Sözcük Türleri 4
Hayatı kusurlarıyla yansıtan _sırlı_ bir aynanın önünde durup içimize bakarken _bizi_ _en_ çok ne _korkutur_? Gördüklerimizi dillendirecek cesarete sahip olmadığımız gerçeği mi? Yukarıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin türü sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Hayatı kusurlarıyla yansıtan _sırlı_ bir aynanın önünde durup içimize bakarken _bizi_ _en_ çok ne _korkutur_? Gördüklerimizi dillendirecek cesarete sahip olmadığımız gerçeği mi? Yukarıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin türü sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde vardır?
- A) sıfat - zarf - zarf - fiil
- B) zarf - zamir - zarf - fiil
- C) zamir - zamir - sıfat - fiil
- D) sıfat - zamir - zarf - fiil ✓
Parçada 'sırlı' (sıfat), 'bizi' (zamir), 'en' (miktar zarfı) ve 'korkutur' (fiil) sözcükleri sırasıyla kullanılmıştır.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru zarfı' kullanılmıştır?
- A) Buraya nasıl geldin? ✓
- B) Ne alacaksın pazardan?
- C) Kim aradı seni?
- D) Hangi kitabı okudun?
'Nasıl' sözcüğü, 'gelmek' fiilini soru yoluyla belirttiği için soru zarfıdır. 'Ne' ve 'kim' soru zamiri, 'hangi' (kitabı belirttiği için) soru sıfatıdır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'miktar (azlık-çokluk) zarfı' kullanılmıştır?
- A) İyi insanlarla karşılaşmak güzeldi.
- B) Bugün pek iyi görünmüyorsun. ✓
- C) Neden sustuğunu anlamadım.
- D) Sabah erkenden kalktı.
'Pek' sözcüğü, cümlede fiili niteleyen 'iyi' zarfının derecesini (miktarını) belirtmiştir ('Ne kadar iyi?' -> 'Pek iyi'). Zarflar sadece fiilleri değil; sıfatları, fiilimsileri ve kendi türünden olan diğer zarfları da (pek, çok, en, daha vb. sözcüklerle) miktar yönünden niteleyip derecelendirebilirler.
4. '_Soğumuş_ çayımı çaydanlığa döküp yeniden doldurdum bardağımı.' Yukarıdaki cümlede altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Sıfat ✓
- C) Zarf
- D) Edat
'Soğumuş' sözcüğü '-muş' ekini alarak sıfat-fiil olmuş ve 'çay' ismini nitelemiştir.
5. 'Yalnız' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç' görevinde kullanılmıştır?
- A) Bu evde yalnız yaşıyordu.
- B) Seni aradım yalnız ulaşamadım. ✓
- C) Bu soruyu yalnız o çözebilir.
- D) Çok yalnız bir insandı.
'Yalnız' sözcüğü cümleleri veya eş görevli sözcükleri 'ama, fakat' anlamında birbirine bağlıyorsa bağlaçtır. 'Seni aradım ama/fakat ulaşamadım.' denebildiği için bağlaçtır. 'Yalnız yaşıyordu' (durum zarfı), 'yalnız o çözebilir' (sadece anlamında olduğu için sınırlandırma zarfı), 'yalnız bir insandı' (sıfat).
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlaç' kullanılmıştır?
- A) Benim gibi düşünmüyorsun.
- B) Sadece sen varsın yanımda.
- C) Çalıştı ama başaramadı. ✓
- D) Akşama kadar seni bekledim.
'Ama' sözcüğü, 'çalıştı' ve 'başaramadı' cümlelerini (yargılarını) birbirine bağlamıştır. Bağlaçlar cümleleri veya eş görevli sözcükleri bağlar. 'Gibi' ve 'kadar' edat, 'sadece' edattır (sadece 'sen' anlamında).
7. 'Güzel' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zarf' görevinde kullanılmıştır?
- A) Güzel günler göreceğiz.
- B) Resim gerçekten güzel olmuş. ✓
- C) Bana güzel bir hediye almış.
- D) Güzeli herkes sever.
'Güzel olmuş' ifadesinde 'güzel' sözcüğü 'olmak' fiilini nitelemiştir ('nasıl olmuş?' -> 'güzel'). Bu nedenle zarftır. 'Güzel günler' ve 'güzel hediye' sıfat, 'güzeli' (güzel olanı) adlaşmış sıfattır (isim).
