Genel Tekrar Testi - 57

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' anlamı sağlayan ek farklıdır?

• A) Gelsen de gitsek.
• B) Çalışırsan yaparsın.
• C) Okudukça öğrenirsin. ✓
• D) Bilsen anlatırsın.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde '-dıkça' zarf-fiil ekiyle koşul anlamı sağlanmıştır. Diğer seçeneklerde ise '-se/-sa' şart kipi kullanılmıştır.

2. Yazar romanlarında, kabul edilmiş doğruları, alışılagelmiş çağrışımları ve tüm kabulleri yeniden irdelemeye, bunların doğallığını bozmaya çalışır ve de bütün bunları okuyucunun rahatını kaçıracak yöntemler kullanarak yapar. Örneğin yazar, gerçekçi bir anlatımı ansızın bırakıp absürt bir anlatıma geçer veya tam siz kendinizi romanın akışına kaptırmışken ansızın duruma müdahale edip size okuduğunuzun gerçek değil kurmaca olduğunu söyler, siz de neye uğradığınızı şaşırırsınız. Bu parçada yazarla ilgili olarak anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yapıtlarının anlaşılmasının belli bir altyapı gerektirdiği
• B) Yapıtlarını bütünüyle kurmaca olaylara yasladığı
• C) Okurun beklentilerini karşılamaya yönelik bir kaygısının olduğu
• D) Kalıplaşmış yargıları, okuru tedirgin eden anlatım biçimleriyle sorguladığı ✓

Yazarın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ amacı, 'kabul edilmiş doğruları... yeniden irdelemek' ve bunu 'okuyucunun rahatını kaçıracak yöntemler kullanarak' yapmaktır. Yani okuru rahatsız eden biçimlerle kalıplaşmış yargıları sorgulamaktır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _basit yapılı bir fiil_ kullanılmıştır?

• A) Ağaçları sulamalıyız.
• B) Anlattıklarına çok şaşırdım.
• C) Bütün gün ders çalıştım. ✓
• D) Yardımcı oldu bize.

Basit‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yapılı fiil, yapım eki almamış fiildir. _'Çalıştım'_ fiili sadece çekim ekleri almıştır (basit yapılı). 'Sulamalıyız' (su-la: yapım eki), 'şaşırdım' (şaş-ır: yapım eki), 'yardımcı oldu' (birleşik fiil) basit yapılı değildir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' yapılmıştır?

• A) Babam: 'Erken gel.' dedi.
• B) Doktor, ilaçlarımı düzenli kullanmamı söyledi. ✓
• C) Öğretmen, 'Ders bitti.' diye bağırdı.
• D) Annem bana 'Yemek hazır.' dedi.

Cümleyi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ değiştirmeden aktarmak (dedi, diye) doğrudan anlatımdır. Cümleyi kendi ifadesiyle aktarmak (söyledi, belirtti) dolaylı anlatımdır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olamazlık' (ihtimal dışı) anlamı vardır?

• A) O, bu parayı çalmış olamaz. ✓
• B) Belki de gelmez.
• C) Sanırım evde yok.
• D) Yarın yağmur yağabilir.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Olamaz' ifadesi kesin bir dille ihtimali reddeder. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki yapım eki görevindedir?

• A) Duvardaki saat durmuş. ✓
• B) Seninki yine gelmedi.
• C) Baktım ki gitmiş.
• D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.

'Duvardaki'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğündeki -ki, eklendiği sözcüğü sıfat yaptığı için yapım eki kabul edilir (Sıfat yapan ki).

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _deyim_ kullanılmamıştır?

• A) Olayı öğrenince eli ayağına dolaştı.
• B) Bu işi bitirmek için elinden geleni yaptı.
• C) Odanın penceresinden içeri bolca ışık giriyordu. ✓
• D) Onunla artık araları limoniydi.

Diğer‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneklerde deyimler mevcuttur (_eli ayağına dolaşmak, elinden geleni yapmak, araları limoni olmak_). Üçüncü cümlede deyim bulunmamaktadır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sesteş' (eş sesli) sözcük kökü kullanılmıştır?

