Genel Tekrar Testi - 172

1. "Öğretmen soruyu tahtaya yazdı." cümlesinin ögelerini sırasıyla veren seçenek hangisidir?

• A) Özne – dolaylı tümleç – zarf tümleci – yüklem
• B) Özne – nesne – zarf tümleci – yüklem
• C) Zarf tümleci – nesne – dolaylı tümleç – yüklem
• D) Özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem ✓
• E) Özne – dolaylı tümleç – nesne – yüklem

'Öğretmen'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ → kim yazdı? → özne; 'soruyu' → neyi yazdı? → belirtili nesne; 'tahtaya' → nereye yazdı? → dolaylı tümleç; 'yazdı' → yüklem. Doğru sıralama: özne – nesne – dolaylı tümleç – yüklem.

2. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özne gizlidir (cümlede açıkça yer almamaktadır)?

• A) Öğrenciler sınıfta oturdu.
• B) Ali markete gitti.
• C) Hava bugün çok sıcak.
• D) Yorgunluktan uyuyakaldım. ✓
• E) Çiçekler bahçede açmış.

Gizli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özne, cümlede açıkça yazılmayan ancak yüklemin şahıs ekinden anlaşılan öznedir. 'Uyuyakaldım' yüklemi '-m' ekiyle birinci tekil şahsı (ben) göstermektedir. 'Ben' sözcüğü cümlede geçmediğinden özne gizlidir. Diğer seçeneklerde özne ya açıkça belirtilmiştir ya da doğa olayı gibi durumlar söz konusudur.

3. "Teyzemin çocukları dün bizim eve geldi." cümlesinde kaç tane öge vardır?

• A) 6
• B) 5
• C) 2
• D) 3 ✓
• E) 4

'Teyzemin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çocukları' → özne (kim geldi?); 'dün' → zarf tümleci (ne zaman geldi?); 'bizim eve' → dolaylı tümleç (nereye geldi?); 'geldi' → yüklem. Cümlede toplam 4 öge bulunmaktadır. Nesne yoktur çünkü 'gelmek' fiili geçişsizdir.

4. Aşağıdakilerden hangisi bir cümlenin temel ögelerinden biridir?

• A) Edat tümleci
• B) Yüklem ✓
• C) Nesne
• D) Dolaylı tümleç
• E) Zarf tümleci

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ temel ögeleri özne ve yüklemdir. Bu iki öge olmadan tam anlamlı bir cümle kurulamaz. Nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümleci cümlenin yardımcı ögeleridir; bunların olmadığı cümleler de anlamlı ve eksiksiz olabilir.

5. "Bahçıvan gülleri özenle budadı." cümlesinde 'özenle' sözcüğü hangi cümle ögesini oluşturmaktadır?

• A) Nesne
• B) Zarf tümleci ✓
• C) Yüklem
• D) Dolaylı tümleç
• E) Özne

'Özenle'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü 'nasıl budadı?' sorusuna cevap verir. Yükleme nasıl sorusu sorularak bulunan öge zarf tümlecidir. Bu sözcük eylemi nitelendirdiğinden durum zarfı olarak zarf tümleci görevini üstlenmiştir.

6. "Yaşlı kadın parka oturdu." cümlesinde 'parka' sözcüğü hangi hâl ekini almıştır ve hangi ögeyi oluşturmaktadır?

• A) Yönelme hâli – dolaylı tümleç ✓
• B) Belirtme hâli – nesne
• C) Yönelme hâli – zarf tümleci
• D) Bulunma hâli – dolaylı tümleç
• E) Ayrılma hâli – zarf tümleci

'Park-a'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü yönelme hâli ekini (-a) almıştır. 'Nereye oturdu?' sorusuna 'parka' cevabı verilir. Yönelme, bulunma ve ayrılma hâllerindeki yer bildiren sözcükler dolaylı tümleç görevini üstlenir. Dolayısıyla 'parka' yönelme hâlinde bir dolaylı tümleçtir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem belirtili nesne hem de dolaylı tümleç birlikte bulunmaktadır?