8. Gençler en ufak bir anlaşmazlıkta karşı karşıya gelip kavgaya tutuşabiliyorlar, _delik deşik_ olma pahasına. Yukarıdaki cümlede altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Sıfat
- C) Zarf ✓
- D) Edat
'Delik deşik' ikilemesi 'olma' fiilimsisinin durumunu belirttiği için durum zarfıdır.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişi (şahıs) zamiri' kullanılmıştır?
- A) Herkes sessizce müzik dinliyordu.
- B) Biz yarın yola çıkacağız. ✓
- C) O ağaç, dedemden kalma.
- D) Kendi işini kendi yapar.
'Biz' sözcüğü, 'ben, sen, o, biz, siz, onlar' grubunda yer alan bir kişi zamiridir. 'Herkes' belgisiz zamir, 'O' (ağacı işaret ettiği için) işaret sıfatı, 'kendi' dönüşlülük zamiridir.
10. “Harika” kelimesi aşağıdakilerden hangisinde adlaşmış sıfat olarak kullanılmıştır?
- A) Harika bir film izledik.
- B) Aşçı, yemekleri harika yapmış.
- C) Çocuğunuzu harika yetiştirmişsiniz.
- D) Dostum, zamanlaman harikaydı. ✓
'Zamanlaman harikaydı' cümlesinde 'harika' sözcüğü ek eylem alarak yüklem olmuş ve adlaşmış sıfat (isim) görevinde kullanılmıştır.
11. 'Ne' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soru zamiri' görevindedir?
- A) Ne zor bir sınavdı!
- B) Ne tarafa gitmemiz gerekiyor?
- C) Bana doğum günümde ne alacaksın? ✓
- D) Bana ne kızıyorsun?
'Ne alacaksın?' cümlesinde 'ne' sözcüğü bir nesnenin (hediyenin) yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir. 'Ne zor sınav' (sıfat/pekiştirme), 'ne taraf' (soru sıfatı), 'ne kızıyorsun' (niçin/zarf).
12. “Gençlerimiz _kendi_ kimliklerini _ve_ şahsiyetlerini _oluşturabilsinler_ ve _bunu_ rahatça yaşayabilsinler.” Yukarıdaki cümlede altı çizili kelimelerin türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde vardır?
- A) zarf – baglaç- fiil – zamir
- B) zamir – edat – fiil – zarf
- C) sıfat – bağlaç – fiil- zamir
- D) zamir – bağlaç – fiil – zamir ✓
'Kendi' dönüşlülük zamiri, 've' bağlaç, 'oluşturabilsinler' fiil, 'bunu' işaret zamiridir. Sıralama: Zamir - Bağlaç - Fiil - Zamir.
13. “_Çok_ uzun zaman önceydi.” cümlesinde altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Zamir
- C) Zarf ✓
- D) Edat
'Çok' sözcüğü, 'uzun' sıfatını miktar yönünden derecelendirdiği için miktar zarfıdır.
14. 'Yaşamdan tat almanın koşulu, _onun_ tadını haddinden fazla çıkarmamaktır.' cümlesinde altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim
- B) Edat
- C) Bağlaç
- D) Zamir ✓
Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Onun' sözcüğü 'yaşam' isminin yerini tuttuğu için zamirdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz zamir' kullanılmıştır?
- A) Bazı insanlar çok konuşur.
- B) Kimi zaman buraya gelir.
- C) Birçoğu toplantıya katılmadı. ✓
- D) Hiçbir öğrenci kalmadı.
A, B ve D seçeneklerindeki 'Bazı, Kimi, Hiçbir' sözcükleri bir ismi nitelediği için belgisiz sıfattır. C seçeneğindeki 'Birçoğu' ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı farklı bir kelime türüyle sağlanmıştır?
- A) Yemeğimizi nasıl alırsınız?
- B) Ayakkabılardan hangisini beğendiniz? ✓
- C) Otelde ne kadar kaldınız?
- D) Bana ne zaman haber verecektiniz?
'Hangisini' sözcüğü ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir. Diğer seçeneklerdeki 'nasıl', 'ne kadar' ve 'ne zaman' sözcükleri fiilleri niteledikleri için soru zarfıdır.
17. “Güzel” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı görevde kullanılmıştır?
- A) Güzel bir yemek yedik.
- B) Bu güzel kız hangi bölümde okuyor?
- C) Aferin sana, güzel soyledin. ✓
- D) Biz güzel yarınlar için çalışıyoruz.
'Güzel söylemek' eyleminde 'güzel' sözcüğü fiili nitelediği için zarftır. Diğerlerinde ise 'güzel' sözcüğü isimleri niteleyerek sıfat olmuştur.
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı sağlayan kelimenin türü farklıdır?
- A) Çantasının içinden ne çıkmış?
