Genel Tekrar Testi - 4

1. GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) kapsamında inşa edilen barajlar düşünüldüğünde, aşağıdaki barajlardan hangisi bu projenin dışında (daha önce veya farklı amaçla) yapılmıştır?

• A) Birecik
• B) Keban ✓
• C) Ilısu
• D) Atatürk

Keban‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Barajı, Fırat Nehri üzerinde yer almasına rağmen Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunur ve GAP projesinden çok daha önce enerji üretimi amacıyla inşa edilmiştir. Birecik, Ilısu ve Atatürk barajları ise doğrudan GAP kapsamında inşa edilmiştir.

2. Rüzgâr esme sıklığı grafiği (rüzgâr frekans gülü), o yöredeki rüzgârların hangi yönlerden daha sık estiğini gösterir. Bu esme yönleri doğrudan boğaz, vadi ve dağ sıraları gibi yer şekillerinin uzanış doğrultusuna uyum sağlar. Buna göre, aşağıda rüzgâr esiş özellikleri tanımlanan üç farklı merkezin bulunduğu coğrafi bölgeler sırasıyla hangisidir? • I. Merkez: Sıradağların doğu-batı yönünde uzandığı oluklar nedeniyle rüzgârın en sık estiği yönler doğu ve batı yönleridir. • II. Merkez: Kuzey kesimi yüksek sıradağlarla (Toroslar) çevrili, güneyi ise doğrudan denize bakan bu liman kentinde rüzgâr en çok güney yönlerden eser. • III. Merkez: Yer şekillerinin son derece düz ve engelsiz olduğu bu geniş ova tabanında, rüzgârın belirgin bir hâkim yönü olmayıp her yönden yaklaşık olarak aynı sıklıkta estiği görülür.

• A) Akdeniz Bölgesi - Ege Bölgesi - Marmara Bölgesi
• B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi - Marmara Bölgesi - Akdeniz Bölgesi
• C) Akdeniz Bölgesi - Güneydoğu Anadolu Bölgesi - Karadeniz Bölgesi
• D) Ege Bölgesi - Akdeniz Bölgesi - İç Anadolu Bölgesi ✓
• E) Ege Bölgesi - Karadeniz Bölgesi - İç Anadolu Bölgesi

Dağların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyıya dik uzandığı ve doğu-batı yönlü çöküntü vadilerinin bulunduğu yer Ege Bölgesi'dir (I. Merkez). Kuzeyinde Toros Dağları'nın set çektiği ve güneyi denize açık alan Akdeniz kıyı kuşağıdır (II. Merkez). Yer şekillerinin çok sade ve düz olduğu geniş ovalar ise İç Anadolu Bölgesi'ni temsil eder (III. Merkez). Bu nedenle doğru cevap Ege - Akdeniz - İç Anadolu sıralamasıdır.

3. Epirojenik hareketlere bağlı deniz seviyesi yükselmeleri ve dağların kıyı çizgisine göre uzanış doğrultuları Türkiye kıyılarında çeşitli kıyı tiplerini oluşturmuştur. Buna göre, Türkiye'de görülen kıyı tipleri ve bunların yaygın olduğu kıyı şeritleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Ege Denizi kıyı şeridi (İzmir ve Muğla kıyıları) - Enine kıyı tipi
• B) Batı Karadeniz kıyı şeridi - Haliçli ve fiyortlu kıyı tipi ✓
• C) Teke Yarımadası (Kaş - Finike kıyıları) - Dalmaçya kıyı tipi
• D) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı - Boyuna kıyı tipi
• E) İstanbul ve Çanakkale boğazları - Ria kıyı tipi

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gelgit genliği çok az (iç deniz özelliği) olduğu için haliçli kıyı tipi; kutup kuşağına uzak (orta kuşak) olduğu için de buzulların deniz seviyesine indiği fiyortlu kıyı tipi görülmez. Diğer kıyı tipleri ve yaygın oldukları alanlar doğru eşleştirilmiştir.

4. Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu ve bu konumun yol açtığı coğrafi sonuçlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

• A) Yıl içinde dört mevsim özelliklerinin belirgin yaşanması - Orta kuşakta bulunması
• B) Güneş ışınlarının hiçbir zaman tam dik (90°) açıyla düşmemesi - Dönencelerin dışında yer alması
• C) Kuzeye doğru gidildikçe gece-gündüz süre farkının belirginleşmesi - Yalnızca orta kuşağa özgü olması ✓
• D) Dağların güney yamaçlarının bakı etkisiyle daha fazla ısınması - Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde bulunması
• E) Akdeniz’de orman üst sınırının Karadeniz’den daha yüksekten geçmesi - Ekvator’a yakınlık (enlem etkisi)

Ekvator'dan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kutuplara doğru gidildikçe gece ile gündüz arasındaki süre farkı artar. Türkiye'de kuzeye gidildikçe bu farkın artması ülkemizin enlemleri (Ekvator'a olan uzaklığı) ile ilgilidir. Bu durum sadece orta kuşağa özgü değildir; kutup kuşağında da süre farkı artar. Dolayısıyla C seçeneğindeki eşleştirme yanlıştır.

5. Sanayi tesislerinin kurulmasında ve ulaşım ağlarının gelişiminde yeryüzü şekillerinin düz ve engebesiz olması büyük kolaylık sağlar. Buna göre, yalnızca yeryüzü şekillerinin elverişliliği düşünüldüğünde, Karadeniz ve Doğu Anadolu kıyı/iç kuşağındaki aşağıdaki alanların hangisinde sanayi faaliyetlerinin gelişmesi daha kolaydır?

• A) Doğu Karadeniz dağlık iç kesimleri (Gümüşhane-Bayburt arası)
• B) Taşeli Platosu kıyıları
• C) Hakkâri Yöresi
• D) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı (Rize-Artvin arası)
• E) Orta Karadeniz'de yer alan Samsun ve çevresi ✓

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Karadeniz kıyıları, Hakkâri ve Taşeli engebeli ve dağlık yer şekillerine sahiptir. Ancak Samsun ve çevresi (Orta Karadeniz) Bafra ve Çarşamba delta ovalarının varlığı ve arkasındaki dağların alçak olması sayesinde düz bir yapıya sahiptir. Bu durum sanayi ve ulaşımın gelişimini kolaylaştırmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

6. Hortum; kümülonimbüs bulutlarının etkisiyle yeryüzü ile gökyüzü arasında oluşan, silindir şeklinde dönerek yükselen ve büyük yıkım gücüne sahip olan şiddetli bir rüzgâr/hava olayıdır. Türkiye'de özellikle deniz üzerinden gelen nemli ve sıcak hava kütleleri ile soğuk havanın kıyı şeridinde karşılaşmasıyla hortum oluşumları görülür. Buna göre, coğrafi özellikleri dikkate alındığında, hortum afetinin Türkiye'de en sık ve en şiddetli görüldüğü kıyı kuşağı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Batı Karadeniz kıyıları
• B) Marmara Denizi'nin güney kıyıları
• C) Orta Ege (İzmir-Aydın) kıyı şeridi
• D) Antalya Körfezi ve çevresi ✓
• E) Doğu Karadeniz kıyıları

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hortumların en yaygın ve şiddetli görüldüğü yer Antalya Körfezi ve tüm Akdeniz kıyılarıdır. Özellikle sonbahar ve kış aylarında deniz suyunun sıcak, havanın ise soğumaya başlamasıyla oluşan cephesel kararsızlıklar Akdeniz kıyılarında hortum felaketlerine neden olmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

7. Türkiye'de ormanların dağılışını belirleyen en önemli faktör yağış miktarı ve nemliliktir. Yağışın yetersiz olduğu iç bölgelerde orman örtüsü çok seyrektir. Buna göre, aşağıdaki coğrafi bölgelerin veya yörelerin hangilerinde ormanlık alanların kapladığı alan (orman varlığı) diğerlerine göre en azdır?

• A) İç Anadolu Bölgesi (Tuz Gölü çevresi) ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
• B) Doğu Karadeniz Bölümü ve Batı Karadeniz Bölümü
• C) Akdeniz Bölgesi (Teke Platosu) ve Marmara Bölgesi (Yıldız Dağları)
• D) Marmara Bölgesi (Çatalca-Kocaeli) ve Kıyı Ege Yöresi
• E) Doğu Karadeniz Bölümü ve Menteşe Yöresi

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ orman varlığının en az olduğu bölgeler, kuraklık ve yetersiz yağış nedeniyle İç Anadolu Bölgesi ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'dir. Karadeniz ve Akdeniz bölgeleri ise orman varlığının en yüksek olduğu bölgelerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.