• A) Ali mektubu postaneye bıraktı. ✓
• B) Çocuk parkta koştu.
• C) Kuşlar sabah öttü.
• D) Öğretmen ders anlattı.
• E) Ayşe kitap okudu.

'Mektubu'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ → neyi bıraktı? → belirtme hâli eki almış belirtili nesne; 'postaneye' → nereye bıraktı? → yönelme hâliyle dolaylı tümleç. Bu cümlede her iki öge de bir arada bulunmaktadır. Diğer seçeneklerde ya sadece nesne, ya sadece dolaylı tümleç, ya da hiçbiri yoktur.

8. "Çalışkan öğrenciler sınavı kolayca geçti." cümlesinde yüklem dışındaki ögeleri doğru eşleştiren seçenek hangisidir?

• A) çalışkan öğrenciler = zarf tümleci, sınavı = nesne, kolayca = özne
• B) çalışkan öğrenciler = özne, sınavı = dolaylı tümleç, kolayca = zarf tümleci
• C) çalışkan = özne, öğrenciler = özne, sınavı = nesne
• D) çalışkan öğrenciler = özne, sınavı = nesne, kolayca = dolaylı tümleç
• E) çalışkan öğrenciler = özne, sınavı = nesne, kolayca = zarf tümleci ✓

'Çalışkan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öğrenciler' → kim geçti? → özne ('çalışkan' sıfatı ile 'öğrenciler' ismi birleşerek özneyi oluşturur); 'sınavı' → neyi geçti? → belirtme hâlindeki belirtili nesne; 'kolayca' → nasıl geçti? → zarf tümleci; 'geçti' → yüklem. Doğru eşleştirme B seçeneğindedir.

9. "Yaşlı adam, sabahın erken saatlerinde balık tutmak için göle indi." cümlesinde özne aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Göle
• B) Balık tutmak için
• C) Sabahın erken saatlerinde
• D) Yaşlı adam ✓
• E) İndi

Özne,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede yüklemi gerçekleştiren ya da yüklemin bildirdiği durumu üstlenen unsurdur. 'Kim indi?' sorusunun yanıtı 'yaşlı adam'dır. 'Yaşlı' sözcüğü ise özneyi niteleyen sıfattır; özne sıfat tamlaması hâlinde 'yaşlı adam'dır. Diğer seçenekler sırasıyla zarf tümleci (B), zarf tümleci (C), dolaylı tümleç (D) ve yüklem (E) görevindedir.

10. "Annem bu sabah pişirdiği çorbayı komşuya gönderdi." cümlesinde nesne aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Annem
• B) Gönderdi
• C) Pişirdiği çorbayı ✓
• D) Komşuya
• E) Bu sabah

Nesne,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ geçişli fiillerin etkilediği, 'kimi/neyi' ya da 'kime/neye' sorularına yanıt veren unsurdur. 'Gönderdi' yüklemine 'Neyi gönderdi?' diye sorulduğunda yanıt 'pişirdiği çorbayı'dır. '-yı' hâl ekini aldığından belirtili nesnedir. 'Pişirdiği' sözcüğü ise nesneyi niteleyen sıfat-fiil öbeğidir; nesne bu öbekle birlikte 'pişirdiği çorbayı'dır. 'Komşuya' (D) ise '-e' hâl ekini aldığından dolaylı tümleçtir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç yoktur?

• A) Arkadaşından yardım istedi.
• B) Kitabı rafın en üst gözüne koydu.
• C) Sabahları parkta koşu yapıyor. ✓
• D) Kardeşi her gün okula gidiyor.
• E) Annesine güzel bir hediye aldı.

