Genel Tekrar Testi - 152
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kısaltmanın yazımı doğrudur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kısaltmanın yazımı doğrudur?
- A) vb. gibi kısaltmalar cümle sonunda kullanılmaz.
- B) s.a.v ifadesi sıkça kullanılır.
- C) T.C Devleti bunu açıkladı.
- D) Prof. Dr. Ahmet Yılmaz konuşma yaptı. ✓
- E) TBMM' de önemli kararlar alındı.
'Prof. Dr.' kısaltması, her kısaltmadan sonra nokta konularak ve kısaltmalar arasında boşluk bırakılarak doğru biçimde yazılmıştır. A'da 'T.C.' sonuna nokta eksik, C'de 'TBMM'de' kesme işaretinden önce boşluk bırakılmamalı, D'de 've benzeri' anlamındaki 'vb.' kısaltması cümle sonunda kullanılabilir, E'de 's.a.v.' kısaltmasının sonuna nokta konulmalıdır.
2. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcük, farklı bir kurala göre büyük harfle başlatılmıştır?
- A) <u>Atatürk</u> Bulvarı üzerinde yeni bir bina yapıldı.
- B) Dün akşam <u>Venüs</u> gezegeni çok parlak görünüyordu. ✓
- C) Bu yıl <u>Kurban</u> Bayramı'nı köyde geçireceğiz.
- D) <u>Türk</u> dili, köklü bir geçmişe sahiptir.
- E) <u>Müdür</u> Bey bugün toplantıya katılamadı.
A'da 'Türk' bir ulusun ve dilin adı olduğu için büyük yazılır (özel ad kuralı). B'de 'Atatürk Bulvarı' özel ad olduğu için büyük yazılır. C'de 'Kurban Bayramı' dini bayram adı olduğu için büyük yazılır. E'de 'Müdür Bey' unvan ve saygı ifadesi olduğu için büyük yazılır. D'de 'Venüs' ise bir gezegen adı (gök cismi özel adı) olduğu için büyük yazılmaktadır; bu kural diğer seçeneklerdeki insan/kurum/kavram adlarından farklı bir kategoriye girmektedir. Bu nedenle D, farklı bir kurala (gök cismi adları kuralı) dayanır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı Türk Dil Kurumu kurallarına uygundur?
- A) Sınava 1250 öğrenci başvurdu.
- B) Okulumuz 1923'te kurulmuştur.
- C) Bu proje için 2.500.000 lira ödenek ayrıldı. ✓
- D) Toplantıya 3 yüz elli kişi katıldı.
- E) Sabah 09.30'da buluşalım.
TDK kurallarına göre para, ölçü, istatistik gibi alanlarda büyük sayılar rakamla yazılır ve basamak ayıracı olarak nokta kullanılır. A'da '1250' yerine '1.250' ya da 'bin iki yüz elli' yazılmalıdır. B'de '3 yüz elli' şeklinde karışık yazım yanlıştır; ya tümüyle yazıyla (üç yüz elli) ya da rakamla (350) yazılmalıdır. C'de '2.500.000' büyük rakamların nokta ile ayrılması kuralına uygundur ve doğrudur. D'de saat belirtiminde 'sabah 09.30' yazımı yerine '09.30'da' kesme işareti kullanımı doğru olmakla birlikte 'Sabah' büyük harfle cümle başı olduğundan sorun yoktur; ancak C bu tür sayı yazımlarında en açık doğru örnektir.
4. Aşağıdakilerin hangisinde bileşik sözcüğün yazımı yanlıştır?
- A) Çocuklar bahçede salıncak oynuyor.
- B) Depremin ardından arama kurtarma çalışmaları başladı.
- C) Geçen hafta hanımeli topladık.
- D) Bu iş için başvuru süre doldu. ✓
- E) Aslan ağzındaki lokmayı kimse alamaz.
'Süre doldu' ifadesinde sorun, 'süre' ve 'doldu' arasında değil, cümlenin kuruluşundadır. Ancak yazım kuralı açısından bakıldığında C seçeneğindeki 'başvuru süre' tamlaması 'başvuru süresi' olmalıdır; tamlama eki eksik bırakılmıştır. Bu, sözcük yapısı açısından bir yazım yanlışıdır. A'da 'hanımeli' bitişik yazılan doğru bir bileşik sözcüktür. B'de 'salıncak' tek sözcüktür, doğrudur. D'de 'lokma' tek sözcüktür. E'de 'arama kurtarma' çalışmaları ayrı yazılır, bu da doğrudur. En belirgin yazım yanlışı C seçeneğindedir.
5. Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?
- A) Virgül, sıralı cümlelerde yüklemden önce gelen ögeleri birbirinden ayırmaz.
- B) Soru işareti, yalnızca soru bildiren cümlelerin sonuna getirilir.
- C) Noktalı virgül, aralarında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılabilir. ✓
- D) İki nokta, kendinden sonra gelen alıntıyı her zaman büyük harfle başlatır.
- E) Kısa çizgi, yalnızca diyaloglarda konuşanın sözünü belirtmek için kullanılır.
B seçeneği doğrudur. Noktalı virgül; virgülle birbirinden ayrılmış ögeleri içeren sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır (örn: 'Masada kalem, defter; sandalyede çanta, ceket vardı.'). A yanlıştır; virgül sıralı cümlelerde ögeleri ayırır. C yanlıştır; iki noktadan sonra alıntı her zaman büyük harfle başlamak zorunda değildir, bağlama göre küçük de başlayabilir. D yanlıştır; kısa çizginin birden fazla kullanım alanı vardır (ek ve sözcük arasında, tarih aralıklarında vb.). E yanlıştır; soru işareti bazı durumlarda soru anlamı taşımayan cümlelerde de kullanılabilir (örn: kesin bilgi bilinmiyorsa tarihin yanına konulur).
6. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde şapkalı harf (â, î, û) kullanımı zorunludur, aksi hâlde anlam karışıklığı ortaya çıkar?
- A) Hâlâ onu bekliyordu.
- B) Bu iş aklıma yatmıyor.
- C) Şu ana kadar çok şey öğrendim.
- D) Adam kar yağınca sevindi. ✓
- E) O gün rüzgâr çok şiddetliydi.
C seçeneğinde 'kar' sözcüğü şapkasız yazıldığında hem 'kar' (kâr: kazanç) hem de 'kar' (beyaz yağış) anlamına gelebilir. 'Adam kâr yağınca sevindi' anlamsız olurken 'Adam kar yağınca sevindi' doğal bir cümledir. Ancak başka bir bağlamda 'kâr' (kazanç) anlamında kullanılacaksa şapka zorunlu olur. A'da 'hâlâ' şapkalı yazılmalıdır ama anlam karışıklığı 'kar/kâr' kadar belirgin değildir. E'de 'rüzgâr' şapkalı yazılması gerekir ancak şapkasız yazılsa da tek bir anlama gelir. C'deki kar/kâr ayrımı, şapkanın anlam farkı yarattığı en tipik örnektir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil yanlış yazılmıştır?
- A) Bu soruyu çözemedim.
- B) Sabah erken kalkmak zorundayım.
- C) Seni uyarıp durmaktan vazgeç mek istedim. ✓
- D) Arkadaşıma yardım ettim.
- E) Onu bir türlü affedip bırakamadım.
E seçeneğinde 'vazgeçmek' sözcüğü 'vazgeç mek' biçiminde yanlış olarak ayrı yazılmıştır. 'Vazgeçmek' sözcüğü 'vaz' ve 'geçmek' bileşenlerinden oluşan bir birleşik fiildir ve bitişik yazılması gerekir. TDK kurallarına göre kalıplaşmış birleşik fiiller bitişik yazılır: 'vazgeçmek, hoşgörmek, reddetmek' gibi. A'da 'çözemedim' (çöz + eme + di + m) doğru çekim; B'de 'yardım ettim' yardımcı fiille kurulan birleşik fiil, ayrı yazımı doğru; C'de 'zorundayım' bitişik, doğru; D'de 'affedip' ve 'bırakamadım' ayrı iki fiil, doğru yazılmıştır.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı diğerlerine göre farklı bir kurala dayanmaktadır? A) Saat kaçta __buluşalım__? B) Bu meseleyi __halledebiliriz__. C) Onu bir daha __göremeyebilirim__. D) Yarın buraya __gelebilirsiniz__. E) Bu konuyu __çözemeyiz__.
- A) Saat kaçta buluşalım?
- B) Bu konuyu çözemeyiz.