8. Türkiye, jeopolitik konumu ve dış politika stratejileri gereği birçok uluslararası örgüte üyedir. Bu örgütlerin bazılarının kurucu üyesiyken, bazılarına ise sonradan dahil olmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin kurucuları arasında yer almadığı, sonradan üye olduğu uluslararası askeri veya siyasi örgüttür?

• A) Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)
• B) Birleşmiş Milletler (BM)
• C) Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ)
• D) Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ✓
• E) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)

Türkiye;‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Birleşmiş Milletler, OECD, KEİ ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kuruluşların kurucu üyeleri arasında yer alır. Ancak 1949'da kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) Kore Savaşı'na asker gönderilmesinin ardından 1952 yılında sonradan üye olmuştur. Doğru cevap NATO'dur.

9. Türkiye'nin farklı yörelerindeki hâkim bitki örtüsü eşleştirmeleriyle ilgili bir çalışma yapılmaktadır. Buna göre, aşağıda coğrafi özellikleri belirtilen alanlardan hangisinin doğal bitki örtüsü yanlış eşleştirilmiştir?

• A) Ergene Havzası ile İç Anadolu'da beşeri tahribatla ortaya çıkan sahalar - Antropojen bozkır
• B) Kıyı Ege'de İzmir ve çevresindeki alçak kesimler - Psödemaki (Yalancı maki) ✓
• C) Konya Havzası ve İç Anadolu'nun çukur yerleri - Bozkır
• D) Teke ve Menteşe yöreleri kıyı kesimi - Maki
• E) Doğu ve Batı Karadeniz'in bol yağış alan kuzey yamaçları - Geniş ve karışık yapraklı ormanlar

Psödemaki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (yalancı maki); Karadeniz gibi nemli ve her mevsim yağışlı iklim bölgelerinde yapraklı ormanların tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan ve kışın yapraklarını döken çalı ve bodur ağaççık topluluğudur (fındık, kızılcık, böğürtlen, üvez vb.). Teke ve Menteşe kıyılarında maki (D), İç Anadolu'da bozkır (C), Ergene ve İç Anadolu'da antropojen bozkır (A), Karadeniz yamaçlarında ormanlar (E) doğal örtüdür. İzmir çevresi ise Akdeniz iklim bölgesinde yer aldığından hâkim bitki örtüsü maki (kızılçam tahribiyle) ve garigdir; bu bölgede psödemaki görülmez. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

10. Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için enlem etkisine bağlı olarak kuzey yönünde ilerledikçe güneş ışınlarının düşme açısı daralır ve genel olarak sıcaklıklar azalır. Buna göre, Türkiye'de gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi, enleme bağlı sıcaklık değişimi (veya klasik bakı etkisi) kuralına ters düşen bir istisnadır?

• A) Artvin'deki öğle vakti gölge boylarının güneydeki Şırnak'a göre daha uzun ölçülmesi
• B) Karedeniz'in tuzluluk oranının güneydeki Marmara Denizine göre daha az olması
• C) Çukurova'daki tarım ürünlerinin Karadeniz kıyısındaki Bafra Ovası'ndan daha önce hasat edilmesi
• D) Orman üst sınırının Akdeniz kıyılarında Ege kıyılarına göre daha yüksekte bulunması
• E) Karadeniz Dağları'nda yerleşme üst sınırının, güney yamaçlara göre denize bakan kuzey yamaçlarda daha yüksek olması ✓

Normalde‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'de dağların güney yamaçları (bakı etkisiyle) daha sıcak olmalıdır. Ancak Karadeniz Dağları'nın kuzey yamaçları denizelliğin ve nemin etkisiyle kışın güney yamaçlara göre daha ılıktır; bu durum enleme/bakıya terstir ve yerleşme üst sınırının kuzeyde daha yüksek olmasını sağlar.