• A) Yüzü çok güzeldi. ✓
• B) Masa kırıldı.
• C) Kalem bitti.
• D) Defter doldu.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Yüz' sözcüğü sesteştir (Sayı olan 100, surat, suda yüzmek). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'aşamalı durum' bildirilmektedir?

• A) Hasta aniden fenalaştı.
• B) Hastanın durumu şu an stabil.
• C) Hasta, yarın taburcu olacak.
• D) Hastanın durumu günden güne iyiye gidiyor. ✓

'Günden‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ güne' ikilemesi, 'iyiye gitme' eyleminin bir anda olmadığını, belirli bir süreç içinde, adım adım (aşama aşama) gerçekleştiğini belirtir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişileştirme' (teşhis) vardır?

• A) Rüzgar penceremi dövüyor. ✓
• B) Hava buz gibi soğuktu.
• C) Tilki gibi kurnazdı.
• D) Gözleri ateş saçıyordu.

'Pencereyi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dövmek' insana özgü bir eylemdir, rüzgara aktarılmıştır. B ve C benzetmedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nicel anlamlı' (sayılabilen) bir sözcük vardır?

• A) Geniş bir salonda toplandık. ✓
• B) Geniş düşünceli biridir.
• C) Sıcakkanlı insanları severim.
• D) Ağır sözler söyledi.

Salonun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ genişliği ölçülebilir (nicel). Diğerlerinde (düşünce, kan, söz) mecaz ve nitel anlamdadır.

12. Bu parçanın anlatımında hangisine başvurulmuştur? 'Erzurum'un kışı bir başkadır. Kar, şehri beyaz bir yorgan gibi örter. Soğuk, insanın iliklerine kadar işler. Ancak Palandöken'den şehre bakmak, tüm bu soğuğu unutturur.'

• A) Tanık gösterme
• B) Sayısal verilerden yararlanma
• C) Betimleme ✓
• D) Tartışma

Gözlem‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve izlenimler okuyucunun zihninde resmedilecek şekilde (beyaz yorgan, soğuk vb.) anlatılmıştır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ikileme' farklı bir yolla oluşturulmuştur?

• A) İleri geri konuşma.
• B) Aşağı yukarı üç saat.
• C) Az çok tahmin ettim.
• D) Eğri büğrü bir yol. ✓

A,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ B ve C seçeneklerindeki ikilemeler 'zıt anlamlı' sözcüklerle (İleri-geri, Aşağı-yukarı, Az-çok) oluşturulmuştur. D seçeneğindeki 'Eğri büğrü' ise biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle oluşturulmuştur.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz düşmesi'ne örnek yoktur?

• A) Ufacık
• B) Minicik
• C) Yumuşacık
• D) Daracık ✓

Ufak-cık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (k düşmüş), Minik-cık (k düşmüş), Yumuşak-cık (k düşmüş). Dar-a-cık (ünlü türemesi var, düşme yok).

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlı cümle' vardır?

• A) Eve geldi ve uyudu. ✓
• B) Eve gelip uyudu.
• C) Eve gelince uyudu.
• D) Eve geldi, uyudu.

İki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüklem 've' bağlacı ile bağlandığı için bağlı cümledir. B ve C birleşik, D sıralı cümledir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' anlamı vardır?

• A) Ödevini bitirmeden dışarı çıkamazsın.
• B) Bu saatte ofiste olmalı. ✓
• C) Yarın Ankara'ya gideceğim.
• D) Kapıyı açan Ali'dir.

'Olmalı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü burada gereklilik değil, kuvvetli tahmin (olasılık) anlamında kullanılmıştır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'basit' bir cümledir?

• A) Güneş doğdu ve kuşlar ötmeye başladı.
• B) Sınavdan yüksek not alan öğrenciler sevinçle bağırdı.
• C) Uzun bir aradan sonra memleketine döndü. ✓
• D) Konuşulanları duymuyor, sadece düşünüyor gibiydi.

Basit‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümle, tek bir yüklemi (yargıyı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Uzun bir aradan sonra memleketine döndü.' cümlesinde 'döndü' tek yüklemdir ve fiilimsi yoktur. Diğer seçenekler bağlı ('ve'), birleşik (fiilimsili - 'alan') ve sıralı (virgüllü - 'duymuyor', 'düşünüyor') cümlelerdir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcük **kullanılmamıştır**?