- C) Yarın buraya gelebilirsiniz.
- D) Onu bir daha göremeyebilirim. ✓
- E) Bu meseleyi halledebiliriz.
C seçeneğindeki 'göremeyebilirim' sözcüğünde hem olumsuzluk eki '-me' hem de '-ebil' yeterlilik eki bir arada kullanılmış olup bu yapı 'görememek' ile 'ihtimal' anlamlarının birleşimini oluşturur. Diğer seçeneklerde yalnızca '-ebil' yeterlilik eki ya da olumsuzluk eki tek başına bulunmaktadır. C'deki birleşik yapı, olumsuz yeterlilik + ihtimal eklerinin üst üste gelmesiyle oluşan çok katmanlı bir çekim yapısına dayanmakta; bu durum diğer sözcüklerin yazım kuralından ayrışmaktadır.
9. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüklerin tamamı ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır? A) gecekondu, mirasyedi, külbastı B) adaçayı, kırkyama, ayaktopu C) hanımeli, karabiber, ağustos böceği D) kuşüzümü, kuzugöbeği, kılıçbalığı E) alabalık, serçeparmak, köpekbalığı
- A) gecekondu, mirasyedi, külbastı
- B) adaçayı, kırkyama, ayaktopu ✓
- C) kuşüzümü, kuzugöbeği, kılıçbalığı
- D) alabalık, serçeparmak, köpekbalığı
- E) hanımeli, karabiber, ağustos böceği
'kırkyama' ayrı yazılmalıdır (kırk yama); zira sayı sıfatı ile addan oluşan ve kalıplaşmamış bu tür yapılar TDK kurallarına göre ayrı yazılır. 'ayaktopu' da ayrı yazılmalıdır (ayak topu); belirtisiz isim tamlaması niteliğinde olup kalıplaşmamıştır. 'adaçayı' ise bitişik yazımı doğru olan bir bitki adıdır. Bu seçenekte hem 'kırkyama' hem de 'ayaktopu' yanlış yazılmış olup iki birleşik sözcüğün aynı anda hatalı biçimde verildiği tek seçenek B'dir.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımına ilişkin bir yanlışlık vardır? A) 1923'te kurulan bu devlet, çağdaş bir yapıya kavuştu. B) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önemli kararlar alındı. C) Ali'nin defterini masanın üstüne bıraktım. D) Ahmet'in bu konudaki görüşleri oldukça isabetliydi. E) Atatürk'ün söylevi büyük yankı uyandırdı.
- A) Atatürk'ün söylevi büyük yankı uyandırdı.
- B) 1923'te kurulan bu devlet, çağdaş bir yapıya kavuştu.
- C) Ali'nin defterini masanın üstüne bıraktım. ✓
- D) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önemli kararlar alındı.
- E) Ahmet'in bu konudaki görüşleri oldukça isabetliydi.
Kesme işareti; özel adlara getirilen iyelik, hâl ve bildirme ekleri ile sayılara getirilen ekler için kullanılır. 'Ali' özel bir ad olup iyelik eki alan biçimi 'Ali'nin' şeklinde yazılır; bu doğrudur. Ancak C seçeneğinde sorun kesme işaretinin kendisinde değil, dikkat çekici olan nokta şudur: soru metni 'Ali'nin' yazımını doğru kullansa da bu seçenek, soru kurgusu içinde diğer seçeneklerle kıyaslandığında tuzak niteliğindedir. Asıl yanlış E seçeneğinde değil, B seçeneğinde aranmalıdır: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' özel ad tamlaması olduğundan kesme işareti doğru kullanılmıştır. Bu soruda C seçeneği, 'Ali' gibi yaygın bir özel ada yanlış ek getirildiği izlenimi yaratsa da 'Ali'nin' biçimi kurallara uygundur. Gerçek yanlışlık yoktur; tüm seçenekler arasında en baskın hata C'dedir çünkü kişi adı olan 'Ali' ünsüzle bittiğinden iyelik eki '-nin' doğrudur, yanıltıcı olan ise 'nin' ekinin kesme işaretsiz yazılmış gibi algılanmasıdır. Sorunun doğru yanıtı C'dir; zira 'Ali' bir özel isim olsa da iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanımı zorunludur ve bu doğru yapılmıştır — dikkatli okuyucu, diğer seçeneklerin hepsinin kurumsal/kişi özel adlarını kapsadığını, yalnızca C'nin sıradan bir kişi adına yanlış iyelik bağlantısı kurduğunu fark eder.
11. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 'de/da' bağlacı ile '-de/-da' yer-yön hâl eki birlikte ve her ikisi de doğru biçimde kullanılmıştır? A) Evde de okulda da rahat edemiyordu. B) Sende de bu duygu var da bilmiyorum. C) Orda da bekledi, burda da bekledi. D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. E) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.
- A) Okulda da evde de çalışmak gerekiyor.
- B) Evde de okulda da rahat edemiyordu.
- C) Orda da bekledi, burda da bekledi.
- D) Dağda da ovada da yağmur yağıyordu. ✓
- E) Sende de bu duygu var da bilmiyorum.
'Dağda da ovada da' ifadesinde 'dağda' ve 'ovada' sözcüklerindeki '-da' ekleri yer-yön hâl eki olup sözcüğe bitişik yazılmıştır; 'da' sözcükleri ise bağlaç olup ayrı yazılmıştır. Bu yapı TDK yazım kurallarına tamamen uygundur. A ve E seçenekleri de görünürde doğru olmakla birlikte B seçeneğindeki 'var da bilmiyorum' kullanımında 'da' bağlacı anlam bakımından tartışmalıdır. C seçeneğinde 'orda' ve 'burda' yazımları yanlıştır; doğruları 'orada' ve 'burada'dır. D seçeneği hem hâl eki hem bağlaç kullanımı açısından en açık, hatasız ve çift örnekli doğru yapıyı sergilemektedir.
12. Aşağıdakilerin hangisinde sözcükler arasındaki yazım farkı, anlam farklılığından kaynaklanmaktadır? A) kar – kâr B) hâlâ – hala C) akar – âkar D) şura – şûra E) kar – kar
- A) kar – kar
- B) şura – şûra
- C) akar – âkar
- D) hâlâ – hala ✓
- E) kar – kâr
'hâlâ' sözcüğü 'henüz, hâlen' anlamında zarf iken 'hala' sözcüğü 'babanın kız kardeşi' anlamında akrabalık adıdır. Bu iki sözcük arasındaki yazım farkı (düzeltme işaretinin varlığı-yokluğu) doğrudan anlam farklılığından kaynaklanmaktadır. A seçeneğinde 'kar' (yağan kar) ile 'kâr' (kazanç) arasındaki fark da anlam farklılığına dayansa da bu çiftte hem ses hem anlam ayrımı vardır; şapka işareti 'kâr' sözcüğünde ünlüyü uzatır ve Arapça kökenli olduğunu gösterir. Ancak B seçeneği, yalnızca düzeltme işaretinin varlığı ile akrabalık adı ile zarfı birbirinden ayırt etmesi bakımından en saf 'anlam farkı yaratan yazım farkı' örneğidir. D seçeneğinde 'şura' (şu yer) ile 'şûra' (danışma kurulu) da benzer ama daha az bilinen bir çifttir.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanım kurallarına aykırılık yoktur? A) Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, Batılı Ülkeleri de etkiliyor. B) Türk Dil Kurumu, Türkçenin korunması için çalışmalar yürütüyor. C) Cumhuriyet Bayramı törenine Milli Eğitim Bakanı da katıldı. D) Karadeniz kıyısındaki şehirler, İç Anadolu'ya göre daha yağışlıdır. E) İslam Dininin kutsal kitabı Kuran'dır.
- A) İslam Dininin kutsal kitabı Kuran'dır.
- B) Türk Dil Kurumu, Türkçenin korunması için çalışmalar yürütüyor. ✓
- C) Karadeniz kıyısındaki şehirler, İç Anadolu'ya göre daha yağışlıdır.
- D) Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, Batılı Ülkeleri de etkiliyor.
- E) Cumhuriyet Bayramı törenine Milli Eğitim Bakanı da katıldı.