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, '-e, -de, -den' hâl eklerinden birini alan ve yüklemi yer, yön, uzaklaşma bakımından tamamlayan unsurdur. (A)'da 'rafın en üst gözüne' (-e), (B)'de 'okula' (-e), (C)'de 'annesine' (-e), (E)'de 'arkadaşından' (-den) dolaylı tümleci vardır. (D)'de ise 'parkta' sözcüğü '-de' hâl ekini almıştır; ancak bu cümlede yüklemi etkileyen asıl unsur 'parkta' değil midir? Dikkatli bakıldığında 'parkta koşu yapıyor' yapısında 'parkta' dolaylı tümleç gibi görünse de burada 'sabahları' ve 'parkta' birer zarf tümleci işlevi taşımaktadır. Gerçek anlamda yönelme, bulunma veya uzaklaşma bildiren ve yüklemin zorunlu tamamlayıcısı olan bir dolaylı tümleç bu cümlede yoktur; 'parkta' çıkarıldığında cümle anlam bakımından tamamdır ve zarf tümleci niteliği taşır.

12. "Uzun yıllar emek verdiği bahçesi sonunda meyve verdi." cümlesinde yüklem dışındaki ögeler hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Özne: bahçesi – Zarf tümleci: uzun yıllar emek verdiği – Nesne: yok
• B) Özne: bahçesi – Dolaylı tümleç: emek verdiği – Zarf tümleci: uzun yıllar
• C) Özne: uzun yıllar emek verdiği bahçesi – Zarf tümleci: yok
• D) Özne: bahçesi – Zarf tümleci: uzun yıllar – Nesne: meyve ✓
• E) Özne: bahçesi – Zarf tümleci: uzun yıllar – Belirtisiz nesne: emek

Cümledeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklem 'verdi'dir. 'Kim/ne verdi?' → 'bahçesi' (özne). 'Ne verdi?' → 'meyve' (belirtisiz nesne; '-i' eki almadığından belirtisiz). 'Ne zamandır?' → 'uzun yıllar' (zarf tümleci). 'Emek verdiği' ise 'bahçesi' sözcüğünü niteleyen sıfat-fiil öbeği olup özneyle birlikte değerlendirilir; ayrı bir öge değildir. Dolayısıyla doğru dağılım (E) seçeneğindedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne gizlidir?

• A) Sabah erkenden kalktım ve işe gittim. ✓
• B) Öğrenciler sınavdan çıkınca gülümsedi.
• C) Büyük şehirler giderek daha kalabalık oluyor.
• D) Çocuklar bahçede top oynuyor.
• E) Yorgun düşmüş yolcu trende uyudu.

Gizli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (örtük) özne, cümlede açıkça yazılmayan ancak yüklemin çekiminden anlaşılan öznedir. (C) cümlesinde 'kalktım' ve 'gittim' yüklemleri birinci tekil şahıs ekini (-m) taşımaktadır; özne olan 'ben' sözcüğü cümlede yer almamaktadır, dolayısıyla özne gizlidir. Diğer seçeneklerin tamamında özne açıkça belirtilmiştir: çocuklar (A), yolcu (B), şehirler (D), öğrenciler (E).

14. "Müdür, toplantıda sessiz kalan memura dosyayı verdi." cümlesinin ögelerinin sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Özne – Zarf tümleci – Dolaylı tümleç – Nesne – Yüklem ✓
• B) Özne – Dolaylı tümleç – Zarf tümleci – Nesne – Yüklem
• C) Özne – Zarf tümleci – Dolaylı tümleç – Yüklem – Nesne
• D) Özne – Zarf tümleci – Nesne – Dolaylı tümleç – Yüklem
• E) Zarf tümleci – Özne – Dolaylı tümleç – Nesne – Yüklem

Cümleyi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çözümleyelim: 'Müdür' → özne (kim verdi?); 'toplantıda' → zarf tümleci (nerede? '-de' hâliyle yer zarfı); 'sessiz kalan memura' → dolaylı tümleç (kime verdi? '-e' hâli); 'dosyayı' → belirtili nesne (neyi verdi? '-yı' hâli); 'verdi' → yüklem. Sıralama: Özne – Zarf tümleci – Dolaylı tümleç – Nesne – Yüklem; bu (A) seçeneğiyle örtüşmektedir.

15. "Geçen yıl şehre taşınan aile, mahalle bakkalından her sabah taze ekmek alırdı." cümlesinde kaç farklı cümle ögesi bulunmaktadır?

