Genel Tekrar Testi - 27
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _altı çizili sözcük_, tamlayanı düşmüş ad tamlamasıdır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _altı çizili sözcük_, tamlayanı düşmüş ad tamlamasıdır?
- A) Dert gider, ama _yeri_ boş kalır. ✓
- B) Doğru _söyleyeni_ dokuz köyden kovarlar.
- C) Eskisi olmayanın _yenisi_ olmaz.
- D) Gören gözün _hakkı_ vardır.
A seçeneğinde _'yeri'_ sözcüğü, '(onun) yeri' anlamında olup _tamlayanı düşmüş belirtili ad tamlamasıdır_.
2. Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili sözcük, "Sinemaya git, **yalnız** eve erken dön." cümlesindeki altı çizili sözcükle aynı türde kullanılmamıştır?
- A) Çabuk gel, **yoksa** otobüsü kaçıracağız.
- B) Dersleri iyi değil, **üstelik** eline bir tek kitap almıyor.
- C) Bu bilgiyi, **ancak** ansiklopedilerde bulabilirsin. ✓
- D) İşten erken çıkmış, **çünkü** annesi rahatsızlanmış.
Örnek cümlede 'yalnız' bağlaçtır (ama). C seçeneğindeki 'ancak' sözcüğü 'sadece' anlamında kullanıldığı için edattır. Diğerleri bağlaçtır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük, adlaşmış sıfata örnek gösterilebilir?
- A) _Boş_ konuşmayı bırak da karanlığa bir mum yak.
- B) _Yoksulluk_ kusur değildir, ama nimet de değildir.
- C) Başarıyı kullanmanın en _kötü_ biçimi, onunla övünmektir.
- D) Yemek zamanı, _tembeller_ çalışkan olur. ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğinde '_tembeller_' ('tembel insanlar' anlamında) adlaşmış sıfattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, tür bakımından ötekilerden farklıdır?
- A) _Kırık_ sandalyenin işi ne bu evde? ✓
- B) Bu işi gerçekleştirmek _cesaret_ ister.
- C) Bu _övgüsünün_ nedenini henüz bilmiyorum.
- D) _Ev_ terliklerini nereye koyuyorsunuz?
A seçeneğindeki '_Kırık_' sözcüğü _sıfat_tır. Diğerleri (cesaret, övgü, ev) _isim_ görevindedir.
5. Belirteçler eylemleri ve eylemsileri yön, zaman, durum, miktar (nicelik, ölçü) ve soru bakımından etkiler. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi, bu açıklamaya örnek olamaz?
- A) Çocuklarla _yarın_ sinemaya gitmeyi kararlaştırdık.
- B) _Geri_ dönmeyeceğini bilsem, onu göndermezdim.
- C) Gölün _kuzey_ tarafındaki küçük adada yaşıyordu. ✓
- D) _Açık_ konuşan kişileri herkes sever.
C seçeneğindeki '_kuzey_' sözcüğü 'tarafındaki' adını belirttiği için _sıfat_ görevindedir, zarf değildir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü yönünden ötekilerden farklıdır?
- A) Romanında _betimleyici_ anlatımı ön plana çıkıyordu.
- B) Bugün _bakıcı_ kadının bir işi çıkmış, gelemeyecekmiş.
- C) Hastalığın ilerlememesi için _koruyucu_ önlemler almalıyız.
- D) Öğretmenlik öncelikle iyi bir _aktarıcı_ olmayı gerektiriyor. ✓
D seçeneğindeki '_aktarıcı_' sözcüğü _ad_ görevindedir. Diğerleri (-ici ekiyle yapılmış) _sıfat_ görevindedir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) _Yazlık_ elbiselerini kaldırdı.
- B) _Sulu_ şakaları hiç sevmezdi.
- C) _Bilgi_ yarışmasına katıldı. ✓
- D) _Gözlük_ camlarını sildi.