11. Türkiye'de orman sınırlarının yükseltisi nemlilik, yağış ve sıcaklık (enlem/karasallık) koşullarına göre değişir. Buna göre, Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu coğrafi bölge ile orman alt sınırının en düşük olduğu coğrafi bölge aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

• A) Doğu Anadolu Bölgesi - Karadeniz Bölgesi ✓
• B) Karadeniz Bölgesi - Marmara Bölgesi
• C) Akdeniz Bölgesi - Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• D) Ege Bölgesi - İç Anadolu Bölgesi
• E) Akdeniz Bölgesi - Karadeniz Bölgesi

Orman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ üst sınırını sıcaklık belirler. Karasallığın en şiddetli olduğu Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaz sıcaklıkları yükseldiği için orman üst sınırı en yükseğe (yaklaşık 2800 m) ulaşır. Orman alt sınırını ise nemlilik ve yağış belirler. Karadeniz kıyı kuşağında nem ve yağış yıl boyu fazla olduğu için ormanlar doğrudan deniz seviyesinden (0 metre) başlar. Bu nedenle doğru sıralama Doğu Anadolu ve Karadeniz şeklindedir.

12. Karadeniz'i Doğu Anadolu'ya bağlayan ve yapımı tamamlandığında çift tüplü karayolu tünelleri arasında Türkiye'nin ve Avrupa'nın en uzun karayolu tüneli unvanını alan Yeni Zigana Tüneli, hangi iki ilimizi birbirine bağlamaktadır?

• A) Trabzon - Gümüşhane ✓
• B) Rize - Erzurum
• C) Giresun - Bayburt
• D) Artvin - Ardahan
• E) Ordu - Bayburt

Yeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Zigana Tüneli (14.5 km), Doğu Karadeniz'i iç kesimlere bağlayan tarihi İpek Yolu güzergahındaki Trabzon ve Gümüşhane illerini birbirine bağlayarak kış koşullarındaki ulaşımı büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. Rize-Erzurum arasındaki tünel ise Ovit Tüneli'dir.

13. Türkiye'de kara yolu ulaşımını kolaylaştırmak amacıyla yapılan tünel ve geçitlerin birçoğu Karadeniz ve Akdeniz gibi dağların kıyıya paralel uzandığı engebeli bölgelerdedir. Buna göre, aşağıda verilen tünel ve geçitlerden hangisi bulunduğu coğrafi bölge yönüyle diğerlerinden farklı bir bölgede yer alır?

• A) Ovit Tüneli
• B) Yeni Zigana Tüneli
• C) Çubuk Geçidi
• D) Belen Geçidi
• E) Sabuncubeli Tüneli ✓

Yeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Zigana Tüneli ve Ovit Tüneli Karadeniz Bölgesi'nde; Çubuk Geçidi ve Belen Geçidi Akdeniz Bölgesi'nde yer alır. Sabuncubeli Tüneli ise İzmir ile Manisa arasında yer alıp Ege Bölgesi'ndedir.

14. Türkiye'de donlu günlerin başlama ve bitiş tarihleri yükselti, karasallık derecesi ve enlem faktörlerine bağlı olarak bölgeden bölgeye büyük farklılıklar gösterir. Yükseltinin çok fazla ve karasallığın şiddetli olduğu yerlerde don olayları sonbaharın başlarında çok erken başlar. Kış ılıklığının yaşandığı, genel olarak denizel etkilerin güçlü olduğu güney kıyılarımızda ise don olayları yıl içinde çok erken biter. Buna göre, coğrafi özellikleri dikkate alındığında Türkiye'de don olaylarının en erken başladığı coğrafi bölüm ile en erken bittiği (sona erdiği) coğrafi bölüm aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Güneydoğu Anadolu Bölümü - Batı Karadeniz Bölümü
• B) Erzurum-Kars Bölümü - Doğu Karadeniz Bölümü
• C) İç Anadolu Bölümü - Ege Bölümü (Kıyı Ege)
• D) Doğu Karadeniz Bölümü - Marmara Bölümü (Ergene Havzası)
• E) Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars) Bölümü - Kıyı Akdeniz Bölümü ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yükselti ve karasallığın en fazla olduğu Kuzeydoğu Anadolu'da (Erzurum-Kars) sıcaklıklar erken düştüğü için don olayları en erken başlar. Kış sıcaklıklarının en yüksek olduğu, denizel etkinin korunduğu kıyı Akdeniz şeridinde ise don olayları en erken biter. Doğru cevap E seçeneğidir.

15. Türkiye'de iklim, yer şekilleri ve anakaya özelliklerinin çeşitliliğine bağlı olarak farklı toprak tipleri oluşmuştur. Bu toprakların yaygın görüldüğü coğrafi yöreler hakkında eşleştirmeler yapılmıştır. Buna göre, aşağıdaki toprak türü ve yaygın olarak görüldüğü yöre eşleştirmelerinden hangisi _yanlıştır_?