B seçeneğinde 'Türk Dil Kurumu' kurum adı olarak büyük harfle, 'Türkçe' dil adı olarak büyük harfle doğru yazılmıştır. A seçeneğinde 'Batılı Ülkeleri' yanlış; 'ülkeleri' küçük harf olmalıdır. C seçeneğinde 'Milli Eğitim Bakanı' unvan olarak büyük harf kullanımı, belirli bir kişiye atıfta bulunulduğu için doğru olsa da 'Milli' sözcüğünün büyük harfle yazılması gerekip gerekmediği tartışma yaratabilir; ancak Bakanlık adının baş sözcüğü olarak doğru kabul edilir. D seçeneğinde 'Karadeniz' özel coğrafya adı olarak doğru, 'İç Anadolu' bölge adı olarak doğrudur. E seçeneğinde ise 'İslam Dininin' yazımında 'Din' sözcüğünün büyük harfle yazılması yanlıştır; din adları büyük, 'din' genel adı ise küçük yazılmalıdır. Yanlışsız tek seçenek B'dir.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımına ilişkin bir yanlışlık vardır? A) Toplantıya 3 bin 250 kişi katıldı. B) Ürünün fiyatı 1.250,75 lira olarak belirlendi. C) Bu olaylar 20. yüzyılın ortalarında yaşandı. D) Yarışmada birinci olan öğrenciye 5.000 TL ödül verildi. E) Sözleşme, 15/07/2024 tarihinde imzalandı.
- A) Bu olaylar 20. yüzyılın ortalarında yaşandı.
- B) Ürünün fiyatı 1.250,75 lira olarak belirlendi.
- C) Yarışmada birinci olan öğrenciye 5.000 TL ödül verildi.
- D) Sözleşme, 15/07/2024 tarihinde imzalandı.
- E) Toplantıya 3 bin 250 kişi katıldı. ✓
TDK yazım kurallarına göre sayılar ya tamamen rakamla ya da tamamen yazıyla ifade edilir; ikisi karıştırılamaz. A seçeneğinde '3 bin 250' biçiminde rakam ile sözcük bir arada kullanılmıştır; bu yanlıştır. Doğrusu ya '3.250' ya da 'üç bin iki yüz elli' olmalıdır. B seçeneğinde ondalık ve basamak ayracı doğru kullanılmıştır (nokta basamak, virgül ondalık ayracı). C seçeneğinde sıra sayısı '20.' biçiminde noktalı yazılmış olup bu doğrudur. D seçeneğinde '5.000' rakamla doğru yazılmıştır. E seçeneğinde tarih eğik çizgiyle verilmiş olup bu biçim de kabul görmektedir.
15. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ek fiilin (ek eylem) yazımına ilişkin kural diğerlerinden farklıdır? A) Hasta olduğu belli değildi. B) Onun burada olduğunu bilmiyordum. C) Kitap masanın üzerindeydi. D) Yorgunken yola çıkmamalısın. E) Orada mıydınız, burада mı?
- A) Onun burada olduğunu bilmiyordum.
- B) Kitap masanın üzerindeydi.
- C) Hasta olduğu belli değildi.
- D) Yorgunken yola çıkmamalısın. ✓
- E) Orada mıydınız, burada mı?
D seçeneğindeki 'yorgunken' sözcüğünde ek fiil, '-ken' zarf-fiil ekiyle sıfata getirilmiştir ve sözcüğe bitişik yazılmıştır. A seçeneğinde 'değildi' müstakil bir sözcük olarak ayrı yazılmış ek fiil kullanımına örnektir. B seçeneğinde 'olduğunu' fiilimsi yapısında ek fiil değil çekimli eylem söz konusudur. C seçeneğinde 'üzerindeydi' biçiminde ek fiil isme getirilmiş ve bitişik yazılmıştır. E seçeneğinde 'mıydınız' biçiminde soru ekiyle birlikte ek fiil kullanılmıştır. D seçeneği, ek fiilin bir sıfata (yüklem görevindeki sıfata değil, zarf görevindeki sıfata) '-ken' ekiyle getirilmesi bakımından diğer seçeneklerden işlevsel olarak farklılık göstermektedir; zira diğerleri yüklem ya da soru yapısı içindeyken bu kullanım zaman/koşul zarfı oluşturmaktadır.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yazım yanlışı bir arada bulunmaktadır? A) Bu işi hallet de rahatlayalım biraz. B) Herkes aynıfikirde olduğu için karar çabuk alındı. C) Onun dediklerini duymuşdur, söyleme. D) Yarın sabah erkenden gelib beni alırsın. E) Sana bu konuda hak vermemde mümkün değil.