Doğru cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yaz-lık (isim), Su-lu (isim), Göz-lük (isim) köklüdür. Bil-gi (fiil) köklüdür. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
8. Bu parçada asıl anlatılmak istenen (ana düşünce) nedir? 'İnsanlar genellikle başarıyı şansla ilişkilendirir. Oysa başarı, buzdağının görünen kısmıdır. Altında büyük bir emek, uykusuz geceler ve pes etmeme iradesi yatar.'
- A) Başarılı olmak için şanslı olmak gerekir.
- B) Başarı, sadece çok çalışarak elde edilmez.
- C) Başarının temelinde, dışarıdan görünmeyen büyük bir emek vardır. ✓
- D) İnsanlar başarıyı kıskanırlar.
Paragraf, başarının şans değil, görünmeyen emeklerin sonucu olduğunu vurgulamaktadır.
9. Bu parçada 'altı çizili' sözcüğün anlamı hangisidir? 'Yazar, olayları anlatırken **objektif** bir tutum sergilemiş.'
- A) Yansız, nesnel. ✓
- B) Duygusal, içten.
- C) Eleştirel.
- D) Karamsar.
Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, Objektif; tarafsız, kişisel görüş katmayan, nesnel demektir. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.
10. Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili söz, yargının nedeni durumundadır?
- A) _Bir araya gelmek için_ bahaneler uydururduk.
- B) Güzelliklerden konuşacak _dostlar bulmak_ artık zor.
- C) _Acılarımı dindirdiği için_ sarılırım bu şiirin dizelerine. ✓
- D) _Şehrin gürültüsünden uzaklaşmak_ bize iyi gelecek.
C seçeneğinde altı çizili olan '_Acılarımı dindirdiği için_' söz grubu, cümlenin yargısı olan 'sarılırım' eyleminin nedenini (sebebini) belirtmektedir. A seçeneğindeki '_Bir araya gelmek için_' ifadesi ise neden değil, henüz gerçekleşmemiş bir eylemi anlattığı için amaç bildirmektedir.
11. 'Okumak, sadece bilgi edinmek değildir. İyi bir kitap, okuyucusuna farklı dünyaların kapılarını açar, onun empati yeteneğini geliştirir ve hayal gücünü zenginleştirir. İnsan, okudukça kendi düşünce dünyasının sınırlarını zorlar ve daha derin bir anlayışa kavuşur.' Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kitap okumak bilgi edinmenin tek yoludur.
- B) Empati yeteneği sadece kitap okuyarak geliştirilebilir.
- C) Okumak, bireyin zihinsel ve duygusal gelişimine çok yönlü katkı sağlar. ✓
- D) Hayal gücü zengin olan insanlar daha fazla kitap okur.
Paragraf, okumanın 'sadece bilgi edinmek' olmadığını belirterek birden fazla faydasını (empati, hayal gücü, düşünce dünyası) sıralıyor. Bu da okumanın zihinsel ve duygusal gelişime 'çok yönlü' katkı sağladığı anlamına gelir.
12. Dil mi zengindir duygu mu? Bana göre dil, duygudan zengindir. Üstelik şiir tek başına bir duygu işi asla değildir. Madam’ın çok güzel duyguları olduğu halde bir türlü güzel şiir yazamadığından şikâyetçi olan genç dostuna verdiği cevabı bilirsiniz “Tabi yazamazsınız, çünkü şiir duygularla değil, dil ile yazılır.” Yukarıdaki parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Şiirin duyguyla değil dil ile yazıldığına
- B) Güzel duyguları olduğu halde şiir yazamayanların olduğuna
- C) Duygunun tek başına yeterli olmadığına
- D) Duygunun şiir yazmaya engel olduğuna ✓
Metinde duygunun şiir için yeterli olmadığı ve şiirin dille yazıldığı anlatılmıştır. Ancak duygunun şiir yazmaya **engel** olduğu fikri geçmemektedir.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _altı çizili sözcük (fiilimsi) türü_ bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Arkadaşını _görünce_ çok sevindi.