• A) Kedi miyavladı.
• B) Köpek havladı.
• C) Kuşlar öttü. ✓
• D) Su şırıldadı.

Yansıma,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ doğadaki seslerin taklididir. 'Miyav', 'Hav', 'Şırıl' sestir. Ancak kuş sesi 'öt öt' olmadığı için 'ötmek' yansıma değildir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dönüşlü' çatılı fiil vardır?

• A) Kadın aynada tarandı. ✓
• B) Evi güzelce temizledi.
• C) Çocuklar gülüştü.
• D) Bulaşıklar yıkandı.

'Tarandı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiilinde -n eki vardır. İşi yapan (kadın) ve işten etkilenen (kendisi) aynıdır. B (Etken), C (İşteş), D (Edilgen - yıkayan belli değil).

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Oysaki ben sana güvenmiştim.
• B) Anladım ki bu iş böyle yürümeyecek.
• C) Mademki gitmek istiyorsun, seni tutmayacağım.
• D) Sanki bahçede ki çiçekler solmuş gibiydi. ✓

'Bahçedeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çiçekler' bir sıfat türeten '-ki' ekidir ve bitişik yazılmalıdır. 'Sanki' kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır, ancak 'bahçede ki' ifadesi ayrı yazılamaz. Cümlede 'Sanki... bahçedeki...' olmalıydı. 'Bahçede ki' kullanımı yanlıştır.

21. O ne der, bu ne der diye düşünmem; iyi yapmaya çalışırım işimi yani en güzelini bulmaya, yazmaya çalışırım. Dilin, kurgunun, üslubun en güzelini bulmak için büyük bir özenle çalışırım ama bunu, kendim için yaparım; en sonunda da çıkan neticenin beni memnun etmesi için yaparım. Dediğim gibi, edebiyat oyunlarından hoşlanmıyorum bu yüzden estetikten ödün vermemeye kararlıyım. Aynı deltaya akan büyük bir nehrin kolları gibi gerçeği, kuşatıcı boyutta ve çok yönlü aktarmayı tasarlıyorum. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtı yoktur?

• A) Yapıtlarınızı kaleme alırken okuru ve eleştirmenleri dikkate alır mısınız?
• B) Yapıtlarınızı hazırlarken çok titiz davranmanızın nedeni nedir?
• C) Yapıtlarınızla neyi, nasıl anlatmayı planlıyorsunuz?
• D) Yapıtlarınızda yazınsallığa sıkı sıkıya bağlı kaldığınız söylenebilir mi? ✓

Yazarın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Yapıtlarınızda sadece kendinizi anlatmanız, yapıtlarınızı içerik bakımından sınırlandırmıyor mu?' sorusuna doğrudan veya dolaylı bir yanıtı yoktur. (Orijinal şık E)

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayal kırıklığı' anlamı vardır?

• A) Keşke o gün oraya gitmeseydim.
• B) Umarım her şey yoluna girer.
• C) Sınavdan yüksek alacağımı sanıyordum ama olmadı. ✓
• D) Belki bir gün biz de kazanırız.

Beklenen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sonucun gerçekleşmemesi üzerine duyulan üzüntü (hayal kırıklığı) bu seçenekte vardır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğenme' anlamı vardır?

• A) Ne kadar güzel bir elbise! ✓
• B) Bu yemek biraz tuzlu olmuş.
• C) Daha iyisini yapabilirdin.
• D) Evi temizlemek sana düştü.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, A şıkkı takdir ve beğeni bildirir. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde haber kipi kullanılmıştır?

• A) Yarın sinemaya gideceğiz. ✓
• B) Ders çalışmalısın.
• C) Buraya gel.
• D) Biraz sessiz olun.

-ecek/-acak‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gelecek zaman ekidir ve haber kipidir. B (Gereklilik-Dilek), C ve D (Emir-Dilek) kipleridir.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişileştirme' (teşhis) yapılmamıştır?

• A) Bulutlar ağlıyordu.
• B) Güneş bize gülümsedi.
• C) Rüzgar fısıldadı.
• D) Kedi miyavladı. ✓

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Kedinin miyavlaması doğal bir durumdur, insana ait bir özellik aktarılmamıştır. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.