ve 'bunu' (işaret zamiri) sözcükleri ise zamir türündedir.

12. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'miktar zarfı' *değildir*?

• A) _Çok_ yoruldum, biraz dinleneyim.
• B) Bu araba _daha_ hızlı gidiyor.
• C) _Epey_ zaman kaybettik.
• D) Bana _nazikçe_ gülümsedi. ✓

'Nazikçe'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'nasıl gülümsedi?' sorusuna cevap verdiği için 'durum zarfı'dır. 'Çok', 'daha' ve 'epey' sözcükleri fiillerin veya sıfatların/zarfların miktarını, derecesini belirttiği için miktar zarfıdır.

13. Aşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisi farklı türdedir?

• A) Karnının _içinde_ makas unutmuşlar.
• B) Bu girişimde _yer_ aldığınız için teşekkürler.
• C) Siz de tekrar _özgürlüğünüze_ kavuşacaksınız.
• D) Yolculuğunuzun _iyi_ geçmesi için kemerinizi sıkınız. ✓

'İyi'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'geçmesi' eylemsisini durum bakımından nitelediği için zarftır. Diğer altı çizili kelimeler ise isimdir.

14. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'durum zarfı'dır?

• A) _Güzel_ havalarda yürüyüş yaparız.
• B) Bebek _sessizce_ uyuyordu. ✓
• C) _Akşam_ sinemaya gideceğiz.
• D) Bu _zor_ bir işti.

'Nasıl‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ uyuyordu?' -> '_Sessizce_'. 'Sessizce' sözcüğü 'uyumak' fiilinin durumunu belirttiği için durum zarfıdır. 'Güzel' ve 'zor' sıfat, 'akşam' zaman zarfıdır.

15. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'belgisiz zamir'dir?

• A) Toplantıya _herkes_ katıldı mı? ✓
• B) _Bazı_ günler canı sıkılıyordu.
• C) _Hiçbir_ çaba boşa gitmez.
• D) _Tüm_ servetini bağışladı.

'Herkes'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü insanların yerini belirsiz bir şekilde tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Bazı', 'hiçbir' ve 'tüm' sözcükleri isimleri (günler, çaba, servet) belirttiği için belgisiz sıfattır.

16. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'sıfat-fiil'dir?

• A) Balık _tutmak_ onun en büyük zevkiydi.
• B) Olay yerinden _kaçan_ zanlı aranıyor. ✓
• C) Eve _gelir gelmez_ uyudu.
• D) Ders _çalışmak_ için odasına çekildi.

'Kaçan'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü '-an' sıfat-fiil ekini almıştır ve 'zanlı' ismini nitelemiştir ('hangi zanlı?' -> 'kaçan zanlı'). 'Tutmak' ve 'çalışmak' isim-fiil, 'gelir gelmez' zarf-fiildir.

17. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'soru zamiri'dir?

• A) _Nereye_ gideceğini söylemedi. ✓
• B) _Hangi_ otobüs Kadıköy'e gider?
• C) _Nasıl_ bir plan yaptınız?
• D) _Kaç_ lira borcun var?

'Nereye'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü (mesela 'eve') bir yerin yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir. 'Hangi', 'nasıl' ve 'kaç' sözcükleri isimleri (otobüs, plan, lira) belirttiği için soru sıfatıdır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili kelimenin türü diğerlerinden farklıdır?

• A) Beni anlayabildiğini _pek_ sanmıyorum.
• B) Kızımı _ne kadar_ özlediğimi anlayamazsınız.
• C) Köpek dışkısı _körlüğe_ de sebep olmaktaymış. ✓
• D) Eyfel kulesinin önünde _topluca_ fotoğraf çektirdik.

'Körlüğe'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü isimdir. Diğer seçeneklerdeki 'pek', 'ne kadar' ve 'topluca' sözcükleri zarf görevindedir.

19. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'somut' bir isimdir?

• A) _Akıl_ yaşta değil baştadır.
• B) Ona karşı _nefret_ duyuyordu.
• C) Derin bir _uykuya_ daldı.
• D) Masadaki _kitap_ çok eskiydi. ✓

'Kitap'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ beş duyu organımızla (görme, dokunma) algılanabildiği için somut bir isimdir. 'Akıl', 'nefret' ve 'uyku' (uyuma eylemi değil, kavram olarak) soyut isimlerdir.

20. “_Pek_ sevimli bir çocuktu.” cümlesindeki altı çizili sözcükle türdeş olan kelime aşağıdakilerin hangisinde vardır?

• A) Namuslu insanlar nereye gitti?
• B) Dünyanın kirini, pasını kim temizleyecek?
• C) Niçin ahlaksızlarla mücadele etmiyorsun? ✓
• D) Kötü adamlar ortalıkta dolanıyor.

'Pek'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü miktar zarfıdır. Seçeneklerdeki 'niçin' sözcüğü de soru zarfıdır. İkisi de zarf grubundadır.

21. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'zaman zarfı' *değildir*?

• A) _Yarın_ mutlaka beni ara.
• B) Misafirler _az önce_ geldi.
• C) _Dışarı_ çıkıp hava aldı. ✓
• D) _Hemen_ buraya gelmelisin.

'Dışarı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü ek almadan fiilin yönünü belirttiği için 'yer-yön zarfı'dır. 'Yarın', 'az önce' ve 'hemen' sözcükleri eylemin zamanını belirttiği için zaman zarfıdır.

22. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'niteleme sıfatı' *değildir*?

• A) _Yorgun_ adam koltuğa oturdu.
• B) _Bu_ kitabı daha önce okumuştum. ✓
• C) _Kırık_ cam parçaları etrafa saçıldı.
• D) _Eski_ bir dostuyla karşılaştı.

'Bu'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'kitap' ismini işaret yoluyla belirttiği için 'işaret sıfatı'dır (belirtme sıfatı). Niteleme sıfatı değildir. 'Yorgun adam', 'kırık cam', 'eski dost' ifadeleri 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatıdır.

23. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'kişi zamiri'dir?

• A) _Şunları_ dolaba yerleştir.
• B) _Kimisi_ ders çalışıyor, kimisi müzik dinliyordu.
• C) _Siz_ bu konuda ne düşünüyorsunuz? ✓
• D) _Bu_ araba benim değil.

'Siz'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'ben, sen, o, biz, siz, onlar' grubunda yer alan bir kişi zamiridir. 'Şunları' işaret zamiri, 'kimisi' belgisiz zamir, 'bu' (arabayı belirttiği için) işaret sıfatıdır.

24. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinin türü diğerlerinden *farklıdır*?

• A) _Hızlı_ arabaları severdi.
• B) Lütfen daha _hızlı_ konuş. ✓
• C) _Soğuk_ su içmek istiyordu.
• D) _Çalışkan_ öğrenci ödül aldı.

'Hızlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ konuş' ifadesinde 'hızlı' sözcüğü 'konuşmak' fiilini nitelediği için zarftır. Diğer seçeneklerde 'hızlı araba', 'soğuk su', 'çalışkan öğrenci' ifadelerinde altı çizili sözcükler isimleri nitelediği için sıfattır.

25. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi 'işaret zamiri'dir?

• A) _Öteki_ bina daha yeni yapıldı.
• B) _Böyle_ havalarda dışarı çıkmam.
• C) _Burası_ eskiden ormanlıktı. ✓
• D) _O_ konuyu hiç anlamadım.

'Burası'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü bir yerin adını söylemeden, işaret yoluyla o yerin yerini tuttuğu için işaret zamiridir. 'Öteki bina', 'böyle havalar', 'o konu' ifadelerinde sözcükler isimleri belirttiği için sıfattır.