- B) Çalışmaktan _yorulan_ herkes dinlensin. ✓
- C) Oturup _dinlenmek_ en doğal hakkıydı.
- D) Yüzü _gülerek_ yanımıza geldi.
_'Yorulan'_ kelimesi _sıfat-fiil_dir. Diğerleri ise _görünce_ (zarf-fiil), _dinlenmek_ (isim-fiil), _gülerek_ (zarf-fiil)dir. _Soru, zarf-fiil ve isim-fiil barındırmaktadır. Sıfat-fiil olan **'yorulan'** farklıdır._
14. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Öğretmen, konuyu _güzel_ anlattı.
- B) Lütfen içeride _sessizce_ bekleyin.
- C) _Hızlı_ adımlarla yanımızdan uzaklaştı. ✓
- D) Akşam bize _mutlaka_ uğramalısın.
'Güzel' (anlattı), 'sessizce' (bekleyin) ve 'mutlaka' (uğramalısın) sözcükleri fiilleri niteleyen 'zarf'lardır. 'Hızlı' sözcüğü ise 'adım' ismini nitelediği için 'sıfat'tır.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, 'kök' türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Akşamki _toplantı_ çok verimli geçti. ✓
- B) Bu _soruyu_ kimse doğru cevaplayamadı.
- C) Ormanda uzun bir _yürüyüş_ yaptık.
- D) Olay yerine hemen _araştırmacılar_ geldi.
'Toplantı' sözcüğünün kökü 'top' (isim kökü). 'Soru' sözcüğünün kökü 'sor-' (fiil kökü). 'Yürüyüş' sözcüğünün kökü 'yürü-' (fiil kökü). 'Araştırmacı' sözcüğünün kökü 'ara-' (fiil kökü). Farklı olan isim köklü 'toplantı' sözcüğüdür.
16. Bu parçada _düşünceyi geliştirme yollarından_ hangisi kullanılmıştır? 'Empati, bir başkasının duygularını ve bakış açısını anlayabilme yeteneğidir. Kısacası, kendini onun yerine koymaktır. Bu yetenek, sosyal ilişkilerin temelini oluşturur ve insanlar arasındaki anlayışı güçlendirir.'
- A) Örneklendirme
- B) Tanımlama ✓
- C) Benzetme
- D) Tanık Gösterme
Parça, 'Empati nedir?' sorusuna cevap vermektedir. 'Empati, ... yeteneğidir.' ve 'Kısacası, ... koymaktır.' ifadeleri, bu kavramı açıkladığı ve tanımladığı için 'Tanımlama' kullanılmıştır.
17. Biyografi, toplumda ilgiyle karşılanan kişilerin, bilim, sanat ve siyasetle uğraşanların hayatını okuyucuya anlatmak için yazılır. Biyografilerde öyküleme, açıklama ve betimleme yolları kullanılır. Biyografi gerçekçi olmalıdır, bu nedenle de çok yönlü bir araştırma gerektirir. Bu yazılarda ele alınan kişilere tarafsız bir gözle yaklaşılması gerekir. Bu parçada biyografi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Hangi amaçla yazıldığına
- B) Ön çalışma gerektirdiğine
- C) Objektif olunması gerektiğine
- D) Nasıl bir planla yazıldığına ✓
Amaç ('anlatmak için'), ön çalışma ('araştırma'), objektiflik ('tarafsız') ve anlatım yolları ('öyküleme, açıklama...') belirtilmiştir. Yazım planına dair bilgi verilmemiştir. Cevap Anahtarı: D
18. Modern edebiyat incelemelerinin temel belgesi, edebiyat metinlerinin kendisidir. Böyle olmakla birlikte, edebiyat metninin yalnızca kendisiyle açıklanması her zaman mümkün olmaz. Edebiyat metnini edebiyat araştırmalarında tek kaynak olarak kullanmada büyük titizlik gösteren araştırmacıların çalışmalarında bile zaman zaman bir noktanın açıklanabilmesi için başka verilerden yararlanıldığı görülür. Kaldı ki toplumsal yapı, düşünce hareketleri, bilimler ve sanatlardaki gelişmelerin dikkatten uzak tutulmaması, edebiyat incelemelerini zenginleştirip güçlendirir. Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir eser incelenirken onun doğru kavranmasını sağlayacak her türlü kaynaktan yararlanılmalıdır. ✓
- B) Her eser özgün bir yapıda oluşturulduğundan değerlendirmesi de genel kurallarla yapılamaz.