• A) Kahverengi Step (Bozkır) Toprakları - İç Anadolu Bölgesi'ndeki düzlükler
• B) Podzol (Kül Rengi) Topraklar - Orta Karadeniz kıyısındaki Bafra ve Çarşamba delta ovaları ✓
• C) Terra-rossa (Kırmızı Akdeniz) Toprakları - Akdeniz ve Güney Ege'deki kalkerli sahalar
• D) Kahverengi Orman Toprakları - Karadeniz kıyı kuşağındaki yapraklı orman alanları
• E) Vertisol (Dönen) Topraklar - Trakya'da Ergene Havzası killi arazileri

Bafra‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Çarşamba ovaları akarsuların taşıdığı malzemelerin birikmesiyle oluşan delta ovalarıdır ve buralarda azonal (taşınmış) nitelikteki Alüvyal topraklar yaygındır. Podzol topraklar ise soğuk, nemli dağlık alanlardaki iğne yapraklı orman altlarında görülür; delta ovalarında podzol toprak bulunmaz. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.

16. Türkiye'nin sahip olduğu coğrafi ve jeopolitik konum, ülkeye hem çeşitli bölgesel avantajlar sağlamakta hem de bazı güvenlik riskleri barındırmaktadır. Buna göre; I. Asya ile Avrupa kıtaları arasında doğal bir köprü vazifesi görerek transit ticareti kolaylaştırması II. Küresel ve bölgesel çatışmaların yaşandığı istikrarsız komşu coğrafyalara yakın konumda bulunması III. Üç tarafının denizlerle çevrili olması ve deniz yetki alanlarında egemenlik haklarına sahip olması özelliklerinden hangileri, Türkiye'nin jeopolitik konumunun getirdiği olumlu ve stratejik avantajlar arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Asya ve Avrupa arasında doğal geçiş yolları üzerinde olması transit ticaretini geliştirip ekonomik katkı sağladığı için; üç tarafının denizlerle kaplı olması liman, deniz ticareti ve lojistik üstünlük kazandırdığı için jeopolitik konumun olumlu yanlarındandır. Ancak sıcak çatışma bölgelerine yakınlığı mülteci akınları, güvenlik harcamaları ve istikrarsızlık riskleri getirdiği için olumsuz bir jeopolitik unsurdur.

17. Türkiye denizlerinde avlanan toplam balık miktarının yaklaşık %70-80'i Karadeniz'den elde edilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Karadeniz'in balık miktarı ve deniz ürünleri potansiyeli bakımından ilk sırada yer almasının nedenlerinden biri _değildir_?

• A) Karadeniz'in yüzölçümü ve deniz sınırlarının diğer denizlerimizden çok daha geniş olması ✓
• B) Düşük su sıcaklığı ve uygun akıntılar nedeniyle balıklar için ideal üreme ve göç ortamı sunması
• C) Soğuk su karakterli olması ve dalgalı yapısıyla suda çözünmüş oksijen miktarının yüksek olması
• D) Bol akarsu girdisi ve az buharlaşma nedeniyle deniz suyu tuzluluk oranının düşük (tatlılık oranının fazla) olması
• E) Akarsuların taşıdığı bol mineral ve besin maddeleri sayesinde plankton miktarının çok zengin olması

Bir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ denizin yüzölçümünün geniş olması orada balık miktarının çok olmasını doğrudan belirlemez; örneğin Akdeniz daha geniş bir denizdir fakat tuzluluk ve sıcaklık oranlarının yüksek olması nedeniyle balık miktarı Karadeniz'den azdır. Karadeniz'de balık miktarının fazla olmasının nedenleri düşük tuzluluk (D), bol oksijen (C), zengin plankton (E) ve uygun üreme koşullarıdır (B).

18. Doğal nüfus artışı; göçlerin etkisi dışarıda tutulduğunda, sadece doğumlar ile ölümler arasındaki farka dayalı olarak gerçekleşen nüfus değişimidir. Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangilerinde doğum oranlarının yüksek olmasına bağlı olarak doğal nüfus artış hızının diğerlerine göre daha yüksek olması beklenir?

