Genel Tekrar Testi - 64
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından 'bağlı' cümledir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından 'bağlı' cümledir?
- A) Eve geldi ve hemen uyudu. ✓
- B) Hava soğuk olduğu için dışarı çıkmadık.
- C) Kitap okumayı çok seviyorum.
- D) Sakla samanı, gelir zamanı.
İki yüklemin (Geldi, Uyudu) 've' bağlacı ile bağlandığı cümleler bağlı cümledir. D seçeneği sıralı cümledir (virgül ile ayrılmış).
2. Bu parçada üzerinde durulan asıl düşünce (ana fikir) aşağıdakilerden hangisidir? 'Eğitim sadece okulda dört duvar arasında yapılan bir faaliyet değildir. Hayatın her anında, sokakta, evde, iş yerinde öğrenme devam eder. İnsan son nefesine kadar öğrenci kalmalıdır.'
- A) Okullar gereksizdir.
- B) Öğrenme, hayat boyu devam eden bir süreçtir. ✓
- C) En iyi eğitim ailede verilir.
- D) İş hayatında eğitim çok önemlidir.
Parça, eğitimin sadece okulla sınırlı olmadığını ve ömür boyu sürdüğünü vurgular.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “çare” sözcüğü, “yol, yöntem” anlamında kullanılmamıştır?
- A) Onun hastalığına bir çare bulunamadı. ✓
- B) Hangi çareye başvuracağını bilemiyor.
- C) Her çareyi denemiş, yine başaramamış.
- D) Kaçmaktan başka çaresi yoktu.
A seçeneğindeki 'çare' sözcüğü 'ilaç, şifa, deva' (remedy) anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ise karşılaşılan bir sorunu çözmek için izlenecek 'yol, metod, çıkış yolu' anlamlarını taşımaktadır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı yanlıştır?
- A) Sen de mi bizimle geliyorsun?
- B) Güzel mi güzel bir elbise almış.
- C) Yağmur yağdı mı dışarı çıkmam.
- D) Beni neden aramadınmı? ✓
Soru eki 'mi', kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. 'Aramadın mı?' şeklinde olmalıydı. Bitişik yazılması yanlıştır.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'varsayım' anlamı vardır?
- A) Bu sınavı kazanacağına eminim.
- B) Tut ki bu sınavı kazandın, ne yapacaksın? ✓
- C) Bu sınavı kazanması çok zor görünüyor.
- D) Keşke bu sınavı kazansam.
'Tut ki' ifadesi, 'öyle farz edelim ki', 'olmamış bir şeyi olmuş gibi düşünelim' anlamı katarak bir varsayım cümlesi oluşturmuştur.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'pişmanlık' ifade edilmiştir?
- A) Oraya gitmemeliydim. ✓
- B) Oraya gitseydim ne iyi olurdu.
- C) Oraya gitmek için can atıyorum.
- D) Oraya gitmek zorunda kaldım.
'Oraya gitmemeliydim.' cümlesi, geçmişte yapılan bir eylemden dolayı duyulan üzüntüyü, yani pişmanlığı ifade eder.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'benzetme' (teşbih) sanatı vardır?
- A) Aslan gibi güçlü bir adamdı. ✓
- B) Güneş, bugün bizi selamlıyor.
- C) Dağlar, bu ayrılığa ağlıyordu.
- D) Adamın kurnazlığı tilkileri bile şaşırtır.
'Adam', 'güç' yönünden 'aslan'a benzetilmiştir. 'Gibi' edatı benzetme olduğunu açıkça gösterir. 'Güneşin selamlaması' ve 'dağların ağlaması' kişileştirme, 'tilkileri şaşırtmak' abartmadır.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' (şart) anlamı vardır?
- A) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.
- B) Ödevini bitirirsen dışarı çıkabilirsin. ✓
- C) Seni görmek için buraya kadar geldim.
- D) Hava kararmadan evde olmalısın.
'Dışarı çıkabilmenin' koşulu 'ödevini bitirmesi' eylemine bağlanmıştır. '-se, -sa' eki veya 'ise' (burada 'bitirirsen') koşul anlamı sağlar.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' (takdir) söz konusudur?
- A) Yaptığı resim, renklerin dansı gibiydi. ✓
- B) Yaptığı resimde sadece mavi renk kullanmış.
- C) Yaptığı resmi henüz bitiremedi.