- C) Bir edebiyat ürünü, ait olduğu çağı tüm yönleriyle yansıtır.
- D) Edebiyat incelemesi, edebiyatın devamlılığını ve gelişmesini sağlayan en önemli uğraşı alanıdır.
Metinde edebiyat metninin yanında 'başka verilerden' (toplumsal yapı, bilimler, sanatlar) yararlanılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu da, eseri doğru kavrayabilmek için **her türlü kaynaktan** yararlanılması gerektiğini gösterir.
19. Bu parçada _düşünceyi geliştirme yollarından_ hangisi kullanılmıştır? 'Eğitim, toplumların gelişmesindeki en önemli faktördür. Gelişmiş ülkelere baktığımızda, örneğin Finlandiya ve Güney Kore'ye, eğitime ayırdıkları bütçenin ve verdikleri önemin ne kadar yüksek olduğunu görürüz. Bu ülkeler, başarılarını büyük ölçüde bu yatırıma borçludur.'
- A) Tanımlama
- B) Örneklendirme ✓
- C) Benzetme
- D) Tanık Gösterme
Parçada, eğitimin gelişmişlikteki rolü savunulurken, bu duruma kanıt olarak 'Finlandiya ve Güney Kore' gösterilmiştir. Belirli isimler (ülkeler) verilerek 'Örneklendirme' yapılmıştır.
20. Bu şairler, bu alandaki akımlara karşı çıkmak şöyle dursun, şiirimizin geçmişine de sahip çıkarak kendilerine yeni bir yol çizmeye çalıştılar. Şiiri, bir amaç olarak görerek yetkin bir şiir dünyası oluşturmaya çalıştılar. Giderek şiirsizleşen bir toplumda şiiri gündeme sokmak, şiirin gündemini oluşturmak, şiirin güncel ve kuramsal sorunlarını tartışmak istediler. Bu dilekleri sözde de kalmadı. Bu şairler, hem şiir geçmişiyle barışık bir kuşak oldu hem de şiiri yeniden gündeme taşıdı. Bu parçada ele alınan şairlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
- A) Şiirin estetik yönünü önemsedikleri
- B) Geleneksel şiir birikimlerine değer verdikleri
- C) Şiirin gelişmesi için çalıştıkları
- D) Hiçbir sanatsal anlayışa tepkisel yaklaşmadıkları ✓
Şairlerin 'şiiri gündeme sokmak' ve 'kuramsal sorunları tartışmak istedikleri' belirtilmiştir. Ancak yazdıkları şiirlerin **toplumsal temalı** olup olmadığına dair bir bilgi yoktur. (Orijinal şık E)
21. Sydney 4 milyon nüfuslu büyük bir şehir, ama bir yandan da dünyanın öbür ucunda, kaybolmuş bir kasaba gibi. Parramatta Nehri'nin kıyısında uzanan büyük yeşil alandaki asfalt patikalarda yürürken bazen kendinizi tek başınıza buluveriyorsunuz. Çevrenizde lale meşeleri, okaliptüsler, palmiyeler gibi, alışık olmadığınız ağaçlar duruyor. Akşama doğru ise yukarıda tarih öncesi yaratıkları andıran sarı renkli dev yarasalar uçuşuyor, bir taraftan da ağaçların arasından gökdelenler görünüyor. Bilimkurgu filmlerindeki gibi, uzun bir uzay yolculuğundan dönüp herkesin yok olduğu bir dünya bulmuşsunuz sanki. Bu parçada Sydney'le ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine değinilmemiştir?