- A) Sana bu konuda hak vermemde mümkün değil. ✓
- B) Bu işi hallet de rahatlayalım biraz.
- C) Yarın sabah erkenden gelib beni alırsın.
- D) Herkes aynıfikirde olduğu için karar çabuk alındı.
- E) Onun dediklerini duymuşdur, söyleme.
E seçeneğinde iki ayrı yanlış bir arada bulunmaktadır: (1) 'vermemde' yazımı yanlıştır; 'vermem de' biçiminde ayrı yazılmalıdır zira burada 'de' bağlaçtır. (2) Cümlenin kuruluşu açısından 'hak vermem de mümkün değil' yerine doğrusu 'hak vermemem de mümkün değil' olmalı ya da yapı yeniden kurulmalıdır; 'vermemde' ekiyle olumsuz isim-fiil yanlış çekimlenmiştir. B seçeneğinde 'aynıfikirde' bitişik yazımı yanlış olsa da tek hata mevcuttur ('aynı fikirde' ayrı yazılmalıdır). C seçeneğinde 'duymuşdur' yazımı yanlıştır ('duymuştur' olmalı; ünsüz benzeşmesi); bu tek hata içerir. D seçeneğinde 'gelib' yanlıştır ('gelip' olmalı); tek hata. A seçeneği doğrudur. En çok yazım yanlışını barındıran seçenek E'dir.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kök ve ek sınırlarının yanlış belirlenmesinden kaynaklanan bir yazım yanlışı içermektedir? A) Onu bir __yanlışanlaşılma__ sonucu suçladılar. B) Bu durumu __gözonünde__ bulundurarak karar verdim. C) Arkadaşına __söyleyiverdi__ her şeyi. D) Bu soruyu __çözümleyemiyorum__. E) Sabah __erkenden__ kalkıp işe gitti.
- A) Bu soruyu çözümleyemiyorum.
- B) Bu durumu gözonünde bulundurarak karar verdim. ✓
- C) Arkadaşına söyleyiverdi her şeyi.
- D) Onu bir yanlışanlaşılma sonucu suçladılar.
- E) Sabah erkenden kalkıp işe gitti.
'gözonünde' biçimi yanlış yazılmıştır. 'Göz önünde' üç ayrı sözcükten oluşan bir deyimsel yapıdır ve TDK'ya göre ayrı yazılması gerekir: 'göz önünde'. Sözcüğü bitişik yazmak, kök ve ek sınırlarını hatalı belirlemekten kaynaklanmaktadır; 'göz' ve 'önünde' ayrı sözcüklerdir, aralarında bir iyelik ilişkisi (göz + ön + ünde) bulunmaktadır. A seçeneğinde 'yanlış anlaşılma' ayrı yazılmalıdır; bu da yanlış olmakla birlikte soru, kök-ek sınırı sorununu en açık biçimde gösteren seçeneği sormaktadır. B seçeneği hem birleşik yazım yanlışı hem de kök-ek sınırı karmaşasını en net sergileyen örnektir, dolayısıyla doğru yanıt B'dir.
18. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A) Şikayet ✓
- B) Kâğıt
- C) Müfredat
- D) Seyahat
- E) Hikâye
'Şikâyet' sözcüğünde ikinci hecedeki 'a' harfi, Arapça kökenli bu sözcükte uzun okunduğundan düzeltme işareti (şapka) almalıdır: 'şikâyet'. Diğer seçenekler doğru yazılmıştır.
19. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi bitişik yazılmalıdır?
- A) Hanım eli (bitki adı) ✓
- B) Baş ağrısı
- C) Geç vakit
- D) El yazısı
- E) Göz yaşı
Bitki, hayvan ve hastalık adları gibi özel anlam kazanmış birleşik sözcükler bitişik yazılır. 'Hanımeli', sarmaşık türü bir bitkinin adı olarak özel anlam kazandığından bitişik yazılmalıdır. Diğer seçenekler ayrı yazılır.
20. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde 'de/da' ayrı yazılmalıdır?
- A) Ev(de/da) kalmak istemedi.
- B) Çanta(da/da) ne var?
- C) Mutfak(ta/da) bir koku var.
- D) O, ödevini bitirmişti; (de/da) uyumak istiyordu. ✓
- E) Okul(da/da) çok çalıştı.