• A) Ergene Havzası - Ege Kıyı Kuşağı
• B) Güney Marmara - Batı Karadeniz
• C) Doğu Anadolu Bölgesi (Hakkâri Yöresi) - Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa-Mardin) ✓
• D) Çukurova ve çevresi - Kıyı Karadeniz
• E) Konya Havzası - Kıyı Ege

Doğal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nüfus artışı doğum oranlarının yüksek olduğu Doğu Anadolu (Hakkâri Yöresi) ve Güneydoğu Anadolu'da (Şanlıurfa-Mardin çevresi) en yüksektir. Gelişmiş batı bölgelerinde (Marmara, Ege) ise göçe bağlı gerçek nüfus artışı fazla iken, doğum oranları düşük olduğundan doğal nüfus artışı azdır.

19. Türkiye'deki akarsuların denize döküldükleri havzalar ve ağız kısımları üzerine yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Kura - Hazar Denizi
• B) Fırat - Basra Körfezi
• C) Köprüçay - Akdeniz
• D) Bakırçay - Ege Denizi
• E) Meriç - Marmara Denizi ✓

Meriç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Nehrı, kaynağını Bulgaristan'dan alıp Türkiye-Yunanistan sınırını çizerek Ege Denizi'ne (Saros Körfezi yakınına) dökülür. Marmara Denizi'ne döküldüğü bilgisi yanlıştır. Diğer akarsular ve döküldükleri havzalar doğru eşleştirilmiştir.

20. Orman yangınları riski üzerinde yaz kuraklığı, yüksek sıcaklık, nem oranının düşüklüğü ve orman zenginliği gibi faktörler belirleyicidir. Buna göre, Türkiye'nin iklim özellikleri ve orman varlığı düşünüldüğünde, aşağıdaki yöre çiftlerinin hangilerinde orman yangını çıkma riski diğerlerine göre daha düşüktür?

• A) Teke Yarımadası - Ege kıyı kuşağı
• B) Güney Marmara - Antalya Körfezi çevresi
• C) Muğla ve çevresi - Kıyı Ege ovaları
• D) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı - Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
• E) Menteşe Yöresi - Çukurova ve çevresi

Akdeniz,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ege ve Güney Marmara'da yaz kuraklığı ve sıcaklığı nedeniyle yangın riski çok yüksektir. Ancak Doğu Karadeniz'de her mevsim yağış ve yüksek nem olması; Güneydoğu Anadolu'da ise orman örtüsünün çok seyrek ve yok denecek kadar az olmasından ötürü orman yangını olasılığı ve riski çok düşüktür. Doğru cevap D'dir.

21. Türkiye'de farklı jeolojik dönemlerde meydana gelmiş olaylara ait izler bulunmaktadır. Buna göre, aşağıda belirtilen gelişmelerden hangisinin meydana geldiği jeolojik zaman diğerlerinden daha eskidir (farklıdır)?

• A) Egeid karasının çökmesiyle Ege Denizi'nin ortaya çıkması
• B) Linyit kömürü yataklarının oluşması
• C) Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın (KAF) gelişim göstermesi
• D) Anadolu karasının aşınarak peneplen düzlüklerine dönüşmesi ✓
• E) Bor ve kaya tuzu yataklarının birikmesi

Anadolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yarımadasının dış kuvvetlerce aşındırılarak deniz seviyesine yakın hafif dalgalı düzlük (peneplen) haline gelmesi II. Jeolojik Zaman'da (Mezozoik) gerçekleşmiştir. Linyit, bor, tuz yataklarının oluşması ile fay hatlarının aktifleşmesi ve Egeid karasının çöküşü ise III. ve IV. jeolojik zamanları kapsayan Senozoik dönemine ait daha genç gelişmelerdir.

22. Marmara Bölgesi; sahip olduğu tarihi, kültürel ve doğal zenginliklerle turizm faaliyetlerinin en canlı olduğu coğrafi bölgelerimizden biridir. Buna göre, aşağıda belirtilen turizm değerlerinden hangisi Marmara Bölgesi sınırları içerisinde _yer almaz_?

• A) Yerebatan Sarnıcı
• B) Hierapolis Antik Kenti ✓
• C) Cumalıkızık Tarihi Köyü
• D) Assos Ören Yeri
• E) İğneada Longoz Ormanları

İğneada‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Kırklareli), Yerebatan (İstanbul), Cumalıkızık (Bursa) ve Assos (Çanakkale) Marmara sınırlarında kalırken; Hierapolis Antik Kenti (Pamukkale) Ege Bölgesi'nde yer alan Denizli ilindedir.

