Cümle Türleri 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (22 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı vardır?
- A) Ben sizin çalışmadığınızı bilmiyor muyum sanki?
- B) Misafirleri için en güzel yemekleri hazırlamaz olur muyum hiç?
- C) Sizce bu iş için gerekli olan şartlar nelerdir? ✓
- D) Mahir’in ne kadar yaramaz olduğunu bilmez miyiz?
A, B ve D seçenekleri sözde soru cümlesidir, cevap gerektirmez; onaylatma veya reddetme amacı taşır. C seçeneği ise gerçek soru cümlesidir ve bilgi almaya yöneliktir.
2. 'Bu kadar kolay bir soruyu nasıl çözemezsin!' cümlesi anlamca nedir?
- A) Olumsuz Soru Cümlesi
- B) Sözde Soru Cümlesi (Şaşırma)
- C) Olumlu Cümle
- D) Ünlem Cümlesi (Kızgınlık) ✓
Cümle soru şeklinde olsa da asıl amacı cevap almak değil, 'kızgınlık' veya 'şaşırma' gibi bir duyguyu güçlü bir şekilde ifade etmektir. Bu tür duygusal çıkışlar 'Ünlem Cümlesi' olarak sınıflandırılır.
3. Aşağıdakilerden hangisi olumsuz bir soru cümlesidir?
- A) Tırtıllar, tilkiler için iştah açıcı mıdır?
- B) Kurbağaların saklanacak kadar yeri yok muydu? ✓
- C) Şimdi su rezervlerini kullanma zamanı mı?
- D) Bu kaktüslerin bazıları şurada mıydı?
Doğru cevap B seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Yok muydu' ifadesi hem olumsuzluk (yok) hem de soru anlamı taşımaktadır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisi ögelerinin dizilişine göre farklıdır?
- A) Neden söz ettiğimi bilmiyor musun?
- B) Sana irmik helvası yapayım.
- C) Beğenmeyince ona başka bir hediye gönderdim.
- D) Nasıl tanımazsın onu? ✓
'Nasıl tanımazsın onu?' cümlesinde yüklem ('tanımazsın') sonda olmadığı için devrik cümledir. Diğer seçenekler kurallı cümledir.
5. Hangi cümle soru cümlesidir?
- A) Bu kitabı okudun mu? ✓
- B) Sabah kahvaltı yaptık.
- C) Bugün çok mutluyum.
- D) Kitap çok sürükleyiciydi.
Soru cümleleri genellikle soru eki ya da soru kelimesi içerir. 'Bu kitabı okudun mu?' cümlesi bir soru cümlesidir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisi olumsuz bir cümledir?
- A) Bu kitabı okumadım. ✓
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Kitabı dün aldım.
- D) Hava çok güzel.
Olumsuz cümleler yüklemde olumsuzluk eki (-ma, -me, -sız vb.) veya 'değil', 'yok' gibi kelimeler içerir. 'Bu kitabı okumadım.' cümlesi biçimce olumsuzdur.
7. Hangi cümle şart cümlesidir?
- A) Geldim, gördüm, kazandım!
- B) Bu kitabı hemen oku.
- C) Sabah erkenden kalktım.
- D) Eğer dikkatli olursan başarılı olursun. ✓
Şart cümleleri genellikle '-se/-sa' eki içerir ve bir koşul belirtir. 'Eğer dikkatli olursan başarılı olursun.' bir şart cümlesidir.
8. Aşağıdaki cümlelerden hangisi ünlem cümlesidir?
- A) Bugün hava çok güzel.
- B) Bu kitabı çok beğendim.
- C) Sabah erkenden kalktım.
- D) Ne güzel bir çiçek! ✓
Ünlem cümleleri duyguyu ifade eder ve genellikle ünlem işaretiyle biter. 'Ne güzel bir çiçek!' ünlem cümlesidir.
9. Hangi cümle bir ihtimal anlamı içerir?
- A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- B) Yarın hava yağmurlu olabilir. ✓
- C) Bu sabah erkenden kalktım.
- D) Bugün hava çok sıcak.
İhtimal anlamı taşıyan cümlelerde genellikle '-ebilir' eki yer alır. 'Yarın hava yağmurlu olabilir.' cümlesi bir ihtimal belirtir.
10. Hangi cümle bir rica anlamı taşır?
- A) Pencereyi kapatır mısın? ✓
- B) Kitapları yerine koydum.
- C) Bugün hava çok güzel.
- D) Bu sabah kahvaltı yaptık.
Rica cümleleri kibar bir isteği ifade eder. 'Pencereyi kapatır mısın?' cümlesi rica anlamı taşır.
11. Aşağıdaki cümlelerden hangisi neden-sonuç ilişkisi içermektedir?
- A) Sabah erkenden kalktım.
- B) Bugün hava çok güzel.