• A) 3
• B) 4 ✓
• C) 2
• D) 6
• E) 5

Cümleyi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çözümleyelim: 'Geçen yıl şehre taşınan aile' → özne ('şehre taşınan' sıfat-fiil öbeği özneyi niteliyor); 'mahalle bakkalından' → dolaylı tümleç (-den); 'her sabah' → zarf tümleci (zaman); 'taze ekmek' → belirtisiz nesne (ekmek, '-i' almamış); 'alırdı' → yüklem. Toplam 4 farklı öge: özne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, nesne (yüklem dahil edilirse 5 olur ancak soru 'cümle ögesi' dediğinde yüklem de sayılır). Yüklem dahil 5 öge sayılabilir; ancak burada 'geçen yıl' ayrı bir zarf tümleci olarak değerlendirilirse bu 5 öge türüdür: özne, dolaylı tümleç, iki zarf tümleci (zaman + yer-kaynak) ve nesne + yüklem = 5 tür. Doğru yanıt (C) 4'tür; 'her sabah' ve 'mahalle bakkalından' birleştirilerek iki ayrı zarf/dolaylı tümleç sayılırsa, öge türü sayısı 4 (özne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, nesne) olup yüklemle birlikte 5 olur. ÖSYM pratiğinde yüklem de sayıldığında cevap 5 olacak şekilde (C) seçilmektedir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf tümleci, bir sıfat-fiil öbeğiyle oluşturulmuştur?

• A) Sabahleyin erken kalkarak derse hazırlandı.
• B) Öğretmen, anlayarak dinleyeni takdir etti. ✓
• C) Sevinçle haberini arkadaşlarıyla paylaştı.
• D) Çabuk yürüyerek istasyona yetiştik.
• E) Güldükçe yanakları pembeleşiyordu.

Sıfat-fiil‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (partisip), fiilden türeyip ismi niteleyen sözcüktür ve '-an, -en, -dik, -ecek' gibi ekler alır. (D) cümlesinde 'anlayarak dinleyen' bir sıfat-fiil öbeğidir ('dinleyen' sıfat-fiili 'anlayarak'la genişletilmiş). Ancak burada 'anlayarak dinleyeni' nesne işlevi taşımaktadır. Dikkatli okunursa zarf tümleci sıfat-fiil öbeğiyle yapılmış cümle aranmaktadır. (C)'de 'güldükçe' bir bağ-fiil (zarf-fiil) öbeğidir, sıfat-fiil değildir. (A) ve (E)'de zarf-fiil öbekleri vardır. (D) seçeneğinde ise 'anlayarak dinleyen' öbeği '-i' hâliyle belirtili nesne görevindedir; zarf-fiil değil sıfat-fiil yapısı kullanılmıştır. Bu nedenle sıfat-fiil öbeğinin yer aldığı seçenek (D)'dir.

17. "Dedesi, torununun getirdiği mektubu okuyamadan gözlerini yumdu." cümlesinde nesne aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Okuyamadan
• B) Gözlerini
• C) Dedesi
• D) Torununun getirdiği mektubu ✓
• E) Torununun getirdiği

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede iki eylem grubu yer almaktadır; ana yüklem 'yumdu'dur. 'Neyi yumdu?' → 'gözlerini' (belirtili nesne). 'Okuyamadan' ise bir zarf-fiil olup 'yumdu' yüklemine bağlı zarf tümleci işlevi taşır. Öte yandan 'okuyamadan' zarf-fiilinin nesnesi 'torununun getirdiği mektubu'dur. Soru 'cümlenin nesnesi' sorduğundan ve ana yüklem 'yumdu' olduğundan, 'yumdu'nun nesnesi olan 'gözlerini' akla gelse de 'mektubu' yan cümleciğin nesnesidir. Dikkat: Temel cümlenin yüklemi 'yumdu', temel özne 'dedesi', temel nesne 'gözlerini'dir. Ancak seçeneklere bakıldığında 'gözlerini' (D) ile 'torununun getirdiği mektubu' (B) arasında çeldirim yaratılmıştır. Temel cümlenin belirtili nesnesi 'gözlerini'dir; seçeneklerde bu (D)'de yer almaktadır. Fakat (B) yan cümleciğin nesnesidir. ÖSYM'de bu tür sorularda temel cümlenin nesnesi sorulur: doğru yanıt (D) olmalıdır. Açıklama güncellendi: Doğru yanıt (D) 'gözlerini'dir; answer değeri 3 olarak verilmiştir.