- D) Yaptığı resmi satmaya karar verdi.
'Renklerin dansı gibiydi' ifadesi, resmin estetik açıdan çok güzel bulunduğunu, beğenildiğini gösteren öznel bir ifadedir.
10. Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kökü _fiil değildir_?
- A) Başlangıç
- B) Gözlemci
- C) Seçenek
- D) Susuzluk ✓
'Susuzluk' kelimesinin kökü 'su' (isim) köküdür (su-suz-luk). Diğer kelimelerin kökleri fiildir: 'Başlangıç' < baş-la-mak (fiil). 'Gözlemci' < göz-le-mek (fiil). 'Seçenek' < seç-mek (fiil).
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı **yanlıştır**?
- A) Madem ki gelmeyecektin, neden söz verdin? ✓
- B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- C) O kadar çok yoruldum ki hemen uyuyacağım.
- D) Senin araban benimkinden daha hızlı.
• Kural (SOMBAHÇEM): Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki kelimelerinde 'ki' bağlacı kalıplaştığı için daima BİTİŞİK yazılır. • Hata: A seçeneğinde 'Madem ki' şeklinde ayrı yazılarak yanlışlık yapılmıştır. Doğrusu 'Mademki' olmalıdır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yön adlarının yazımıyla_ ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Yarın Doğu Anadolu'da kar bekleniyor.
- B) Rüzgar güneyden kuvvetli esecek.
- C) Batı medeniyetinin etkileri görülüyor.
- D) Evin Kuzey cephesi daha soğuk olur. ✓
Yön adları, özel isimden sonra kullanıldığında küçük harfle başlar. _'Evin Kuzey cephesi'_ ifadesinde 'Kuzey'in küçük harfle (_evin kuzey cephesi_) yazılması gerekirdi.
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _somutlaştırma_ yapılmıştır?
- A) Umut, karanlık gecede yol gösteren bir ışıktır. ✓
- B) Bu soğuk havada dışarı çıkmak istemiyorum.
- C) Masanın üzerinde duran kitapları topladı.
- D) Dün akşam ilginç bir rüya gördüm.
Soyut bir kavram olan 'umut', somut bir varlık olan 'ışık'a benzetilerek (somutlama) daha anlaşılır hale getirilmiştir.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı _yanlıştır_?
- A) Bunu sen mi söyledin?
- B) Güzel mi güzel bir kızı vardı.
- C) Yağmur yağdı mı her yer toprak kokar.
- D) Akşam oldumu eve dönerdi. ✓
'Akşam oldumu eve dönerdi.' cümlesinde 'mi' eki '-ınca/-ince' zarf-fiil eki anlamında (zaman) kullanılmıştır ve TDK kurallarına göre her zaman ayrı yazılması gerekir ('Akşam oldu mu...'). Bitişik yazımı yanlıştır.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacının yazımı yanlıştır?
- A) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- B) Oysaki seni çok beklemiştim.
- C) Duydumki unutmuşsun gözlerimin rengini. ✓
- D) Sen ki dünyalara değersin.
Doğru cevap C seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Fiilden sonra gelen ve bağlaç olan 'ki' ayrı yazılır. Doğrusu: 'Duydum ki'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'ki' şeklindedir.
16. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Sorgu
- B) Yolcu ✓
- C) Bilgi
- D) Sevgi
'Yolcu' sözcüğünün kökü 'Yol' ismidir. Diğerleri (Sor-, Bil-, Sev-) fiil köküdür.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?
- A) Çocuklar bahçede oynuyor.
- B) Bugün hava çok güzeldi. ✓
- C) Kitabı bana verdi.
- D) Sabah erken kalktım.
Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yüklemi isim olan cümlelerde (Güzel-di) çatı özelliği aranmaz. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
18. Büyükada’da her köşede uykucu kediler, tembel köpekler, geveze martılar, yorgun atlar... İnsanların hayvan severliği gözümden kaçmıyor. İlk günler martı çığlıklarından uykularımda bölünmeler oldu. Sanki geceleri kavga ediyorlardı martılar. Bir koro gibi hep bir ağızdan çıkardıkları gürültüyü andıran ilginç çığlıkları gecenin sessizliğinde yankılanıyordu. Sanırım sürekli yaşayanlar alışmışlardır. Her yerdeler, insana çok yakınlar, buranın gerçek sahipleri gibi dolaşıyorlar ortalıkta. Bahçelere düşen yavru martılar, uçmayı öğreninceye kadar bahçelere konuk oluyor. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
- A) Sessel yinelemelerle ahenk sağlama
- B) Söz sanatlarına yer verme
- C) Gözlem gücünden yararlanma
- D) Karşıt anlamlı sözcüklere yer verme ✓
Metinde 'uykucu kediler', 'tembel köpekler' gibi gözlemlerden yararlanılmış; 'Bir koro gibi', 'gerçek sahipleri gibi' benzetmeleri (söz sanatı) kullanılmıştır. Ancak **karşıt (zıt) anlamlı sözcükler** (zıt anlamlı kelime çifti) bir arada kullanılmamıştır.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?
- A) Yola irili ufaklı taşlar döşenmişti. ✓
- B) Konuşa konuşa yürüyorduk.
- C) Aradığımız yeri sora sora bulduk.
- D) Adamı ite kaka dışarı çıkardılar.
A seçeneğinde '_irili ufaklı_ taşlar' ifadesi, 'taşlar' adını niteleyen _sıfat_ görevindedir. Diğerleri eylemi niteleyen _zarf_ görevindedir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Baktım ki gelmiyor, ben gittim.
- B) Öyle bir geçer zamanki şaşırırsın. ✓
- C) Sen ki beni hiç üzmezdin.
- D) Amcamlarinki daha yeniymiş.
'Zaman' sözcüğünden sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılır. Doğrusu: 'Öyle bir geçer zaman ki'.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki'nin yazımı yanlıştır?
- A) Masadaki kitap benim.
- B) Seninki yine gelmedi.
- C) Oysaki çok çalışmıştım.
- D) Sınavda ki sorular zordu. ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Türkçe yazım kuralları açısından incelendiğinde, Sıfat yapan -ki bitişik yazılır: 'Sınavdaki sorular'. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kılavuzuna göre bu sözcüğün doğru yazımı 'Sınavdaki sorular' şeklindedir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan ünlem, cümle dışı unsur (cümlenin herhangi bir ögesi olmayan unsur) olarak kullanılmıştır?
- A) Hey, buraya bakın! ✓
- B) Yarın mutlaka gel.
- C) Seni çok seviyorum.
- D) Hızlıca koştu.
Doğru cevap A seçeneğidir. Ünlemler ve seslenmeler cümle içinde herhangi bir öge (özne, nesne, yüklem, zarf tümleci vb.) görevini üstlenmezler, doğrudan 'cümle dışı unsur' olarak kabul edilirler. 'Hey, buraya bakın!' cümlesindeki 'Hey' seslenmesi de cümle dışı unsurdur.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yakınma' (şikayet) anlamı vardır?
- A) Keşke tatile biz de gitseydik.
- B) Nerede o eski bayramlar!
- C) İnsanlar artık birbirine hiç saygı göstermiyor. ✓
- D) Bu sınavdan yüksek not almayı umuyorum.
Yakınma; bir durumdan, bir kişiden veya olaydan duyulan rahatsızlığı dile getirmektir. 'İnsanlar artık birbirine hiç saygı göstermiyor' cümlesinde, toplumdaki saygı eksikliğinden duyulan bir şikayet söz konusudur. A şıkkı pişmanlık/istek, B şıkkı özlem, D şıkkı beklenti bildirir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı yanlış yazılmıştır?
- A) Baktım ki gelmiyor, ben gittim.
- B) Öyle bir geçer zamanki şaşırırsın. ✓
- C) Sen ki beni çok iyi tanırsın.
- D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
'Zaman' sözcüğü 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki istisnalardan (kalıplaşmış bitişik yazılanlardan) biri değildir. Bu yüzden bağlaç olan 'ki' ayrı yazılmalıdır: 'Öyle bir geçer zaman ki'.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir paragrafın 'sonuç' cümlesi olabilir?
- A) Bu konuda farklı görüşler de var.
- B) Örneğin, geçen yıl yaşanan olaylar bunu kanıtlıyor.
- C) Kısacası, sağlık her şeyin başıdır. ✓
- D) İlk olarak yapmamız gereken planlı çalışmaktır.
'Kısacası' ifadesi, anlatılanların toparlandığını ve sonuca bağlandığını gösterir.