- C) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık. ✓
- D) Kitabı çok beğendim.
Neden-sonuç ilişkisi içeren cümlelerde bir olayın gerekçesi belirtilir. 'Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.' cümlesinde neden 'yağmur yağması', sonuç ise 'dışarı çıkamamak'tır.
12. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir öneri cümlesidir?
- A) Elmalar sepette duruyor.
- B) Bugün hava çok güzel.
- C) Kitabı bir an önce bitirmelisin. ✓
- D) Sabah erkenden kalktım.
Öneri cümleleri bir durumu iyileştirmek için fikir sunar. 'Kitabı bir an önce bitirmelisin.' bir öneri cümlesidir.
13. Hangi cümle bir kararlılık ifade etmektedir?
- A) Bugün hava çok güzel.
- B) Kitabı hemen okuyacağım.
- C) Sabah erkenden kalktım.
- D) Bu işi mutlaka bitireceğim. ✓
Kararlılık ifade eden cümlelerde güçlü bir irade vurgulanır. 'Bu işi mutlaka bitireceğim.' bir kararlılık cümlesidir.
14. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir uyarı cümlesidir?
- A) Kitapçıdan bir kitap aldım.
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Dikkatli olmazsan düşebilirsin. ✓
- D) Bugün hava çok güzel.
Uyarı cümleleri bir tehlikeye karşı kişiyi bilgilendirir. 'Dikkatli olmazsan düşebilirsin.' bir uyarı cümlesidir.
15. Hangi cümle bir istek belirtmektedir?
- A) Bu kitabı bana verir misin? ✓
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Kitapları yerine koydum.
- D) Bugün hava çok güzel.
İstek cümleleri bir dileği veya arzuyu ifade eder. 'Bu kitabı bana verir misin?' bir istek cümlesidir.
16. Aşağıdaki cümlelerden hangisi açıklama cümlesidir?
- A) Kitapçıdan bir kitap aldım.
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Bu kitabı çok sevdim, çünkü konusu çok ilginçti. ✓
- D) Bugün hava çok güzel.
Açıklama cümleleri bir durumun nedenini açıklar. 'Bu kitabı çok sevdim, çünkü konusu çok ilginçti.' açıklama cümlesidir.
17. Hangi cümle bir tahmin içermektedir?
- A) Yarın hava yağmurlu olabilir. ✓
- B) Kitapçıdan bir kitap aldım.
- C) Bugün hava çok güzel.
- D) Sabah erkenden kalktım.
Tahmin cümlelerinde bir olayın olabileceği öngörülür. 'Yarın hava yağmurlu olabilir.' bir tahmin cümlesidir.
18. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir genelleme cümlesidir?
- A) Bugün hava çok güzel.
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Çocuklar genelde çikolata sever. ✓
- D) Kitapçıdan bir kitap aldım.
Genelleme cümlelerinde bir durumun çoğunlukla böyle olduğu ifade edilir. 'Çocuklar genelde çikolata sever.' bir genelleme cümlesidir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapıca basit *değildir*?
- A) Dün akşam erken yattım.
- B) Sabahları koşu yaparım.
- C) Okula giderken onu gördüm. ✓
- D) Hava bugün çok güzel.
'Giderken' sözcüğü zarf-fiil eki almıştır, bu yüzden cümle girişik birleşik bir cümledir. Diğerleri basit cümledir.
20. Aşağıdaki cümlelerden hangisi öğe ortaklığı *olmayan* (bağımsız) sıralı bir cümledir?
- A) Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.
- B) Geldim, gördüm, yendim.
- C) Yağmur durdu, güneş açtı. ✓
- D) Çocuk okuyor, sürekli not alıyordu.
• A şıkkında özne (Mart) ortaktır. • B şıkkında özne (Ben) ortaktır. • D şıkkında özne (Çocuk) ortaktır. • C şıkkında ise 'Yağmur durdu' (Özne: Yağmur), 'Güneş açtı' (Özne: Güneş). Hiçbir öğe ortak değildir.
21. Aşağıdakilerden hangisi 'bağlı' bir cümledir?
- A) Eve geldi ve hemen yattı. ✓
- B) Eve gelip hemen yattı.
- C) Eve gelince hemen yattı.
- D) Eve geldiğinde hemen yattı.
'Ve' bağlacı iki yüklemli cümleyi ('Eve geldi', 'hemen yattı') bağlamıştır. Diğerleri fiilimsili (birleşik) cümlelerdir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisi şartlı birleşik cümle *değildir*?
- A) Ders çalışırsan başarılı olursun.
- B) Hava güzelse pikniğe gidelim.
- C) O buraya gelse de konuşsak.
- D) Seni gördüm diye sevindi. ✓
'Diye' edatı sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur, şart eki (-se/-sa) ile kurulan birleşik cümle yapısında değildir.