23. Yer şekilleri (jeomorfolojik özellikler) Türkiye'de ekonomik faaliyetler, ulaşım ve yerleşme üzerinde büyük ölçüde etkilidir. Ancak bazı beşeri ve tarımsal faaliyetler üzerinde yer şekillerinden ziyade iklimsel koşullar birinci derecede belirleyicidir. Buna göre, aşağıda verilen coğrafi özellikler ve bunların şekillenmesinde rol oynayan birincil etkenler düşünüldüğünde, hangisinin ortaya çıkmasında jeomorfolojik (yer şekilleri) özelliklerin etkisi _yoktur_?

• A) Teke ve Taşeli yörelerinde karstik, engebeli arazi yapısına bağlı olarak kıl keçisi yetiştiriciliğinin ön plana çıkması
• B) İç Anadolu Bölgesi'nde yer şekillerinin sade olması ve su kaynaklarının yetersizliğine bağlı olarak toplu yerleşmelerin yaygın olması
• C) Doğu Karadeniz yamaçlarında dik eğim ve engebenin etkisiyle heyelan olaylarının sık yaşanması
• D) Kıyı Ege'de dağların kıyıya dik uzanması sayesinde kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımın kolaylıkla sağlanması
• E) Güneydoğu Anadolu ovalarında yaz kuraklığı ve sıcaklığın etkisiyle geniş alanlarda pamuk tarımının yapılması ✓

Güneydoğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi'nde pamuk tarımının yaygın olarak yapılmasının temel nedeni, yaz sıcaklığı ve kuraklığının belirgin olması (iklimsel özellikler) ve GAP ile birlikte sulama olanaklarının getirilmesidir. Yer şekilleri (jeomorfoloji) pamuk bitkisinin yetişmesinde doğrudan belirleyici değildir.

24. Türkiye'de bölgeler arasında son derece canlı ve hareketli bir iç ticaret faaliyeti bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de iç ticaretin bu denli canlı ve gelişmiş olmasının nedenleri arasında _gösterilemez_?

• A) Bölgelerdeki nüfus miktarlarının, iş gücünün ve pazar talebinin farklı olması
• B) Tarım ürünlerinin iklim farklılıklarına bağlı olarak bölgelere göre çeşitlilik göstermesi
• C) Sanayi tesislerinin Marmara ve Ege gibi belirli alanlarda yoğunlaşırken diğer bölgelerin tüketici konumunda kalması
• D) Türkiye'nin küresel pazarlardaki dış ticaret ve ihracat gelirlerini artırma isteği ✓
• E) İklim çeşitliliğinin fazla olması nedeniyle farklı hammaddelerin farklı yerlerde üretilmesi

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ticaret, ülke sınırları içerisinde bölgelerin birbirinin ihtiyaçlarını karşılaması esasına dayanır. Tarım, iklim, nüfus ve sanayinin bölgeler arasındaki dengesiz dağılımı iç ticareti zorunlu olarak geliştirir. Ancak uluslararası ticareti (dış ticareti) geliştirmek, iç ticaretin kendi gelişim nedenlerinden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.

25. Türkiye'de hazırlanan bazı bölgesel kalkınma projelerinin temel hedefleri şunlardır: • Bölgedeki taş kömürü madenciliği ve demir-çelik sanayisindeki yapısal değişimleri yönetmek ve modernize etmek • İstihdam olanaklarını artırarak bölge dışına olan göçleri engellemek ve ekonomiyi çeşitlendirmek • Filyos Limanı projesi ile bölgede yeni ulaşım ve sanayi koridorları oluşturmak Bu özellikleri verilen bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) DOKAP (Doğu Karadeniz Projesi)
• B) KOP (Konya Ovası Projesi)
• C) DAP (Doğu Anadolu Projesi)
• D) ZBK (Zonguldak - Bartın - Karabük Projesi) ✓
• E) GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)

Demir-çelik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanayisinin modernizasyonu, taş kömürü havzasının iyileştirilmesi ve Filyos projesi gibi unsurlar Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) bölgesel gelişim projesinin temel hedefleridir.