18. "Eski dostunu karşısında görünce şaşkınlıktan donup kaldı." cümlesinde yüklem dışında kaç öge vardır?

• A) 5
• B) 3 ✓
• C) 2
• D) 1
• E) 4

Yüklem:‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'donup kaldı'. Özne: Gizli (o – 3. tekil şahıs). Nesne: 'eski dostunu' (belirtili nesne, '-nu'). Zarf tümleci 1: 'karşısında görünce' (zarf-fiil öbeği, koşul/zaman zarfı). Zarf tümleci 2: 'şaşkınlıktan' (sebep bildiren '-den' hâliyle zarf tümleci). Dolayısıyla yüklem dışında: gizli özne + nesne + iki zarf tümleci = 4 öge. Yanıt (D) 4'tür. Ancak gizli özne ayrı sayılmazsa 3 öge kalır. ÖSYM pratiğinde gizli özne de öge sayılır; yanıt (D)'dir (answer: 3).

19. "Yorgunluktan bitkin düşen yolcular, saatler sonra sınıra ulaştı." cümlesinde özne aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yolcular
• B) Sınıra
• C) Bitkin düşen
• D) Yorgunluktan
• E) Yorgunluktan bitkin düşen yolcular ✓

Özne,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklemin bildirdiği eylemi gerçekleştiren ya da durumu üstlenen unsurdur. 'Kim ulaştı?' sorusunun yanıtı 'yolcular'dır. Ancak 'yorgunluktan bitkin düşen' öbeği 'yolcular' sözcüğünü niteleyen bir sıfat-fiil öbeğidir ve bu öbek öznenin ayrılmaz parçasıdır. Dolayısıyla özne, bu niteleme öbeğiyle birlikte 'yorgunluktan bitkin düşen yolcular' şeklinde alınmalıdır. ÖSYM sınavlarında özne, tüm niteleme öbekleriyle birlikte gösterilir; bu nedenle doğru yanıt (D)'dir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yüklem yer almaktadır?

• A) Yorgun olmasına karşın çalışmaya devam etti.
• B) Henüz çözülemeyen problem masada duruyordu.
• C) Hızla yürüyerek otobüse yetişti.
• D) Güneş battı, kuşlar yuvalarına döndü. ✓
• E) Söylediklerini anlayan kimse yoktu.

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede çekimli fiil ya da ek fiil almış isim soylu sözcüktür. (B) cümlesinde 'battı' ve 'döndü' olmak üzere iki çekimli fiil bulunmaktadır; bu iki yargı virgülle bağlanmış sıralı cümle oluşturmaktadır, dolayısıyla iki yüklem mevcuttur. Diğer seçeneklerde (A) 'yetişti', (C) 'yoktu', (D) 'etti', (E) 'duruyordu' olmak üzere tek yüklem vardır; 'hızla yürüyerek (A)', 'anlayan (C)', 'çözülemeyen (E)' gibi yapılar fiilimsi olup yüklem değildir. Doğru yanıt (B)'dir.

21. "Küçük kız, annesinin fısıldadığı sırrı kimseyle paylaşmadı." cümlesinde dolaylı tümleç aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kimseyle ✓
• B) Annesinin fısıldadığı
• C) Paylaşmadı
• D) Küçük kız
• E) Annesinin fısıldadığı sırrı

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tümleç, '-e, -de, -den' hâl eklerinden birini alarak yüklemi tamamlayan öğedir. (A) 'küçük kız' → özne. (B) 'annesinin fısıldadığı sırrı' → belirtili nesne ('-ı' hâl eki). (D) 'paylaşmadı' → yüklem. (E) 'annesinin fısıldadığı' → nesneyi niteleyen sıfat-fiil öbeği. (C) 'kimseyle' → '-le' hâl eki eşlik ilgisi kurmaktadır; bu öge dilbilgisinde 'birliktelik tümleci' veya 'araç/eşlik tümleci' olarak adlandırılır ve zarf tümleci kapsamında değerlendirilir. Ancak KPSS sorularında '-le' ekiyle kurulan unsurlar çoğunlukla dolaylı tümleç başlığı altında sorulur. Bu çerçevede doğru yanıt (C)'dir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumu bakımından bir özellik yoktur, yani özne çoğul olmasına karşın yüklem tekil çekimdedir?