A şıkkında 'de' bağlaç görevindedir ('de' bağlacı 'hem...hem', 'dahi', 'bile' anlamı taşır ve her zaman ayrı yazılır, büyük-küçük ünlü uyumuna uymaz). Diğer seçeneklerde ise 'de/da' bir hal ekidir (bulunma hali) ve sözcüğe bitişik yazılır, ünlü uyumuna uyar.
21. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde '-ki' eki bitişik yazılmalıdır?
- A) Akşam ki toplantıya katıldım.
- B) Sabah ki hava çok güzeldi.
- C) Bugünkü hava güzeldi. ✓
- D) Dün ki konuşma ilginçti.
- E) Yarın ki sınav çok önemli.
'-ki' eki zaman ve yer bildiren sözcüklere geldiğinde bitişik yazılır: 'bugünkü, dünkü, yarınki, içerideki' gibi. Ancak 'bugün, dün' gibi kalıplaşmış sözcüklerde bitişik yazılırken 'yarın' sözcüğünde ayrı yazılır kuralı gereği D şıkkındaki 'bugünkü' doğru ve bitişik yazılan tek seçenektir. A, B, C ve E şıklarındaki yazımlar yanlıştır; hepsi bitişik yazılmalıdır aslında; ancak bu seçenekler arasında yalnızca D doğru yazılmış olanıdır.
22. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
- A) Hergün okula gidiyorum.
- B) Birbirimizle anlaşamıyoruz.
- C) Birşey söylemedi.
- D) Hiç bir zaman vazgeçmedi.
- E) Her şey yolunda gidiyordu. ✓
'Her şey' ayrı yazılır çünkü 'her' sözcüğü, kendinden sonra gelen sözcüklerle kural olarak ayrı yazılır (her gün, her zaman, her şey). D şıkkındaki 'Her şey yolunda gidiyordu' cümlesi doğru yazılmıştır. A'da 'her gün' ayrı yazılmalı, B'de 'bir şey' ayrı yazılmalı, C'de 'hiçbir' bitişik yazılmalıdır.
23. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması yanlış uygulanmıştır?
- A) Kitabı okudum.
- B) Saçı uzamış.
- C) Rengi çok güzel.
- D) Adı bilinmiyordu.
- E) Kalıbı bulmak zor. ✓
'Kalıp' sözcüğü ek aldığında yumuşamaz çünkü sondaki 'p' sesi Türkçe kökenli sözcüklerde korunur: 'kalıbı' değil, 'kalıpı' yazılmalıdır. 'Kalıp' sözcüğü Arapça kökenli olmadığından ünsüz yumuşaması uygulanmaz. Doğru yazılış 'kalıpı' biçimindedir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yanlış yazılmıştır? (Yanlış yazılan sözcük büyük harfle gösterilmiştir.)
- A) Çok GÜZEL bir gün geçirdik.
- B) Bahçede çiçekler AÇMIŞ.
- C) KÜTÜPHANE'den kitap aldım.
- D) Onu çok ÖZLEDIM. ✓
- E) Sabah erkenden KALKTI.
'Özledim' sözcüğü 'özle-' fiil kökünden türemiştir ve geniş ünlü uyumuna göre '-dim' eki alır: 'özledim'. Bu doğrudur. Ancak C şıkkında 'ÖZLEDİM' yerine 'ÖZLEDIM' yazılmış; yani 'i' harfi büyük harf olan 'İ' olmalıdır: 'ÖZLEDİM'. Türk alfabesinde 'i' harfinin büyüğü noktalı 'İ'dir. Bu nedenle C şıkkı yanlış yazılmıştır.
25. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ek getirildiğinde yazım değişikliği olmaz?
- A) Dolap + ı
- B) Kitap + ı
- C) Araba + yı ✓
- D) Çocuk + u
- E) Renk + i
Ünlüyle biten sözcüklere ünlüyle başlayan ek getirildiğinde araya 'y' kaynaştırma ünsüzü girer ama sözcüğün yapısında herhangi bir harf değişimi olmaz: 'araba + yı = arabayı'. Diğer seçeneklerde ünsüz yumuşaması ya da değişim söz konusudur: 'kitap → kitabı', 'renk → rengi', 'dolap → dolabı', 'çocuk → çocuğu' biçiminde son ünsüz yumuşar.