- B) Hanginiz bu konuda bana yardım edecek?
- C) Arkadaşlarınızdan kaçı pikniğe gidecek?
- D) Hayat ne zaman başlamıştır? ✓
'Ne zaman' sorusu eylemin zamanını sorduğu için soru zarfıdır. Diğer seçeneklerdeki 'ne', 'hanginiz' ve 'kaçı' sözcükleri ismin yerini tuttuğu için soru zamiridir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlem' kullanılmıştır?
- A) Eyvah, otobüsü kaçırdık! ✓
- B) Kapı aniden açıldı.
- C) Bu çok zor bir soruydu.
- D) Güneş pırıl pırıl parlıyordu.
'Eyvah' sözcüğü, bir korku, panik, üzüntü duygusunu aniden belirten bir ünlemdir. Diğer seçeneklerde ünlem bulunmamaktadır.
20. 'Sakin' kelimesi aşağıdakilerin hangisinde farklı türde kullanılmıştır?
- A) Kendimize şöyle sakin bir yer bulalım.
- B) Dünkü toplantı çok sakin geçti. ✓
- C) Sakin atın çiftesi pek olur.
- D) Sakin bir çocukluk geçirmişti.
'Sakin' sözcüğü 'geçti' eylemini durum bakımından nitelediği için durum zarfıdır. Diğer seçeneklerde isimleri niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır.
21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ve” bağlacı cümleleri birbirine bağlamıştır?
- A) Kardeşini ve annesini yıllardır görmüyor.
- B) Siyah kalemi ve mavi mürekkebi yanından ayırmaz.
- C) Kapadokya’da güneşin doğuşunu ve batışını izlemeyi çok severim.
- D) Lokantada Adana kebabı yedik ve şalgam içtik. ✓
'Adana kebabı yedik' ve 'şalgam içtik' cümlelerini bağladığı için 've' bağlacı cümle bağlama görevindedir. Diğer seçeneklerde kelime gruplarını bağlamıştır.
22. “Sizi anlıyorum; yalnız teklifinizi kabul edemem.” cümlesindeki “yalnız” kelimesi tür olarak aşağıda kullanılan “yalnız” kelimelerinden hangisiyle türce özdeştir?
- A) Beni yalnız sen anladın.
- B) Yalnız adam bir otel odasında vefat etmiş.
- C) Sizin için buraya geldim, yalnız sizin tavrınız beni şaşırttı. ✓
- D) Bu yüzyılda insanların çoğu aslında yalnız.
'Yalnız' sözcüğü cümlede 'ama, fakat' anlamında kullanıldığı için bağlaçtır. Seçeneklerde de aynı anlamda kullanıldığı tek cümle 'Sizin için buraya geldim, yalnız...' cümlesidir.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir fiil vardır?
- A) Çocuk dışarı çıktı.
- B) Sabah erkenden kalktım.
- C) Bu kitabı çok beğendim.
- D) Bahçedeki çiçekler sulandı. ✓
'Sulandı' fiili, 'su' (isim kökü) -> 'su-la' (isimden fiil yapım eki) -> 'su-la-n' (fiilden fiil yapım eki) şeklinde türemiştir. 'Beğendim' fiili kök halindedir, basittir.
24. Hangi kelime türemiş yapılıdır?
- A) Kitaplık ✓
- B) Ev
- C) Kapı
- D) Renk
'Kitaplık' kelimesi, 'kitap' köküne '-lık' ekinin eklenmesiyle türemiştir. Türemiş isim, kök halindeki bir sözcüğe yapım eki eklenerek oluşan isimlerdir. Bu kelimede 'kitap' köküne '-lık' yapım eki eklenerek yeni bir anlam oluşturulmuştur. Türemiş isimler, 'kitaplık', 'evli', 'gözlük', 'çiçekli' gibi örneklerdir. Türemiş isimler, kök + yapım eki yapısında oluşur ve çekim ekleri alabilir.
25. Aşağıdaki kelimelerden hangisi bir fiildir?
- A) Bahçe
- B) Rengarenk
- C) Güzel
- D) Yaptım ✓
'Yaptım' kelimesi fiildir ve bir hareketi ifade etmektedir. Fiil, iş, oluş, hareket, durum bildiren sözcüklerdir. Bu kelime 'yapma' eylemini ifade etmektedir. Fiiller, 'yapmak', 'gitmek', 'gelmek', 'okumak' gibi eylemleri karşılar. Fiiller, cümlede yüklem görevi üstlenir ve zaman, kişi, olumlu-olumsuz gibi çekim ekleri alabilir.