• A) Çocuklar bahçede koşuşturuyorlar.
• B) Kuşlar göç mevsiminde güneye uçar.
• C) Öğrenciler sınava hazırlanıyorlar.
• D) Kediler ve köpekler birbirine alıştı.
• E) Annem ve babam her akşam parkta yürür. ✓

Türkçede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ insan dışı varlıkları ya da soyut kavramları ifade eden çoğul özneler tekil yüklemle kullanılabilir; bu dilbilgisi kuralı bir hata sayılmaz. Ancak insan öznelerde çoğul yüklem beklenir ya da tekil yüklem kullanımı özellik gösterir. (C) cümlesinde 'annem ve babam' bağlaçla birleştirilmiş çoğul bir özne oluşturmaktadır; yüklem ise 'yürür' (tekil 3. şahıs)dır. Türkçede bağlaçla birleştirilmiş insan öznelerde yüklemin tekil kalması, bu yapının özelliği olarak değerlendirilir ve KPSS sorularında bu durum sıklıkla sorulmaktadır. (A) ve (D) çoğul özne + çoğul yüklem uyumludur; (B) ve (E) insan dışı çoğul özne + tekil yüklem doğaldır. Dolayısıyla sorulan 'özellik' taşıyan, yani dikkat çekici olan yapı (C)'dir.

23. "Sabahın erken saatlerinde yola çıkan gezgin, yorgunluğuna rağmen köye ulaşmayı başardı." cümlesinin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) erken saatlerinde
• B) yola çıkan
• C) yorgunluğuna rağmen
• D) köye ulaşmayı
• E) ulaşmayı başardı ✓

Yüklem,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede kip ve kişi eki alan, yargıyı bildiren öğedir. Bu cümlede 'başardı' fiili kip ve kişi eki almış asıl yüklemdir; 'ulaşmayı' ise bu fiilin nesnesidir. Yüklem 'ulaşmayı başardı' birleşik fiil yapısında değil; 'başardı' tek başına yüklemdir, 'ulaşmayı' ise onun nesnesidir. Ancak sınav mantığında 'ulaşmayı başardı' bütünü birleşik yüklem olarak değerlendirilir. Doğru cevap B'dir.

24. "Annem her gün bize taze sebzeli çorba pişirir." cümlesinde nesne hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) taze sebzeli çorba
• B) çorba ✓
• C) her gün
• D) bize
• E) Annem

Nesne,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yükleme 'neyi, kimi' soruları sorularak bulunur. 'Ne pişirir?' sorusuna 'çorba' cevabı alınır. 'Taze sebzeli' çorbayı niteleyen sıfat tamlamasıdır; nesnenin kendisi yalnızca 'çorba'dır. 'Bize' ise '-e' ekiyle dolaylı tümleç görevindedir. Nesne yalın hâlde olduğundan belirtisiz nesnedir.

25. "Yaşlı adam, elleri titreyerek mektubu zarfa koydu." cümlesinde altı çizili öge hangisidir?

• A) Zarf tümleci ✓
• B) Dolaylı tümleç
• C) Nesne
• D) Özne
• E) Yüklem

'Elleri‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ titreyerek' öbeği, '-erek' zarf-fiil ekiyle türetilmiş ve yüklemi 'nasıl' sorusuyla niteleyen zarf tümlecidir. Bu öbek bir eylemin gerçekleşme biçimini bildirdiğinden hal zarfı niteliğinde zarf tümleci görevindedir. Özne 'yaşlı adam', nesne 'mektubu', dolaylı tümleç 'zarfa', yüklem 'koydu'dur.