- A) Bitki örtüsüne
- B) Yarattığı izlenime
- C) Gelişmiş bir kent olduğuna
- D) Coğrafi konumunun özelliğine ✓
Parçada bitki örtüsü (meşeler), izlenim (bilimkurgu), gelişmişlik (gökdelenler) ve nüfus (4 milyon) geçmektedir. Coğrafi konumun detaylı özelliklerine (enlem/boylam gibi) değinilmemiştir. Cevap Anahtarı: D
22. Bu parçanın ana düşüncesi (vurgulanmak istenen) nedir? 'Başarıya ulaşmak, sadece yetenekli olmayı gerektirmez. Tarihteki büyük başarılara bakın; hepsinin temelinde sarsılmaz bir irade ve disiplinli bir çalışma yatar. Yetenek, sizi sadece başlangıç çizgisine getirir; yarışı bitirmenizi sağlayan ise azim ve sabırdır.'
- A) Yetenekli insanlar her zaman başarılı olur.
- B) Başarıya ulaşmak için sadece çalışmak yeterlidir.
- C) Başarının asıl anahtarı, yetenekten çok sürekli çalışma ve azimdir. ✓
- D) Tarihteki başarılar günümüzde tekrarlanamaz.
Parça, başarının sadece yetenekle gelmediğini, asıl belirleyici olanın 'sarsılmaz irade', 'disiplinli çalışma', 'azim ve sabır' olduğunu vurgulamaktadır. Bu, C seçeneğinde tam olarak ifade edilmiştir.
23. Aşağıdaki altı çizili tamlamaların hangisinde, tamlayan tamlananın nedenini belirtmektedir?
- A) Atalarımız, "**Dil yarası** geçmez." demiş.
- B) **Yaprak dolması** bizde çok yaygındır.
- C) Yargıç, **görgü tanıklarını** da dinledi.
- D) **Doğum sancısı** annelik duygusuna yenik düşer. ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, D seçeneğindeki 'Doğum sancısı' tamlamasında sancının nedeni doğumdur. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.
24. Yaşamayı dayanılır kılan birçok şey var hayatta. İnsanı mutlu eden sevgiler, dostluklar, ufak şeyler... Bir de bunların taşıyıcısı olan şiir. Bunların bir çeşit koruyucusu olarak düşünüyorum şiiri. Şiirde hep bu güzel şeyler görünür duruma gelmiş, en güzel biçimini almış ve en anlamlı ifadesini bulmuş olarak karşımıza çıkıyor. Şiir, hayattan bir kaçış değil; tersine hayatı en iyi anlatan bir kaynaktır. Bu parçadan şiirle ilgili olarak aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?
- A) Duyguları aktarmada bir araç olarak görüldüğüne
- B) Okuyanda olumlu duygular uyandırdığına
- C) İnsan için önem taşıyan kavramları somutlaştırdığına
- D) Yaratıcılığın önemli bulunduğu bir tür olduğuna ✓
Parçada şiirin yaşamsal güzellikleri 'görünür duruma getirdiği' (somutlaştırdığı), olumlu duyguları taşıdığı belirtilmiş; ancak genel olarak 'yaratıcılığın önemli bulunduğu' yönünde bir ifade geçmemektedir. Cevap Anahtarı: D
25. **Kimse** yaptıklarını onaylamıyor. Bu cümlede altı çizili zamirin türce özdeşi, aşağıdakilerin hangisinde vardır?
- A) Balkon demirlerini **kim** boyayacaktı?
- B) **Biri** çıkıp olanı anlatsa iyi olur. ✓
- C) **Onu** desteklediğinizi biliyoruz.
- D) **Şunları** masamın üzerine koyar mısın?
'Kimse' belgisiz zamirdir. B seçeneğindeki 'Biri' sözcüğü de belgisiz zamirdir ve türce özdeştir.